Bouwsel

We hebben een nieuw bouwsel in de tuin.

Het is het resultaat van uitwisseling van expertise, zou je kunnen zeggen. Ruilhandel, in eenvoudiger Nederlands. 

Jullie weten inmiddels waarschijnlijk al wel dat ik bijna elk week muziekles geef aan één van de buurjongetjes. Hij heeft inmiddels een klein keyboardje voor Kerst gekregen: zolang het hele gezin beneden slaapt omdat de bovenverdieping nog gerenoveerd moet worden is er geen plaats voor een piano, maar het enthousiasme is er niet minder om. Nu heeft hij een hoop leuke geluiden ontdekt, en zijn we bezig met een reuze spannend verhaal over een dag met de trein naar zee, waar iemand gered moet worden en met een helikopter naar het ziekenhuis gevlogen en bij thuiskomst een wolf die achter de schapen aanzit en door een buurman geschoten wordt. Dat alles met bijpassende geluiden. 

Maar dit even terzijde.

De vader (buurman Martin) van dit jongetje is timmerman, zelfstandig ondernemer, en dus niet echt vermogend. Als we hem een keer vragen een klusje voor ons te doen, wil hij er nooit iets voor hebben, vanwege die lessen, die zo belangrijk voor ze zijn. Het projekt van de afgelopen tijd is het resultaat van de afspraak die we nu gemaakt hebben: hij helpt ons met de bouw van een kas, we houden de uren bij, en hij krijgt die uren betaald in de vorm van muzieklessen. Dus het hele komende schooljaar kunnen we vooruit met de lessen. Voor ons is dat fijn, want er is meer te doen in en om de torp, zodat we voorlopig geen tegensputterende buurman meer hebben als we om een factuur vragen. 

De kas is de vervulling van een grote wens van me. De prijs/formaat-verhouding heeft ons tot nu toe afgeschrikt. Totdat er een paar jaar geleden een nieuw bedrijf opdook, wat het ook voor hobby-tuinders wat aantrekkelijker maakte. Geen glazen ruitjes meer. Geen dure houten constructies, geen fundamentleggerij. Zodat je de uitgave op termijn misschien zelfs nog terugverdient ook. De levertijd viel een beetje tegen, maar een dag of tien geleden kwam er dan toch een pakketje van een kilo of honderd. 

    

Ondertussen had buurman Martin al samen met onze graafmachinist buurman Stig een relatief plat stuk grond afgegraven en geëgaliseerd, kwam iemand van beneden uit het dorp met een mooie vracht stalmest.

Dat de gedeelde deuren en het raam óók als bouwpakket geleverd werden, dat viel ons even tegen, máár: nu is het gebruiksklaar. Gisterochtend om acht uur kwam het hele gezin aanzetten om te helpen het gigantische stuk plastic óver de kas heen te trekken, te spannen, en vast te zetten - later op de dag zou het weer gaan waaien. Dus Richard, Yuri, Marie-Louise en ik elk in een hoek, de kinderen met hun volle gewicht in het midden van de lange zijde bovenop het plastic, Martin die rondliep en aanwijzigingen gaf, de ladder op- en af-klom en klemmen plaatste. Op die manier was het riant binnen een uur klaar. 

Momenteel ligt er nog een onderdeel in de koelkast, trouwens...

Het raam moet namelijk automatisch openen en sluiten, afhankelijk van de temperatuur, en het onderdeel dat daarvoor moet zorgen, moet koud, gekoeld, gemonteerd worden. Alleen... daar is een speciaal plaatje voor nodig....en dat ontbreekt... Zonet heb ik een berichtje naar het bedrijf gestuurd, en had tot mijn verbijstering binnen een uur antwoord, op zóndag!!, dat het morgen op de post gaat. 

En dat is perfect, want we hebben nu toch een paar veel te koude dagen voor de boeg. De vensterbanken binnen puilen uit. Nog even volhouden!

Crematie online

Het is alweer bijna drie weken geleden dat mijn tante Gré is overleden, 97 jaar oud. Ze was de oudste zus van mijn vader, en ik ben naar haar vernoemd. Drie jaar geleden ben ik nog even bij haar op bezoek geweest in het verzorgingshuis waar ze destijds jarenlang hoofd van de verpleging/directrice was. Zelfs op haar 94e had ze het nog zo druk met allerlei zaken, dat het nog niet eens zo eenvoudig was om een voor haar geschikte tijd voor mijn bezoekje te vinden. Maar het is gelukt, gelukkig! Toen zag ze heel slecht, hoorde slecht, maar we hebben heerlijk zitten praten, foto's gekeken, en veel te veel chocoladepaaseitjes gegeten - dat was óók in maart. 

