Banden wisselen.

Na een aantal stevige nachtvorsten, die ervoor zorgden dat diepvriesspruitjes rechtstreeks uit de tuin kwamen,

begon de wintertijd afgelopen weekend meteen maar even met wat langsdwarrelende sneeuwvlokjes, gevolgd door een weerswaarschuwing voor afgelopen nacht: in onze regionen 5 tot 10 cm sneeuw, daarna overgaand in regen… Met daarbij het officiële advies om zonder winterbanden de weg niet op te gaan.

Nu zijn wij niet het soort mensen dat zelf even banden verwisselt - ik heb ooit op de Duitse Autobahn eerst een wiel zien langskomen, en daarna de bijbehorende auto de berm in zien schuiven, dus ik vertrouw meer op het wat zwaardere gereedschap van een garage. Ons eigen garagebedrijf heeft in november altijd 'bandenwisselzaterdagen', maar zover was het nog niet, zodat we eind vorige week bij het lokale autoklusbedrijf in Olsäter langs gingen. Die had pas vandaag tijd.

Voor alle zekerheid had Richard de auto gisteravond beneden in het dorp bij het dorpshuis geparkeerd, waarvandaan de weg naar Olsäter wat platter en breder is dan hier bij ons, en dat was maar goed ook! Vanmorgen vertrok hij, compleet met bergschoenen en reflectievest voor zichzelf en een regenhoes voor de vioolkist, te voet. Drie kilometer naar het dorpshuis.

Al glibberend naar de garage, en daarna veilig naar het werk!

Inmiddels heeft het enorm geregend, en de rest van de week blijven de temperaturen weer royaal boven het vriespunt. Het ijs in de regentonnen is alweer aan het ontdooien. Maar voor de muizen bleek het de hoogste tijd om de warmte op te zoeken: ik had vanochtend een val gezet in de houtkast achter het fornuis, dat sinds vorige week weer dagelijks wordt gebruikt, en dat leverde zopas al de eerste vangst op. Dat verklaart waarschijnlijk waarom de honden de laatste dagen af en toe plotseling enorm blaften - ik begon er al een ons onbekend spook de schuld van te geven, wat voor mensenoren onhoorbaar was...

Bibberbenen

Vandaag heb ik bibberbenen.

Dat is niet zo verwonderlijk, want we hebben een behoorlijk actieve periode gehad, waar ik met behulp van mijn flexibele medicatie tegen de pijn in de spieren toch wel aardig over mijn grenzen ben gegaan. Bovendien is de vorige acupunctuurbehandeling inmiddels meer dan een week geleden, en moet ik nog een week wachten tot de volgende. 

Ondertussen is Gaia weer gezond verklaard door de dierenarts: we waren maandag op controle. De nieuwe bloedproef wees uit dat de ontsteking verdwenen is, gelukkig. Haar speciale dieet moeten we nog twee weken volhouden, dan mogen we daarna het gewone eten weer gaan bijmengen.

Het mooie, frisse, zonnige herfstweer lokte ons ook gisteren weer naar buiten voor een paar holes golf. Gaia kan volgens ons gewoon met Richard mee de baan op, de andere twee hebben er nog wat moeite mee… Afgelopen zaterdag hebben we trouwens nog wat meer milieu-training gedaan: er was een onofficiële agilitywedstrijd, en omdat Ronja nog steeds erg heftig reageert op andere mensen en honden, zijn we daar maar eens gaan kijken om de sfeer te proeven. Het ging eigenlijk behoorlijk goed, vooral toen Ronja doorkreeg dat wanneer zíj blafte, de ándere twee een brokje kregen… Ik ga er vanuit, dat we na een paar keer kijken zelf ook wel een keer een wedstrijdje kunnen lopen, ergens in het voorjaar.

