Wolletjes.

Het is nu 7 voor 6 in de ochtend, de kachel brandt en de ochtendkoffie is al achter de kiezen. Ik heb me duidelijk een uur vergist... Maar toen ik wakker werd was het bijna licht, ik hoorde de haan van de buurman, ik hoorde nog heel veel andere vogels, en ik was uitgeslapen. Nu heb ik de post al bekeken ook, en het is denk ik een beetje te vroeg om al op de badkamer te gaan rommelen: de beide heren slapen nog. Gaia rolt zich nog eens heerlijk op op de keukenbank,

tijd voor een nieuw blok op het vuur én een blogje.

Een groot deel van de dag heb ik gisteren besteed aan het oefenen met de iPhone. Foto's gemaakt van een aantal garens, foto's in een mapje zetten op de mobiel, importeren in de laptop, en vervolgens verkoopberichten maken. Nu ik de winkel niet meer heb, en ik de overgebleven ¨wolletjes¨, zoals ik ze ben gaan noemen, in mijn eentje onmogelijk binnen de komende vijf levens kan verwerken, probeer ik via internet de voorraden wat te verminderen.

Aanvankelijk heb ik een webwinkel overwogen, maar daar hangt een prijskaartje aan waar ik me niet in kan vinden. Bovendien voel ik er weinig voor om in de vrieskou of in de bloedhitte op de hooizolder te klimmen om tussen de stapels dozen te gaan zoeken of in die ene doos van die ene kwaliteit in die ene kleur in een bepaald verfbad nog een bolletje ligt. Ik heb nu eenmaal geen winkelruimte waar alles goed overzichtelijk voor het grijpen ligt.

Ik heb een tijd rondgekeken op facebook, en er blijken een groot aantal groepen te zijn waarbinnen heerlijk wordt geruild en verkocht - en gezien de gehanteerde prijzen begrijp ik steeds beter hoe het komt dat winkel na winkel de deuren sluit. 

Dus inmiddels heb ik een eigen facebookgroep voor de trouwe klanten en de dames van het breicafé, en ben ik lid geworden van een paar andere groepen, eentje met meer dan 1700 leden. 

De eerste verkoopberichten, zoals gezegd, zijn dus geplaatst, de eerste reacties ook al binnen. We zullen zien wat het wordt. 

Groeten uit Jönköping.

Ik heb een heerlijk moeder-dochter-weekend achter de rug, bij Eva in Jönköping. Dat was dan het tweede weekendje weg binnen 4 weken... Nu heb ik spierpijn in mijn duimen, maar na mijn prehistorische mobiel bleek ik toch niet te oud te zijjn om te leren:

  

Eva had zich suf gespaard voor een nieuwe telefoon, dus ik was de gelukkige die haar oude iPhone over mocht nemen. Aangezien ik een absolute techniek-knurft ben, vond Eva het een goed idee dat ik die dan maar in Jönköping bij haar op de nieuwe kamer kwam ophalen én leren bedienen. 

 

Toen ik vrijdagmiddag uit de trein stapte stond ze me al op te wachten met een beker koffie. daar zou ik wel aan toe zijn na een reis van een paar uur, dacht ze, en had meteen een hilarisch verhaal: Vantevoren had ze al haar contactpersonen uit haar oude/mijn nieuwe mobiel verwijderd, dus toen ze gebeld werd door een nummer wat op 569 eindigde nam ze op met een heel vrolijk ¨hoi mams!¨ Maarrrr ze hoorde aan de andere kant van de lijn (wat een heerlijk ouderwetse uitdrukking) een mannenstem: ¨Is dit de Eva Lazar die ons haar cv had gestuurd en die wij willen uitnodigen voor een sollicitatiegesprek?¨ Dat gesprek gaat er tóch komen, vanmiddag om half vijf, dus blijkbaar was de cv goed genoeg om dit incident te overleven... 

Nadat we de hele vrijdagavond met onze nieuwe telefoons aan het oefenen waren geweest, hebben we de zaterdag besteed aan een wandeling rond het meer, waar we deze eigenaardige struik, vol met speentjes, zagen staan. We hadden geen enkel idee of het bedoeld was als kunstobject, of dat iemand gewoon begonnen was met alle in dat park gevonden speentjes in die struik te hangen. Het waren er in elk geval vele honderden.