Eén van mijn neven heeft me sindsdien regelmatig op de hoogte gehouden, en schreef al een tijd geleden dat tante Gré erg zwak werd. Uiteindelijk werd ze in het ziekenhuis opgenomen, en daar is ze in rust en vrede gestorven. Inmiddels waren zowel in Nederland als in Zweden de 'Corona-maatregelen en -adviezen' aangescherpt, dus even snel een ticket boeken om bij de crematie te kunnen zijn was er niet bij. Dat voelde heel naar.

Bij ons op en rond de torp zouden we zonder internet niet eens iets van Corona gemerkt hebben: alles lijkt zo volkomen hetzelfde als altijd ... en ondertussen draait de wereld door en de mensen dol. De aanvankelijke berichten aangaande de crematie zeiden, dat er 30 mensen bij mochten zijn, en wie dat wilde, moest dat vantevoren laten weten. Al heel snel daarna kon ook dat niet eens meer. Ik kreeg een link met een code in de post. Wanneer ik die opende, zou de crematie online te volgen zijn. Richard en ik hebben samen zitten kijken, telden nog geen 10 mensen in de aula, die ook nog eens ver uit elkaar zaten. Bloemen waren er, veel bloemen, daar hebben we dankzij internet nog aan kunnen bijdragen. Maar zo geliefd als tante Gré altijd was, had die aula bomvol horen zitten. Zo onwerkelijk!

Tante Gré heeft geluk gehad: ze heeft 'gewoon' mogen sterven. Toen mijn neef een paar dagen geleden nog even naar het verzorgingshuis belde om te horen hoe het er voor stond, kreeg hij te horen dat er inmiddels 13 bewoners aan Corona waren overleden, en nog eens 15 op een externe afdeling lagen om te sterven. Dan praat je over meer dan een kwart van het aantal mensen die daar woonden. De verzorging van de nog gezonde bewoners was inmiddels  een probleem, omdat veel personeel ziek thuis was, in quarantaine. Het kwam opeens heel erg dichtbij...

Wat merken we hier nu helemaal? In Stockholm bijna de helft van het totale aantal gevallen van heel Zweden. Dat lees je dan. Als ik kennissen in Molkom vraag (via WhatsApp), hoor ik dat hun kinderen de boodschappen voor ze doen. Gisteren heeft Richard Yuri opgehaald uit Jönköping, zodat het openbaar vervoer vermeden kon worden. Die heeft zich de afgelopen weken op zijn kamer verschanst, werkend aan zijn thesis. Dat kan hier ook, vonden we, hier kun je ook gewoon een lange wandeling gaan maken met de honden. Hout klieven in de tuin voor volgende winter of die erna. 

Vrijdagochtend reed ik met Ronja naar Karlstad, de Roversdochter moest nódig geknipt worden. Ze werd buitenshuis aangenomen en weer afgeleverd, geknipt en wel. In de tussentijd deed ik boodschappen. Niemand die karretjes stond schoon te maken, maar ik was voorbereid: werpweghandschoenen voor eenmalig gebruik. Niks aantrekken van de rare blikken. Bij de kassa kon ik bliepen, en de code inslaan met het uiterste puntjes van mijn betaalkaart. De kassajuffrouw zat onbeschermd zonder handschoenen achter de lopende band... Bij het tuincentrum en de apotheek stond een lijn op de vloer, anderhalve meter was het devies. Desinfectans was nog steeds niet te koop. Daarna even zitten studeren bij de bibliotheek, daar hield iedereen in ieder geval netjes afstand, ik was er bepaald niet de enige. Terug lopend naar een vrijwel lege parkeergarage (dat dan toch wel) heb ik me verbaasd over het aantal mensen dat in kluitjes rondliep of stond te praten. De verdeling was zo'n beetje half/half tussen mensen die uitweken, afstand hielden, en mensen voor wie er blijkbaar niets aan de hand waren omdat ze nu eenmaal niet ziek waren. Op een bouwsteiger werd voluit geniest, het klonk niet bepaald gedempt. Drie daklozen stonden te praten, één ervan continu recht voor zich uit hoestend… Luguber, vond ik. 