Bij de acupunctuurbehandelingen, die ik volgens de huisarts maar eens moest proberen, heb ik erg veel baat. De medicatie zorgt er al voor, dat ik van handen en armen en rug vrijwel geen last meer heb (tenzij ik in de tuin ga werken of emmers sjouwen of het fornuis repareren of zoiets), maar de benen wilden nog niet zo. Na de eerste behandeling merkte ik al verschil, en ik ben nu elke keer langer vrijwel pijnvrij. Inmiddels is het te behandelen gebied ook uitgebreid naar armen, schouders en nek (last als ik auto rijd), dus ik voelde me de laatste keer net een egeltje… De volgende behandeling staat gepland twee dagen voordat we naar Budapest gaan, dus met wat geluk worden dat in alle opzichten probleemloze dagen.

Maar nu heb ik een gedwongen rustdag. De honden hebben vandaag dus wat pech: geen lange wandelingen, niet raggen in de tuin, want Rich heeft een laaaaange werkdag, maar aan de andere kant ook weer geluk: heerlijk samen bank hangen. En ik denk dat ik de nieuwste puzzel maar in de strijd gooi, en ze vanavond om de beurt hun avondbrokken uit de snuffelmat laat zoeken: 

k

Puzzel, 4 stukjes

Zonet hebben we, met een klein vuurtje van maar een paar houtjes, proef-gekookt:

Toen de metselaar, die vorig jaar november de scheurtjes in het rookkanaal kwam dichtmetselen, had gesignaleerd dat het zogenaamde 'brännjärn' kapot was, én de laag vuurvaste klei voor de helft verpulverd was, hebben we tot en met deze zomer onze campingkookstijl toegepast: een tweepits kookplaatje, plus de combi-magnetron werden uit de schuur gehaald. Bij een bedrijf in Sunne bestelden we een nieuw 'brännjärn': een ijzeren plaat op maat, die de bovenplaat van het fornuis tegen barsten (en daardoor rook en brandgevaar) moet beschermen. Ze vergaten vervolgens een berichtje te sturen dat het binnen was, en daarna zorgden het warme voorjaar en de hete zomer ervoor dat we hélémáál geen zin hadden in houtgestookte pannekoeken en dergelijke.

Maar nu er kouder weer in aantocht is (ze voorspellen voor volgende week dinsdag zelfs een massa natte sneeuw!), hebben we de mouwen opgestroopt, poeder voor vuurvaste klei (tot 1500 graden, moet op de oven, om een gelijkmatiger warmteverdeling te krijgen) met water gemengd, de kookplaten opzij gelegd, en bij het licht van een mijnwerkerslampje met een roerspatel die eigenlijk voor verf bedoeld is (we hadden natuurlijk niks beters en het was zondag…) de klei op de oven gesmeerd.

Met de rest van de puzzel heeft vervolgens de halve straat zich beziggehouden, want: 'je schroeft gewoon het oude brännjärn los, en het nieuwe vast', was niet zo eenvoudig als het leek. Ten eerste was er nog maar een half brännjärn over, de andere helft hadden we in stukjes en brokjes uit het fornuis gepeuterd. Ten tweede bleek de overgebleven helft dermate 'vergroeid' met de bovenplaat, dat ik me genoodzaakt zag om buurman Stig ermee te gaan storen. Terwijl Kristina en ik gezellig koffie dronken, heeft hij een deel van zijn gereedschap en een hoop brute kracht geprobeerd, om vervolgens te komen melden: Vandeweek komt Martin, dan proberen we of we het los kunnen snijden, en dan met een tang de schroef los knijpen, maar je hébt kans dat de hele bovenplaat barst…

Dat laatste is gelukkig niet gebeurd: vanochtend stond Stig met een somber gezicht en een ongebarsten bovenplaat bij het tuinhek: Hadden jullie schroeven bij dat brännjärn gekregen? Want de oude is stuk en het ringetje is lam. Met de nieuwe schroeven konden we het brännjärn zonder problemen op de plaat schroeven, en omdat de klei inmiddels goed droog was, was de puzzel daarna snel gelegd:

Alsof er niets gebeurd was.

Morgen, als alles weer goed is afgekoeld, gaan we kijken of de klei gehouden heeft. Er ligt al een pakje gist te wachten in de koelkast: geen lekkerder brood dan brood uit de houtoven!