Geen musea dit keer, we hebben dankbaar het feit dat haar kamer direct naast het centrum van de stad ligt benut om heerlijk te shoppen. Alles op loopafstand. En uiteraard uit eten!

De kamer ligt niet alleen direct naast het centrum, maar kijkt ook nog eens uit over Vättern, de tweede binnenzee van Zweden, na Vänern (waar Karlstad aan de noordrand ligt). 

Prachtig, toch?!

In de trein terug naar huis zat ik weer te oefenen met de nieuwe telefoon, en zoals jullie zien, heb ik inmiddels ook geleerd de daarmee gemaakte foto's over te zetten naar de laptop én in de blog te plakken. Dit opent nieuwe mogelijkheden! Dankjewel Eva, voor het supergezellige weekend, én voor de telefoon-lessen!

Personeelsdag.

Vandaag had Richard de jaarlijkse personeelsdag van het orkest. Inclusief een excursie met geheime bestemming. Om nu te voorkomen dat hij eerst helemaal naar Karlstad zou rijden, om vervolgens weer met de orkestbus vlak langs huis te komen (zou niet de eerste keer zijn...) had hij gisteravond toch even nagevraagd of de geheime route misschien niet net toevallig...?? Maar nee, helaas.

We zaten er nog even over te grappen: stel je voor dat het uitje naar Mårbacka zou gaan... Elke keer als we naar de bushalte rijden om Yuri te halen of te brengen, of als we de weg naar Karlstad opdraaien zien we het bordje staan: Mårbacka 19 km. Mårbacka, dat is waar onze beroemde schrijfster en Nobelprijswinnares Selma Lagerlöf heeft gewoond. Een prachtige plek:

http://www.marbacka.com/

     

Wie schetst mijn verbazing toen ik Richard tegen etenstijd binnen zag komen met een papieren tasje van...

Mårbacka!

Ze waren inderdaad niet vlak langs ons gereden, maar via de snelweg... En ze hadden eerst ontbijt gekregen, dat zou hij anders gemist hebben. In de bus hadden ze dan ook nog, om het groepsgevoel te versterken, een aantal ludieke opdrachten gekregen, waaronder het vouwen van vliegtuigjes volgens verschillende modellen. Een paar collega's hadden, aldus Richard, zich tegen alles ingedekt, en een fles drank van huis meegenomen voor in de bus. 

Tsja...

In ieder geval: ik heb terwijl ik dit schreef veel te veel van die heerlijke zachte chocoladetoffees zitten snoepen, die Richard voor me meegenomen heeft. Om heel eerlijk te zijn: ze zijn nu net op...

Bronwater uit de kraan.

Toen we de torp kochten, hebben we ook een overeenkomst getekend waarin was vastgelegd dat we gebruiksrecht hebben van de bron die op andermans grond ligt. Ons kraanwater is dus puur bronwater. Hoe puur, dat moeten we af en toe wel even laten testen, want in Zweden zit er nogal wat metaal in de grond, en radon. Niet door verontreiniging, maar van nature. Van een bedrijf wat zich daarmee bezighoudt kregen we na de verhuizing een aanbieding voor een watertest tegen gereduceerde prijs, en aangezien de laatste test minimaal drie jaar geleden was uitgevoerd, wachten we nu op een klein flesje, dat met de post moet komen, en dat we met wat water erin moeten opsturen.

Al sinds de oudheid werden nederzettingen gebouwd in de buurt van water - om te drinken, om op te varen, om planten mee te bewateren. Tegenwoordig is er water waar men wil dat het is, het is gewoon een kwestie van leidingen trekken. Maar tot niet zo heel lang geleden, zelfs tot rond 1950, zocht men water op andere manieren, om water te kunnen vinden had men heel andere kwaliteiten nodig dan nu.