Nee, doe mij maar de torp. 

Voorlopig voelen we ons hier veilig.

Zorgen jullie allemaal goed voor jezelf, doe voorzichtig, en blijf gezond, daar in het verre Nederland!

Hoe staan de zaken?

Men is bang voor een minder goede opleiding als de basisscholen (leeftijd 7-16) dichtgaan. Je kunt maar zo de leerplichtwet niet aan de kant schuiven. En dan zouden ouders die in de zorg werken thuis moeten blijven om voor de kinderen te zorgen. Middelbare scholen en universiteiten mogen zelf beslissen of ze dichtgaan, maar dan moet er internet-onderwijs geregeld worden, anders krijgen de scholieren en studenten geen studiebijdrage meer.

Geen bijeenkomsten/evenementen met 500 of meer mensen, 

en houdt alstublieft 2 meter afstand. 

Blijf thuis als je verkouden bent, en ga pas weer werken twee dagen nadat de klachten zijn verdwenen.

Omdat er in de regio Stockholm een paar dagen geleden ruim 350 corona-bevestigde patienten waren, luidt het advies om niet naar of van de stad te reizen. 

Stap bij de volgende halte uit, als er in bus/tram/metro iemand hoest.

Ga niet hamsteren.

Ouderen worden geadviseerd thuis te blijven, jongeren kunnen misschien helpen met boodschappen, medicijnen halen bij de apotheek.

Werk zoveel mogelijk vanuit huis.

En misschien geen skivakantie in de bergen, er komen nog meer Paasvakanties.

De spoorwegen kampen met verkouden conducteurs, dus er gaan wat minder treinen, je kunt omboeken naar een andere trein of je geld terugkrijgen.

Dat is wel zo'n beetje wat er hier in Zweden geldt. Grenzen hoeven niet dicht, want de economie moet zolang mogelijk blijven draaien. Ik denk overigens, dat het 'aan de grens' best rustig is, nu zoveel ándere landen wél de grenzen dicht hebben. Blij toe!

Gelukkig wonen we waar we wonen, én zijn de meeste mensen voorzichtiger dan de overheden. 

Toen ik afgelopen woensdag schreef dat ik niet naar het breicafé zou komen omdat Richard de week ervoor verkouden was geweest, besloot men al snel om het hele breicafé voor drie weken stil te leggen. 

Naar het zwembad voor mijn wekelijkse trainingsbaantjes plus saunabad ben ik niet geweest.

Zo in the middle of nowhere heb je altijd al wel een voorraad in voorraadkast en vriezer - nu zien we erop toe, dat we die op peil houden, en gaan alleen boodschappen doen als er ook een andere verplichting is:

Vandeweek had ik een afspraak op het gezondheidscentrum, en kreeg vantevoren een sms dat iedereen met verkoudsheidsklachten geacht werd af te zeggen. Bij binnenkomst zat er een vrijwilligster aan een tafeltje met een fles ontsmettingsmiddel voor de handen, buiten stond al een bord met dezelfde oproep om niet naar binnen te gaan als je verkouden bent. Toen ik bij de apotheek op mijn beurt stond te wachten, werd er gemeld dat er een verkouden jongeman buiten stond - de apothekersassistente ging naar buiten om te helpen.

Hoewel het theater maar 350 mensen kan huisvesten, heeft het orkest toch besloten voor de komende drie weken alle voorstellingen af te gelasten. Er werd opgeroepen te overwegen de gekochte kaartjes níet terug te brengen, om het orkest zo te steunen. Dus Richard is thuis en studeert veel. Voor de honden is dat fijn, want het is prachtig weer (al waait de wind koud), dus er wordt langer gewandeld.

Je kunt nog uit eten, restaurants zijn gewoon open. Of het er druk is kan ik niet zeggen: we koken om de beurt, thuis. Komende dinsdag zouden we eigenlijk uit eten met Eva en Christoffer, zijn moeder en zijn oma. Dan zijn ze in de buurt, omdat er dingen voor de op handen zijnde bruiloft geregeld moeten worden. Maar of we gaan? We wachten de laatste nieuwsen maar even af, tot maandag, en dan beslissen we. Ik ben een beetje weifelend vanwege mijn astma. Zacht gezegd.