Over een knobbeltje en golfballen.

Probeer geen 18 holes te lopen met een stel honden. Althans, voorlopig niet: Richard mocht dan wel een foto staan maken, de honden hielden de plaats waar de bal was terechtgekomen strak in de gaten… 

Asso en Ronja zouden er het liefst achteraan stuiven, natuurlijk, terwijl Gaia toch van een eerdere gelegenheid lijkt te hebben onthouden dat dit gewoon een alternatieve wandelroute is, en geen hondenspeelplaats.

In ieder geval lukte het tijdens het afslaan van de tee steeds beter om ze rustig te houden,

en bij de 9e hole hadden ze echt door dat er wat te halen viel: ik had Gaia's speciale eten bij me als snoepgoed, en ze trapten er alle drie met overgave in. Uiteindelijk waren de vangspelletjes terwijl Richard met zijn tas op pad was interessanter dan zijn spel.

Milieutraining, noemen ze dat hier. Eens kijken wat er binnenkort gebeurt als ik met Ronja bij een agilitywedstrijd ga kijken, waar tig honden en mensen rondlopen, veel geluid is, en vooral: veel hindernissen...

Het was vanmiddag dubbel genieten, omdat we nu weten een kerngezonde Asso te hebben: een paar weken geleden ontdekte Richard, toen hij op tekenjacht was, bij Asso een knobbeltje in de hals. Dat leek onder de huid te zitten, dus geen ontstoken plek na een tekenbeet. Geen idee hoe lang dat daar al zat, het leek ook verder niet te groeien, maar we belden vorige week toch voor de zekerheid de dierenarts maar even. Wat bleek nu: in Zweden worden alle pups gechipt - zoiets waar je nooit meer aan denkt, en al helemaal niet als je daar niet zelf voor op pad bent geweest. En die chip is 'aan de wandel' gegaan. Meestal komen ze dan aan de linkerkant terecht, maar ja, Asso is nu eenmaal een apart geval, dus bij hem schoof de chip naar rechts. We moeten om de paar weken controleren of er geen veranderingen optreden. Zo niet, dan mag de chip daar lekker blijven zitten. Zodat Asso en ik een kwartier later, een aantal snoepjes rijker een wat Zweedse kronen armer weer vanuit de auto van ons prachtige herfstweer konden genieten. 

Terwijl ik bij Olsäter de brug over Klarälven nam, bedacht ik opeens dat Richard daar een paar dagen geleden een schitterende foto maakte, die ik jullie niet wil onthouden: 

18 Graden wees de thermometer. 

Vandaar de spontane golfactie.

Vannacht gaat het flink regenen zeggen ze, dus we hopen op een iets groter straaltje uit de kraan, binnenkort... De regentonnen staan er weer klaar voor, schoon en wel!

Stelletje zwervers...

Vrijdag een berichtje van Marina via WhatsApp, dat ze weer 'thuis' in Praag is. Niet veel later een Appje van Yuri dat hij in een bus naar Zagreb zit…

Marina heeft heimwee naar Praag, sinds ze daar het hele vorige studiejaar heeft gestudeerd… Geweldige stad, fijne vrienden, een fantastische leraar die er gewoon altijd is, eigenlijk wilde ze helemaal niet terug naar Kopenhagen voor haar Masters. Ze heeft in Kopenhagen wel het vliegveld vlakbij, en het is maar een korte, rechtstreekse vlucht naar Praag. Dus ze gaat elke maand wel een keer terug, mag dan ook gewoon voorspelen, en zelfs haar studiepasje van het conservatorium is nog tot en met december geldig, zodat ze gewoon een studeerkamer met piano kan boeken. 