   

Er zijn mensen die (over-)gevoelig zijn voor electriciteit. Dat is niet zo handig. Er zijn ook mensen die dat zijn voor water en dát kan wél handig zijn. Wanneer zo iemand dan ook nog eens beschikt over de overgeleverde kennis en ervaring van ettelijke generaties... je wilt natuurlijk niet voor niks twee of drie of tien meter graven om vervolgens geen water te vinden! Zeker niet in de tijd waarin er met de hand gegraven werd, en dan in rotsige bodem... Het mag dan zo zijn dat het gebruik van wichelroedes nu afgedaan wordt als bijgeloof, ik kan me haast niet voorstellen dat die dingen puur als volksverlakkerij zijn bedacht.

Natuurlijk ging het niet alleen maar om het uitslaan van de wichelroede - ooit een padvinder gezien die alleen maar met een takje in de grond op basis van de schaduw bepaalt in welke richting hij zijn pad moet vinden? De wichelroedelopers wisten heel goed wáár ze moesten gaan zoeken: ze hadden een enorme kennis. Hoe een boom groeit, en waar, en wát voor boom bovendien. Hoe het landschap eruit ziet waar water in de grond zit. Of in de rots - wat voor soort gesteente in de rots de doorlaatbaarheid voor water makkelijker maakt. (In dat verhaal van Mozes zit natuurlijk een kern van waarheid.) Vond zo iemand een waterader, dan wist hij meteen dat er vermoedelijk nog een waterader moest zijn, een meter of twintig verderop. En vond hij kruisende aders in alle windrichtingen, dan kon hij vrijwel zeker zijn van resultaat.

Van wat we nu allemaal kunnen, had men in vroeger tijden geen idee. Wat men toen kon, dat is nu voor een groot deel verleerd en vergeten. Maar stel je voor, dat je met de auto komt te staan, midden in het bos, met een lange weg te gaan, maar je flesjeswater is al op, je hebt honger, dorst, en je bent moe. Dan heb je geen klap aan internet. Men mag het zwaar hebben gehad, vroeger, heel zwaar, maar de kennis over water, vuur, aarde en lucht had men. Omdat het absoluut noodzakelijk was.

En waar ík dan wel al die kennis vandaan heb die ik loop te spuien? Gewoon: ik ben weer eens bij de bibliotheek geweest en vond een paar leuke boeken. Jullie horen er zeker meer over. En of ons bronwater in orde is, dat zal ik even laten weten tegen die tijd...

Wel en wee.

Meestal gaat het schrijven over ons wel en wee over ons wel. Dat is ook het leukste. maar op de één of andere manier voelde het vandaag meer als wee. Vraag me niet waarom, want zo´n beroerde dag is het helemaal niet, maar het vóelt gewoon niet goed.

De beide heren zijn vanochtend om half acht de deur uit gegaan, en omdat Richard tussen de generale en het concert door een beurt voor de auto had afgesproken (ondertussen een proefrit maken in een eventuele nieuwe) kon Yuri na een lánge schooldag met twee proefwerken niet de bus naar huis pakken: geen auto om hem van de bus te halen. Dus hij kreeg zakgeld om ergens wat te eten en tijdens het concert ergens verantwoord rond te hangen (hij hoefde niet zo nodig te luisteren, vond hij), en komt met Richard samen na het concert naar huis. Dat zal rond half elf vanavond zijn.

Een hele dag in mijn uppie met de hondjes, daar zat ik me best op te verheugen, maar gek genoeg kon ik mijn draai niet vinden. Ik had erg slecht geslapen, en de combinatie met ¨april doet wat hij wil¨ viel niet zo goed uit. Koud buiten, en winderig, en geen zon. Na de ochtendwandeling met de honden gedold in de tuin, was en droog gefikst, zes rondjes door het huis en toch maar even de tuin in, kijken of er wat gedaan kon worden. Er kan altijd wat gedaan worden, dus flink gesnoeid achter de houtschuur zodat de hei en de lingon en de smultron (bosaardbeitjes) lekker zon blijven houden. In de schuur aan de werkbank een beetje staan zagen, weer met de honden lopen, soep eten, en omdat het in huis erg kil was na de volgende wandeling de kachel aangemaakt. Prompt kwam de zon door, maar desondanks had ik mijn draai nog steeds niet gevonden.