Het is een groot contrast met wat we van Marina hoorden, uit Praag. Toen in Tsjechië 40 gevallen bekend waren, werden er drastische maatregelen getroffen. Sinds een dag of wat zijn politie en leger ingezet om te controleren in de stad: je mag alleen op straat als je kunt bewijzen dat je onderweg bent naar je werk op naar de supermarkt. En alleen met mondkapje.

En o ja, sinds de jaren negentig is in Zweden het aantal beademingsmachines in ziekenhuizen én de voorraden sterk gedaald. Er zijn nu geen voorraden meer. Maar ze zijn besteld, hoor!

Waarom heb ik nu het gevoel, dat het misschien in Zweden wel héél erg lang kan gaan duren voordat iedereen hier weer gezond is? En dat er misschien wel extreem veel doden gaan vallen tot die tijd?

Zonnepanelen

Er zijn een paar dagen geweest met schitterend weer. Dagen waarop Richard overdag vrij was, omdat hij pas 's avonds voorstellingen speelde. Voor Ronja was dat enorm boffen, want ze ging er elke middag met Richard op uit, dwars door bos en veld, klimmen en klauteren, zodat Ronja van haar energie afkwam, en Richard van wat overgewicht. Asso en Gaia houden niet van zulke wandelimgen, dus die mochten met mij mee, gewoon op wegen en paden - ander terrein wil niet meer zo best, met mijn spierproblemen.

Wanneer je de torp dan zo heerlijk in de zon ziet liggen, gaan toch de gedachten weer naar zonnepanelen... Er zijn, sinds buurman Christian zijn bos heeft laten rooien, maar drie weken in de winter waarin de zon het dak van ons huis niet haalt. We zouden zo graag onafhankelijk zijn van het electriciteitsbedrijf: we verbruiken zo weinig stroom, dat we doorgaans meer betalen voor de aansluitingskosten dan voor het verbruik.

Een week of twee geleden viel ik, dacht ik, met mijn neus in de boter: bij onze vrienden in Molkom kwam iemand één en ander opmeten, net toen ik daar aankwam voor een bezoekje. Ze krijgen binnenkort 20 zonnepanelen op hun dak (letterlijk gesproken), en ik mocht meeluisteren met een aantal berekeningen, kreeg ook nog wat extra uitleg over subsidies en aftrek etcetera, want daar zijn natuurlijk heel wat regels voor. Veel te veel regels, vond ik al snel. Je kunt de overproduktie tijdens de zomermaanden aan het energiebedrijf verkopen, en dat bedrag in de winter van je rekening af laten trekken. Er kwamen allerlei cijfertjes voor de dag, waaruit ik meende af te leiden dat je dan van het energiebedrijf hún inkoopprijs krijgt, terwijl je zelf voor je verbuik hún verkoopprijs betaalt. Toen ik daar zo concreet naar vroeg, kreeg ik geen duidelijk antwoord, wat me toch een beetje argwanend maakte. 

Een andere regel: je mag niet meer verkopen dan je zelf verbruikt, daarboven krijg je niet meer betaald. Ofwel: dan zou je een eigen bedrijfje moeten registreren, en over de winst belasting en BTW betalen. Boekhouding voeren, iedere maand formulieren invullen, die op de öre moeten kloppen. 

Deze meneer vertelde me bovendien, dat je in dit deel van Zweden tijdens een aantal wintermaanden geen energie kan produceren, omdat de zon te laag staat. Dat vond ik vreemd, want ik meende ergens gelezen te hebben over zonnepanelen die elk uit kleinere paneeltjes bestaan, die zich naar de zonnestand richten, zodat ze altijd in een voor de energieproduktie optimale stand staan. Gezien de prijs die aan 'zijn' panelen lijkt te hangen, ben ik bang dat dat voor ons veel te duur gaat worden. En hij verkoopt dat soort panelen blijkbaar niet. Evengoed wilde hij ons graag een aanbod doen, dus ik liet ons telefoonnummer en adres achter, met de mededeling dat we wat telefoon betreft wel een erg slecht bereik hebben.