Vanuit Praag kwam ze vandezomer ook even op en neer naar ons - tot haar schrik met een ongeldige pas, dus eigenlijk illegaal… Ze was niet van plan om in die ene week ook nog eens naar Stockholm te gaan om daar op het Nederlandse consulaat een dure spoedpas aan te vragen, dus boekte ze een tijd bij de ambassade in Praag, en hoopte daarmee weg te komen voor het geval ze op de terugreis gesnapt zou worden op het vliegveld van Göteborg. Ze hebben niet eens gekeken. Eenmaal in Praag was het nog even spannend of ze haar pas op tijd zou hebben, want ze zou nog een week naar Macedonië met een stel vrienden, en dát durfde ze écht niet met een ongeldige pas. Maar op de ochtend van vertrek kon ze de nieuwe pas ophalen. Gelukkig maar, want toen werd er wél gecontroleerd! Daarna kwam ze weer even hier, om vervolgens via Praag naar Kopenhagen te vliegen...

Yuri gebruikt zijn jaar in Budapest gelukkig ook om wat meer van de Balkan te zien - dat is hiervandaan nu eenmaal een snerteind reizen! Een paar weken geleden zaten ze met een stel vrienden aan het Balatonmeer, en nu dus een lang weekend in Zagreb. Even een paar dagen Kroatië, maar dan niet een all-in vakantie waarbij je niet veel verder dan het zwembad van het hotel komt. 

Eva en Christoffer waren vandezomer ook nog even snel op en neer naar Londen, eigenlijk voor een voorstelling, wat uiteindelijk niet lukte, maar ondertussen hebben ze wel zo ongeveer half Londen gezien.

Ik ben super tevreden met zulke ondernemende kinderen: waar ik vroeger (ja, heel heel lang geleden) de vakanties hoofdzakelijk in Zwitserland doorbracht, en een kampeervakantie in de Pyreneeën alsmede een busreis door de Dordogne wel zo'n beetje de grootste avonturen waren. Nou ja, twee zomers in Californië in een huis in aanbouw moet ik niet vergeten natuurlijk. Dat reizen hoop ik nog wel een beetje in te halen, we begonnen natuurlijk dit jaar met een paar dagen Praag, en dan volgende maand naar Budapest, maar ondertussen begin ik toch te overwegen het Zweedse staatsburgerschap aan te vragen, want ik geloof niet dat ik hier ooit nog van de torp weg wil. Hoogstens af en toe een paar dagen...

Ochtendje dierenkliniek

Eigenlijk zouden de honden en ik vanochtend met Richard meegereden zijn naar de stad: agility trainen in de hondensporthal, en daarna wat boodschappen voor het eten doen. Maar het liep allemaal een beetje anders:

Gaia wilde naar buiten gisteravond, net toen we aan tafel zouden gaan. Dus Rich liet haar even de donkere tuin in, en meestal komt ze dan na een dringende plas netjes terug. Deze keer mooi niet, ik heb haar helemaal achter uit de tuin moeten plukken, ze was op weg naar ons bosje. Een goed uur later stond ze alweer met grote ogen voor de deur. Om even later al haar avondeten uit te spugen. 's Avonds voor het slapen gaan kwam de rest er uit, en toen ik halverwege de nacht even wakker was hoorde ik haar beneden alweer kokhalsen... Sorry, een beetje een onsmakelijk verhaal: ze heeft de rest van de nacht elk uur gespuugd, alsof haar iets vreselijk dwars in de maag lag.

Zou het een stukje van dat bot zijn? Ze is wel vaker wat al te gulzig, maar uitspugen was nooit een probleem. Tijdens mijn ochtendkoffie lag ze helemaal te hijgen, en met de achterpoten te sidderen, alsof ze vreselijk pijn had. Dierenarts gebeld, en we mochten onmiddellijk komen. Richard moest wel naar zijn werk, dacht dat ik misschien de auto van Erik zou kunnen lenen, maar die had juist gisteren vergeefs bij ons aangeklopt voor oppas voor Elli voor vandaag, omdat hij weg moest, daar had Richard zo vroeg op de ochtend niet meer aan gedacht. Dus Rich bij de onvermijdelijke bushalte afgezet, en ondanks de dichte mist en een jachthond met zendertje op de weg (het seizoen is afgelopen maandag weer begonnen) liep ik toch al vóór 9 uur bij de dierenkliniek naar binnen.