Dan maar een trui afbreien, en uiteraard voor de laatste twee cm nog een hele nieuwe bol wol moeten aanbreken. Gelukkig belde op dat moment de buurvrouw of ik al met de honden gewandeld had, want ze had zin in een ommetje. Dát was leuk, dat vonden de honden ook. Draai gevonden. Uiteindelijk ben ik daarna toch weer ergens mijn draai kwijtgeraakt, al heb ik de trui afgebreid. Gek genoeg zit ik met het rare gevoel dat ik ¨geen steek gedaan heb¨. Inmiddels is het tegen etenstijd, Asso blaft heel blij bij elke auto die hij aan hoort komen, en ploft dan weer op een kleedje om verder te slapen. Nog vier uutjes volhouden, vriend, dan zijn ze er weer. Ik vond nog gekookte aardappeltjes in de koelkast, die kunnen wel bij het laatste restje soep, dan heb ik nog de hele avond om de trui te monteren. 

Ach, wat een gezeur ook, jullie hoeven me echt niet zielig te vinden hoor. Jullie moeten alleen niet denken dat alles altijd helemaal tof is als je maar gewoon op zo'n idyllisch plekje woont. Je verhuist jezelf altijd mee. En waarom zouden zulke dagen niet in een blogje mogen?

Blauwe tomaatjes?

Het lijkt wel lente... Al dagenlang is het lekker zonnig en staat er geen wind, dus de honden en ik zijn elke dag vanaf de ochtendwandeling tot aan het eind van de middag in de tuin. Je kunt nu weer zien waar de aardkelder is: ben twee ochtenden bezig geweest om allerlei groeisels van vorige jaren weg te halen (beter voor de ventilatie en de luchtvochtigheid binnen), en dat ligt nu allemaal elders in de tuin rustig aan verder te verteren.

Afgelopen zondag kwam de aardappelauto in de buurt, en heb ik drie verschillende soorten pootaardappels gekocht. Negen kilo totaal, en toen ik dat eenmaal op vochtig zand had liggen was de tafel in de schuur helemaal vol. Nu is het wachten op oogjes, en op de frees van de buurman, zodat de pootaardappels ook echt gepoot kunnen worden, over een week of wat. Wanneer onze eerdere ervaringen op herhaling gaan, hebben we pakweg 90 kilo aardappels over een paar maanden. Daar moeten we de winter toch aardig mee door kunnen komen.

De vensterbanken zijn overvol. De vensterbanken zijn namelijk niet zo lang en breed, én het zijn er niet zo veel. Nog vijf weken volhouden, dan is ook hier het gevaar voor nachtvorst geweken. Maar ondertussen komt er wel van alles op. Ik heb inmiddels (eindelijk) geleerd dat zaaigrond echt alleen geschikt is om te zaaien, omdat er geen voedingsstoffen inzitten en dat je moet ¨verspenen¨ naar potgrond zodra de plantjes de eerste echte blaadjes hebben. Of, zoals het elders stond, zodra de plantjes hanteerbaar zijn. Mijn favoriete uitdrukking is afkomstig uit de blog van een hardrock-zangeres over haar volkstuintje (onder pseudoniem, want daar wil je als hardrocker niet mee geassocieerd worden): zodra je de plantjes kunt verplanten zonder je verstand te verliezen.

Vanmiddag was het De Grote Dag voor de trostomaatjes. Ik had vorige maand, voor mijn doen heel laat, 20 zaadjes over 10 potjes verdeeld. Dat was zaad waarvan de houdbaarheidsdatum al was verstreken, zodat ik erg benieuwd was ¨of het wat zou worden¨. En óf het wat werd: 17 miniplantjes, dus ik ging keurig volgens de regels aan de slag: Met een lepel heel voorzichtig de plantjes opgraven, met dezelfde lepel net zo voorzichtig in een diep plantgat zetten, net iets dieper dan eerst, want dan krijgen ze meer worteltjes, het mini-wortelstelseltje niet dubbelvouwen, aarde niet te hard aandrukken, en voorál niet te veel water geven, zodat ze niet met de geschokte worteltjes in een zuurstofloos soepje hoeven te staan (over)lijden. En daarna niet in de brandende zon laten staan. Wel graag licht, en wat koeler dan toen ze nog moesten ontkiemen. Maar buiten was het uiteindelijk maar 12 graden, dus ik vermoed dat de arme plantenzieltjes toch wel aardig in shock zijn geraakt zo vanuit de minikas en de vensterbank, al waren de laatste dagen zonder deksel. Ik zag opeens 17 hoestende en blauwbekkende tomatenplantjes voor me. De komende dagen zullen uitwijzen of ik het er nu uiteindelijk toch beter afgebracht heb dan andere jaren. Dus mochten jullie over een tijdje een foto zien van een  vensterbank volblauwe tomaatjes: die komen vast bij ons vandaan!