Een dag of wat later mislukte een telefoontje inderdaad hopeloos. We hebben wat heen en weer ge-sms-t. Hij had gezegd, dat zonnepanelen de waarde van je huis flink verhogen, maar inmiddels had ik daar na wat rekenwerk aardig wat twijfels over. Concreet gezegd: de panelen zouden pakweg een derde van de som gaan kosten die we voor onze hele hectare (op een paar meter na) inclusief alle bouwsels en bos hebben betaald. Iets anders wat hij me nog zou moeten uitleggen, is de duurzaamheid: geproduceerd in China (maar, zei hij, ze hebben een groot magazijn in Duitsland, waar voorlopig nog voldoende voorraad ligt, dus geen Corona-vertraging momenteel bij de levering...) moeten ze een levensduur van 30 jaar hebben, de garantie is 25 jaar. Maar... hadden de deskundigen niet ooit uitgerekend dat rond 2050 het tekort aan fossiele brandstoffen nijpend zou worden? En precies dan zouden we dus nieuwe zonnepanelen moeten laten maken... hoe gaan ze dat doen tegen die tijd? Waar komt dan de energie voor de prouktei vandaan? Doe grondstoffen moeten toch zelf ook eerst gedolven of geproduceerd worden?

In ieder geval moest ik maar een paar foto's sturen van het huis, dan zou hij met een interessant aanbod komen. Zoals te verwachten met onze mobiele ontvangst, kreeg ik geen mms verzonden, kreeg vervolgens zijn e-mail adres, stuurde braaf de foto's (zie boven), en heb sindsdien niets meer gehoord. Inmiddels zijn er 10 dagen verstreken, dus vermoedelijk moeten we over een ander projekt gaan nadenken...

Temperatuur is ok

Met de temperatuur buiten is niks mis, maar de rést van het weer...

Een graad of vijf, wat nachtvorst, soms een dagje mist, en de dagen worden langer en langer, maar die wínd… En régen... Iemand had een Noor gesproken, die bij hoog en bij laag beweerde, dat hier de winter in maart gaat komen, met sneeuw en strenge vorst. Want in Noorwegen hébben ze al winter. En vanmorgen bij de ochtendkoffie zag ik, dat de weerkundigen ons voor aanstaande dinsdag 20 centimeter sneeuw beloofden. Dat is nu net, na de lunch, alweer herroepen: het blijft droog, bewolkt, en winderig. We zullen wel zien.

Twee weken geleden, toen jullie daar in het verre Nederland met storm Ciara te kampen hadden, zijn hier in ons stukje bos twee enorme bomen omgewaaid. Op die manier hoeven we niet uit te dunnen, het bos levert zijn brandhout gewoon zelf. Toch wachten we nog maar even met een telefoontje naar onze bosbouwer uit het dorp, want het blijft maar waaien. En zolang het waait is het niet verantwoord om in het bos met dingen te gaan lopen slepen.

Vorig weekend woei storm Dennis over Zweden. Aanvankelijk dacht ik, dat we daar bij ons weinig van merkten, totdat buurman Erik aan het eind van de zondagmiddag bij ons langskwam om te vragen of wij mogelijkheid hadden het electriciteitsbedrijf te bellen, want er was een reusachtige spar over de weg naar Fallet gewaaid, óp de electriciteitsleiding natuurlijk. Hij was zelf onderweg daarheen met brandhout uit eigen schuur, want de nieuwe gasten op Fallet had ten eerste al niet tot aan het huis kunnen rijden vanwege die boom, maar hadden dus ook geen stroom. En dus geen warmte, geen licht, en geen water. Het brandhout dáár bleek niet op tijd te zijn aangevuld. Gelukkig was het er nog een beetje warm, want de vorige gasten hadden de verwarmingen aan laten staan. En die boom kon nog maar nét zijn omgewaaid, want ik had er na de lunch nog gelopen met de honden.

De gasten die er die ochtend waren vertrokken, hadden ándere problemen gehad, hoorde ik dinsdagmiddag toen mijn buurjongetje voor de wekelijkse muziekles kwam. Die waren namelijk bij buren Stig en Kristine komen aanwandelen, met de mededeling dat ze de bult niet af konden omdat er drie bomen over de weg lagen. Op dat moment stond Stig ergens met een lekke band, dus buurman Martin werd gebeld, en die trok er met de motorzaag op uit om de weg weer vrij te maken voor de gaande en de komende man. Ja, zo gaat dat, als je woont zoals wij wonen: het snelste los je de problemen samen met de buren op!