Röntgenfoto's wezen inderdaad op iets in de maag wat op bot leek, plus een hoop gas op verschillende plaatsen, en zooi in de einddarm, als ik het zo mag noemen. Dus eerst een soort clisma, dan een tijdje naar buiten in de hoop dat ze zou poepen, wat geen groot succes had. Daarna een tegenstribbelende hond contrastvloeistof laten drinken - weer naar buiten (inmiddels strálende zon) voor het geval ze moest spugen, en om het de gelegenheid te geven de darmen te bereiken. Weer een röntgenfoto, waar gelukkig uit bleek dat het geen maagafsluiting was. 

Dan bloed prikken, een kwartiertje wachten (ik kreeg koffie aangeboden ondertussen) op de uitslag, die op een beginnende ontsteking wees. Toen had de arts een mogelijke oorzaak: dat bot. Heel soms gebeurt het, dat daar een bacterie of virus in zit, en die zou dan de ontsteking veroorzaken. En schilvertjes of een stukje van een bot kunnen misschien niet snel genoeg uit de maag, zorgen voor een wondje in de maagwand, en die irritatie van de maag zorgt voor het spugen. Dus kreeg Gaia 3 prikken: eentje tegen de ontsteking, eentje die de productie van maagzuur verhindert, dus tegen die irritatie, en eentje tegen de spuugreflex. Weer 20 minuten naar buiten gestuurd tot alles werkt, en daarna, net toen ze niet meer zo'n zin had om wéér naar binnen te gaan, kon ik haar eten beloven. Heerlijk blikvoer, zoveel ze maar wilde. 

Daarna wéér een half uur naar buiten, ik geloof dat we nu alle straatjes van het gehucht hebben gehad. We kwamen er zelfs nog een eland tegen ook, die ons recht tegemoet kwam draven, en pas een kleine 30 meter voor ons stopte - ik keek al om me heen naar een vluchtroute... 

En hiep hiep hoera, het eten bleef erin!

Pas tegen 12 uur stapten we weer in de auto, met een zak speciaal voer: 4 keer per dag eten, en alléén maar dat, zodat Gaia's maag weer een beetje tot rust kan komen. Twee zakjes met tabletten (tegen het spugen en tegen het maagzuur), en de opdracht om op de terugweg in Munkfors bij de apotheek nog antibiotica te halen - de dierenarts belde er zelf heen om te checken of ze dat inderdaad in huis hadden. Kwam ik daar, hadden ze de naam van de arts nodig: hij had zo snel opgelegd… Tsja, iets buitenlands…. Bleken ze allemaal uit het buitenland te komen. Jakob uit Nederland, dan nog een naam die op iets Frans of Roemeens leek, en dan eentje die aanvankelijk niemand kon bedenken. Nét toen de apotheker dan maar ad hoc iets op het formulier wilde schrijven, schoot hem de juiste naam te binnen. 

Eenmaal thuis plofte ze gelijk in de hal neer voor een dutje van een paar uur, zich niet bewust van mama ree met de ukken die op dat moment vanuit de tuin van buurman Christian de weg overstaken.

Inmiddels heeft Gaiatje de eerste portie thuis lekker naar binnen geslobberd, compleet met alle tabletten. De andere twee heb ik maar wat minder gegeven, anders staan ze vanavond maar te kwijlen… Krijgen ze ook nog wat. Maandag over een week nog een keer bloed prikken ter controle, maar de ontsteking zóu dan weg moeten zijn ...

Het Herfstgevoel...