Wat is een torp - deel 2

Nu heb ik wikipedia even geraadpleegd:

Tijdens de 17e eeuw werd het begrip ¨torp¨ steeds meer gebruikt voor een heel klein boerderijtje, op het land van een hereboer, of op land van de staat. De bewoners, ¨torpare¨ genoemd, mochten er wonen in ruil voor arbeid voor de landeigenaar. Ze kregen een lapje grond om wat groente te kunnen verbouwen voor eigen gebruik, sommigen hadden een geit, wat kippen of konijnen. Omdat de torpare geen eigenaar van de grond waren, hadden ze ook geen recht van spreken in de verschillende administratieve en organisatorische organen.

Tussen 1907 en 1909 werden wetten aangenomen die daglonersarbeid gelijkstelden aan loon tegen kontante betaling, waardoor de positie van de torpare werd versterkt. Een groot aantal torpare zag kans om hun torp vrij te kopen, zodat ze opklommen tot grond-en-huis-eigenaren. Door een wet uit 1943 werd het werken als dagloner verboden, waardoor het begrip torp zijn oorspronkelijke betekenis verloor. 

Tegenwoordig wordt het begrip meestal gebruikt voor een klein, ouder huisje op het platteland, dat vaak alleen als zomerhuisje gebruikt wordt. Zelfs worden grotere woonhuizen zo genoemd, maar dan kun je er vanuit gaan dat het ooit een kleine torp geweest is, die een lange klassenreis gemaakt!

Noemde ik al de verwantschap met de woorden dorp en Dorf, wat te denken van onze eigen Hollandse ¨terp¨? Een verhoging, in Nederland dan vaak speciaal aangelegd, waarop huis of boerderij gebouwd werden? Wanneer ik goed om me heen kijk, liggen vrijwel alle torpen op een helling. Ook die van ons.

Wat is een torp?

Nu hebben al zóveel mensen gevraagd wat een torp nu eigenlijk is, dat het tijd wordt voor een stukje achtergrondinformatie. Want tsja, wat is een torp nu eigenlijk? 

Torp is een begrip. 

Torp roept bij vrijwel alle Zweden een duidelijke reactie op. De meest uiteenlopende reacties, van vertedering tot afgrijzen. 

Torp bestaat al sinds de Middeleeuwen, is zelfs terug te voeren tot de Vikingtijd. 

Torp heeft verwantschap met het Nederlandse dorp, met het Duitse Dorf.

Torp is een huisje, wat ondanks alle lokale varianten duidelijk als torp te herkennen is.

Torp is niet in de stad.

Torp staat voor armoede.

Torp staat voor romantisch.

Torp staat voor vakantiewoning.  

Torp staat voor...

ja, waar staat het eigenlijk niet voor? Ik denk niet dat ik er met één stukje vanaf kom...

Daglonerstorp,

soldaattorp,

bostorp,

ruitertorp,

 botenmakerstorp,

er waren er tot het eind van de 19e eeuw rond de 100.000 in Zweden.

Toen Gustav Vasa in de 16e eeuw de schatplicht invoerde voor alle grondeigenaren werden er verschillende belastingklassen benoemd, omgerekend naar de grondoppervlakte in zgn. ¨mantal¨, het akker-of bosoppervlak gerekend in ¨tunnland¨, een tunnland komt overeen met een halve hectare. Boerderijen, landerijen die kleiner waren dan de laagste mantalklasse, maar niet zo klein dat ze geen belasting zouden hoeven betalen, werden als ¨torp¨ geklassificeerd. Dat betekende dat men 1/4 van de volledige belasting betalen moest. Helaas is dat laatste afgeschaft...

En dan nu de onze:

De opdracht luidt nu niet, de verschillen te zoeken, maar de overeenkomsten...

- wordt vervolgd -