Ondertussen ging bellen bij ons vandaan niet, smssen wel, maar het electriciteitsbedrijf had na een paar uur nog niet teruggebeld, dus de gasten hebben zich beholpen met houtkachel en waxinelichtjes. Ze zaten er niet echt mee, en op maandagochtend werd eindelijk ook die boom opgeruimd. 

Inmiddels zijn we weer een week verder, en hebben we wéér flinke stormvlagen. Terwijl Erik hier een uurtje op de koffie was, viel de electriciteit uit. We hadden het er net over. Smsje naar een buur die lager woont: -Hebben jullie stroom? - Nee, wij ook niet, mogen we bij jullie water halen als het lang duurt? -  Natuurlijk mag dat.
Het duurde niet zo lang, en na een paar keer aan/uit/aan, bleef de lamp boven de tafel gewoon branden. Blijkbaar een belangrijke leiding, dat het zo snel gefikst was, want het hele dorp bleek zonder stroom gezeten te hebben. En niemand die zich daar druk om maakt. 

Even nadat Erik weer opgestapt was kregen we een foto van hem: - Die moet nog maar net omgevallen zijn, want die auto kwam nog maar pas langs!  Geen leiding geraakt, gelukkig.
Ik denk dat ik nog maar heel even wacht met honden uitlaten...

Knoppen...

Twee dagen met wat vorst hebben we gehad, en zelfs een beetje sneeuw. Dat was het dan weer, wat de winter betreft. Maarrrr... eindelijk, eíndelijk heb ik 'onze' reeën gespot, dankzij die sneeuw! Een paar dagen geleden zag ik ze nog net ons erf af- en dat van buurman Christian op- wandelen. Ik zou zo graag willen weten of het de 'oude' mamma nog is, die vorige winter een steeds grotere kale plek op haar nek kreeg, maar aan het gedrag te zien zóu je haast denken dat dat zo was. Of misschien wíl ik het gewoon graag denken…? 

Daarna kwam de zon weer terug, en al is het begin februari, de seringenbomen in de tuin krijgen al dikke knoppen. Als dat maar goed gaat, het kan tot begin juni nog vriezen 's nachts… Onze houtschuur is nog lang niet leeg: we stoken hooguit twee tassen hout per dag, tegen vier tijdens normale winters. De electriciteitsrekening is nog nooit zo laag geweest: als het 's nachts niet vriest, hoeven we ook niet het electrische verwarmingselement aan te zetten als vorstbescherming.

Vorig weekend hebben we de 50e verjaardag van Richard nog een keer gevierd, al was het dan twee maanden na dato. De buren hadden ons namelijk uitgenodigd voor een gezamenlijk etentje bij buurman Erik thuis, waar iedereen een deel van het menu zou verzorgen. Het was zó gezellig! Lasagne, zelfs een aparte vegaanse lasagne voor mij, salade van eigengekweekte groente, toetje met bosbessen en limoen, lekkere wijn, zelfs alcoholvrije bubbelwijn voor de buurjongetjes, óveral was aan gedacht. Alleen kat Bosse baalde, want die werd buiten gezet: onze honden waren net zo welkom als wijzelf, maar Asso vindt het veel te leuk om hem de boom (of ergens anders) in te jagen, dus het was voor zijn eigen bestwil. Asso hield een groot deel van de avond de kinderen gezelschap, die in de kamer ernaast een kaartspelletje probeerden te doen, terwijl Asso met allerlei van Elli gepikt speelgoed aan kwam zetten, waar natuurlijk liefst mee gegooid moest worden...

We hebben deze winter weinig last van bosbouw-voertuigen: de grond wil maar steeds niet bevriezen, dus dan kan men niet met die grote wagens over onze wegen rijden, laat staan in het bos zelf, de machines zouden compleet vastlopen. Beneden in het dorp staan aan de 'hoofdweg' tussen Olsäter (via Butorp) naar Molkom zelfs al bordjes dat het verboden is voor alles boven 12 ton. En bij onze leemweg verboden vanaf 4 ton. Volgens buurman Martin lopen bepaalde naaldbomen al uit, dus dan zijn de stammen veel te nat om te kappen - moet veel te lang drogen! Niet zo gek dus, dat we dit jaar zo weinig elanden en reeën te zien krijgen, die vinden overal meer dan genoeg te eten. Ik gun het ze van harte!