Ieder jaar, wanneer tegen etenstijd weer een kaars op tafel verschijnt,

heb ik het een tijdje niet zo breed. Ik ben niet de enige, dat weet ik maar al te goed, maar toch… Met de komst van de winter heeft het absoluut niets te maken: vorig jaar hadden we vijf maanden lang vrijwel non-stop sneeuw, en daar had ik pas op het allerlaatst wat moeite mee. En heus, ik houd van de herfst, er valt zoveel te genieten, alleen al die kléuren! In de tuin, door de hitte, de droogte van afgelopen zomer en vervolgens een paar stevige nachtvorsten in september dit jaar even wat minder, dat moet ik toegeven:

maar ééntje bloeit in elk geval:

Stampot boerenkool uit eigen tuin hebben we in de koude septembermaand ook al een paar keer gegeten,

,

maar nu is het oktober en een stuk warmer, dus wat zeur ik dan over Herfstgevoel? Er komt zelfs, uit één van onze kranen, ontdekte Richard een paar dagen geleden, weer een heel klein straaltje water! Werkelijk een Heel Klein Straaltje, ik vroeg me bij nadere inspectie vandaag af of het wel een straaltje genoemd mag worden, maar toch. Dat geeft hoop op betere tijden. 

Met afscheid van de zomer heeft het ook niets te maken. Het voordeel van de afgelopen zomer was dat ik veel dikke boeken gelezen heb, de hele Milennium trilogie onder andere, in het Zweeds maar liefst. Zonder woordenboek zelfs. En twee omslagdoeken gehaakt. Maar die hitte…. Nee, dit was voor mij geen zomer om weemoedig aan terug te denken...Blij dat we niet naar Toscane zijn verhuisd destijds!

Wat het dan wel is? Geen idee. Het Herfstgevoel komt heel trouw, ieder jaar, soms een paar dagen, soms een paar weken. En het verdwijnt weer net zo plotseling als het gekomen is. Dus daar wacht ik nu even op, en ondertussen probeer ik de dagen een beetje nuttig door te komen. Vandaar die trui dus, met een patroon waar ik me goed op moet concentreren. En een schriftje om elke dag een speciaal af te strepen klusje in op te schrijven = goed voor een schouderklopje. Vandaag met een emmertje sop een paar vensterbanken en een verwarming gepoetst, bijvoorbeeld. Ik vind dat wel goed voor twéé schouderklopjes, want ik háát poetsen. Of eigenlijk: ik haat het gevoel dat ik vind dat ik eigenlijk zou moeten gaan poetsen. En o ja: een kweekbak gewied, zodat daar over een paar weken knoflook in gepoot kan worden.

En begin november gaan we lekker een paar dagen naar Budapest. 

Dus niemand hoeft zich zorgen te maken: ik blijf gewoon mezelf, dus de blogjes blijven gewoon komen.

Zon-dag

De dag van gisteren deed zijn naam eer aan, het contrast met de motregen en wind van vandaag is groot. Des te leuker om even na te genieten met wat foto's. 

Hulp van Ronja kreeg ik, in de vorm van morele steun: omdat de septembermaand zo koud was, ben ik aan een dikke warme wollen trui begonnen. Naalden nummer 8, dus die móet op tijd klaar kunnen zijn. 

In afwachting van verdere activiteiten even heerlijk samen zonnen, schaaltje vers regenwater erbij. En na de lunch een flinke wandeling, lekker de kalveren in de wei de stuipen op het lijf proberen te jagen, toch, Asso?

Voor alle zekerheid ging deze keer een thermosflesje koffie mee, en ja hoor, wéér een picknickplek gevonden.

Voor de komende wandelingen hebben we nu een thema: de Klarälvsbanan, een voormalig spoorlijntje wat omgebouwd is tot fietspad. Parallel langs de Klarälven, de grote rivier waar vandezomer door de familie gekanoot is, loopt deze route van Karlstad tot Hagfors. Op verschillende plaatsen kun je vlakbij parkeren, en we zijn telkens weer blij verrast door de grote variatie aan landschappen en uitzichten, zelfs voor ons wandelaars! Voor mij, die het afgelopen jaar zo vreselijk vaak pijn in de spieren had, zodat ik wandelingen door ruig terrein niet zag zitten, is dit een super manier om weer wat conditie op te bouwen. Maar sinds een paar weken krijg ik acupunctuurbehandelingen, en die lijken zo langzaamaan aardig effect te hebben. Goed nieuws dus voor een buitenmens!