Zon

 Dagen en weken gaan bijna ongemerkt voorbij, de Kerstspullen zijn opgeruimd, Ronja is weer een keer geknipt, Richard heeft tijdens de nieuwjaarsconcerten in de provincie succesvol solo gespeeld, Yuri is naar een nieuwe kamer verhuisd voor de laatste loodjes van de studie, en Marina probeert 'kinderconcerten' op te zetten in Praag.

Ik mis de reeën in de tuin, deze winter. Zolang er niet meer sneeuw valt dan dit:

en zolang die sneeuw dan ook nog eens onmiddellijk weer wegsmelt, vinden de dieren meer dan genoeg voedsel in het bos. Regelmatige waarnemingen van elanden kan ik ook al niet melden. Gisterochtend was ik zodoende blij verrast, toen ik tijdens de ochtendwandeling een elandkoe en -kalf zag. Er kán natuurlijk ook een andere verklaring zijn voor  de afwezigheid van reeën en elanden in de buurt: wolven. De afgelopen paar weken ontstond er  aan het begin van de avond vaak enige onrust onder onze honden. Meestal liggen ze dan heel tevreden te luieren, na alle activiteiten van de dag, 

maar er wordt tegenwoordig vaak geblaft en ongedurig rondgelopen om een uur of acht, terwijl we geen auto of wat dan ook kunnen horen. Buurvrouw Kristina vertelde me dat er al enige tijd een roedel wolven ter noorden van Fallet 'bivakkeert', en er wordt nogal gehuild, volgens de gasten daar. Ook beneden in het dorp reageren de honden, dus er ís iets niet helemaal pluis. 

Ondertussen laat de zon zich vaak zien, we krijgen nu duidelijk compensatie voor de decembermaand, waarin Karlstad maar 22 zonuren telde… Dus we profiteren van de al behoorlijk wat langere dagen én de afwezigheid van sneeuw: het is prima wandelweer én wegen en paden zijn uitstekend begaanbaar.

Tussen de bedrijven door ben ik een paar dagen op een neer naar Göteborg-Halmstad geweest: Eva heeft een bruidsjapon nodig. Ze had een aantal afspraken in verschillende winkels gemaakt, waarvan één zelfs aanbood om een 'Say-yes-to-the-dress-filmpje' te maken tijdens het kiezen van de jurk. Dan zou ze haar vriendinnen en champagne mee mogen nemen, en de winkel zorgde voor de rest. Verkooptrucje, vond Eva, het gaat haar helemaal niet om de jurk, het gaat haar er om dat ze trouwt. En een feestelijke dag hoort daarbij, maar zo'n heisa voor een jurk? Nee dank u. 

Dankzij haar nuchterheid, en het feit dat we redelijk dezelfde smaak bleken te hebben, hadden we in Göteborg na winkel nummer één al twee favoriete trouwjurken, waarna Eva al zoiets had van: 'als de andere zaken niet met iets veel beters komen, wordt het één van deze, dan ga ik een keer terug om nog een keer te passen en dan kan ik dat ook weer afstrepen van mijn lijstje'. De say-yes-to-the-dress-winkel viel héél erg tegen. We werden niet fijn geholpen, bijna opdringerig, opdát we maar meteen zouden beslissen, en véél te duur. 

De dag erna, in Halmstad, notabene zo ongeveer bij Eva en Christoffer om de hoek, zijn we geslaagd. Daar bleek namelijk ook één van de favorieten te hangen. Zodat we na een goed uur alweer Monopoly aan het spelen waren, want Christoffer was vroeg thuis. 

Gamification

Nee, het wil niet met de winter. Sinds de jaarwisseling heeft het een keer wat gesneeuwd, 's middags, maar al een paar uur later ging de sneeuw over in regen. Aangezien die regen op bevroren wegen viel, was het direkt spekglad. De jerrycan met strooizout staat sindsdien in het halletje, naast de trap, want we willen natuurlijk niet dat mensen of honden benen of pootjes breken. 

Voor 'de wilde dieren' is het natuurlijk wel fijn, dat hun eten nog steeds goed te bereiken is. Ik vul heel trouw dagelijks de zonnepitten bij, maar over het algemeen komt er niet veel meer op af dan enkele tientallen koolmezen, een familie pimpelmezen, en een stuk of wat vlaamse gaaien. We missen de reeën in de tuin. Heel af en toe zien we ze tijdens een wandeling, evenals een paar elanden. 

December was bijzonder donker: Karlstad telde niet meer dan 22 uur zon. Veel bewolking, veel regen, en de laatste dagen veel mist. En veel wind. Amper vorst, de aardbeiplanten groeien zelfs langzaam door! Soms mopperen we wel eens: 'Het lijkt Nederland wel'. Maar vervolgens hebben we meteen heel erg met jullie achterblijvers te doen, want volgens onze enigszins gekleurde herinneringen 'is het in Nederland altijd zo, 's winters', terwijl het ook hier nog maar amper januari is, en 'er nog van alles kan komen'. En anders gewoon volgend jaar weer. 

Zonder sneeuw moet je wel actiever zélf wat verzinnen, om niet af en toe wat triest te worden, en dat gaat met name de laatste paar weken bijzonder goed, dankzij Duolingo. Dat is een online talencursus in spelvorm, gratis in principe, zoals heel veel andere computerspelletjes, al kun je je uiteraard ook hierbij tegen betaling een premium account aanschaffen. Richard begon er een paar maanden geleden mee, om Hongaars te leren (terug naar de roots van vaders zijde), tegen Kerst begon ik er ook mee, om het Frans wat op te frissen, daarna ook met Zweeds, omdat ik zo zit te knoeien met spelling en met vervoegingen van werkwoorden. Voor de jaarwisselling kwamen Yuri en Marina, en Marina begon aan Tsjechisch, waarna Richard vond dat hij niet achter kon blijven en óók zijn Tsjechisch wilde verbeteren. Aangezien de makers van het programma beweren dat je op termijn een taal kunt leren wanneer je daar maar 5-10 minuten per dag aan besteed, dacht ik dat te gaan testen door aan Spaans te beginnen (kan ik vandezomer mooi op mijn zwager oefenen, wanneer ze allemaal een week deze kant op komen voor de bruiloft van Eva en Christoffer). Zo zaten we aan vier talen. Eigenlijk vijf, want de meeste cursussen hebben Engels als uitgangstaal. Dat kost me de meeste hartjes, want ik was nooit goed in Engels op school: al lees ik veel, wanneer ik náár het Engels moet vertalen, blunder ik het vaakst. 

Ja, hartjes verliezen wil je niet zo graag, en je verliest ze als je fouten maakt. Ben je alle hartjes kwijt, dan kun je die dag niet verder met je lesjes, tenzij je middels extra oefenen hartjes kunt bijverdienen. Je kunt ze ook kopen, voor de edelstenen die je verdient met het afronden van de lesjes. Voor elk lesje krijg je punten, doe je trouw elke dag je lesjes, krijg je bonuspunten, en dan is er ook nog eens het wedstrijdelement: je begint in de bronze league, waarvan de beste 15 spelers bevorderd worden naar silver. Daarna wordt het steeds moeilijker om bevorderd te worden: vanaf een bepaald niveau alleen de beste drie... Gedegradeerd kun je ook al worden, als je onderaan eindigt namelijk (steeds 50 cursisten, lees: spelers, per league). Kortom, we houden ons absoluut niet aan die 10 minuten per dag (niet bij dit weer in ieder geval), en dat is natuurlijk precies de bedoeling van het spelletje.

Waarop Yuri heel droog zei, dat hij weleens onderzoek kon gaan doen naar de 'gamification' van van alles in het algemeen, van deze cursus in het bijzonder, zodat we sindsdien Duits kunnen bijschrijven in het talenpakket van ons gezin. Ik geloof dat hij gisteren ook aan Spaans begonnen is, hij hád een jaar Spaans op de middelbare school, dus ja... Inmiddels is Marina alweer een dag of wat terug in Praag, maar evengoed plingt en tadaa-t het er lustig op los in Huize Lazar. Met name 's avonds, wanneer we tot de ontdekking komen dat onze concurrent in de league ons tóch weer heeft ingehaald. 

Dat zouden de eerste bewoners van de torp nóóit hebben kunnen vermoeden, anderhalve eeuw of meer geleden...