Dumpster diving in Kopenhagen.

Of je leverpastei kunt invriezen?

Of je bloemkool en selderij en aardappels en champignons kunt combineren in de soep?

Marina was laatst bij een kennisje van school uitgenodigd voor een barbecue, maar hoefde niets mee te nemen. Dat was een beetje tegen haar principes in (studenten hebben nooit geld dus delen de kosten van de maaltijden altijd samen, toch?), maar toen ze bleef aandringen kreeg ze te horen dat alle ingrediënten gratis waren. Het kennisje bleek elke week een keer te gaan "dumpster diven". Containers van supermarkten en restaurants nakijken op bruikbare waar. Na twee zomers werken bij de Coop in Molkom weet Marina maar al te goed wat er allemaal zomaar weggegooid wordt, ze kwam telkens weer helemaal verontwaardigd thuis.

Een dag of wat geleden zijn ze samen bij drie verschillende supermarkten langs geweest. In Denemarken láng niet zo moeilijk als in Zweden: geen hekken waar je eerst overheen moet klimmen, en ook geen containers die op slot zitten. Gezien de foto hierboven van de opbrengst, en de foto's van wat er van geworden is, heb ik niet het idee dat dit de enige keer was...

 

De mozzarella was nog koud, mama, en de datum van vandaag... Mag morgen niet meer verkocht worden.

En als er in een doos eieren eentje gebroken is, moet de hele doos worden weggegooid...

 

Goed dat er staafmixers bestaan!

Al met al: een tijd geleden is er in Frankrijk een wet uitgevaardigd waarin gesteld wordt dat er door supermarkten geen levensmiddelen meer mogen worden weggegooid - die moeten naar instanties die bijvoorbeeld maaltijden verstrekken aan daklozen. Om de kronkel maar even af te maken: als je van dumpster diving houd, moet je vooral niet in Frankrijk gaan studeren!

Voor de compleetheid volgt hier een complete lijst, met alles wat ze samen mochten verdelen:

wortelen

selderij

6 avocado's 

3 bakjes kerstomaten

bloemkool

radijsjes

komkommer

lenteuitjes

4 bakjes champignons

uien

aardappels

basilicum

nectarines

sinaasappel

2 bakken aardbeien

heleboel bananen

een hoop gember

2 mozzarella's

1 zak geraspte texmex-kaas

gouda in plakjes

een bakje skyr (=turkse yoghurt achtig, maar dan van Ijsland)

250 ml slagroom

1 verpakking grillworstjes

1 verpakking rosbief

1 bakje leverpastei

20 eieren

2 stuks hartige taart-bladerdeeg

1 pak appelsap

1 fles bubbelwater met smaakje

2 croissants

1 doos haver-chocoladekoekjes

zoute stengels

2 porties kant en klaar tiramisu

2 porties kant en klaar lasagne

Iemand nog een ijsje?

Om de andere week horen we de (volgens Asso uiterst irritante, dus om te huilen...) toeter van de Hemglass-auto. De Zweedse versie van de Diepvrieskoning en de Eismann. Buurvrouw Kristina is erg enthousiast over o.a.de pizza's, dus toen we net verhuisd waren stuurde ze de auto ook door naar ons. Maar we hadden toen net die 25 kilo koe gekocht, zodat er geen kubieke cm meer over was in de 3 lades van de koelvrieskast. Sindsdien zien we de auto alleen nog in razende vaart en al toeterend langs onze torp rijden.

Nu kan het best handig zijn om wat voorraden te hebben, wanneer je woont zoals wij, dus vorige week hebben we een vrieskist gekocht, die morgen afgeleverd zal worden. Zodat ik met een licht gevoel van spijt vandaag alweer de Hemglass-auto zag langsscheuren. Niet veel later kwam Richard thuis, zette een grote papieren boodschappentas neer in de keuken, en wilde weten hoeveel plaats we hadden in de vriezer, want hij had een hele tas ijs... 

Ik moest een beetje zuchten: De vriezer komt morgen pas! Maar wat bleek: hij had op de kruising 8 dozen ijsjes zien liggen, nadat ook hij vlak daarvoor de beruchte auto was tegengekomen. En om daar nu maar zo gewoon langs te rijden... Nee toch, zeker! Waar een wil is, is een weg: nu liggen er 84 ijsjes en 8 magnums in de vriezer. Kijk maar:

Midzomer op de torp

Een Midsommardag volgens het boekje: overwegend zon, en dat dan van 03.46 tot 22.30, dus het wordt inderdaad niet donker. Schemer kunnen we krijgen, van tegen middernacht tot een uur of twee in de ochtend, maar zelfs met slecht weer wordt het niet echt donker. Deze foto was rond middernacht, met volle maan, een paar dagen geleden:

Dit vandaag dus, 

heerlijk voor een ronde golf voor Richard, het nodige tuinwerk voor mij, en daarna met een glas koude wijn/bier op de vlonder.

De margrieten bloeiden precies gisteren, want die horen bij Midzomer. Ze staan op de midzomerservetjes, de midzomertafelkleden, de midzomertheedoeken, ze worden gevlochten tot krans voor op het hoofd, ze staan in vazen op tafel, een midzomer zonder margrieten is ondenkbaar.

Ook de jasmijn is gaan bloeien, en de eerste pioenroos. 's Nachts lichten al die witte bloemen prachtig op in het halfdonker,

 

overdag gonst de hele tuin van de bijen en hommels.

Buurman Robert stopte vandaag nog even bij ons om te vragen of we misschien een zwerm bijen hadden gezien: Hij zou gisteravond net naar het Midzomerfeest vertrekken toen hij zag dat één van zijn bijenvolken was gaan zwermen. Maar hij wilde het feest niet missen, en nu waren ze (natuurlijk) verdwenen. Dat krijg je als het volk te groot wordt en daarmee de korf te klein.

We houden nu uitkijk naar een klont bijen in een boom, aan een schoorsteen... ze kunnen wel overal terechtkomen. Voor hem te hopen dat ze gevonden worden, anders is hij in één keer de helft van zijn bijenvolk kwijt...

Onvoorstelbaar, dat het over exact een half jaar Kerst is...

Nieuwe houtschuur

Onze oude houtschuur was eigenlijk een gereedschapsschuurtje. De mensen die een tijdlang de torp hadden gehuurd voordat wij hem kochten, hadden de deuren eruit gehaald en een paar luchtgaatjes gemaakt, om er hun konijnen te kunnen huisvesten. 

Toen we vorige zomer de wintervoorraad erin stapelden, en iedere keer wanneer we bij het halen van een nieuwe mand brandhout ons hoofd stootten, droomden we over een schuur die hoog genoeg was, en waar de wind lekker doorheen kon waaien. De buurman tipte ons over een lokaal bouwbedrijf wat nooit adverteert omdat ze dat niet nodig hebben, dus toen die een keer bij de andere buren bezig waren zijn we maar eens met hun gaan praten. Ze hadden het inderdaad eigenlijk te druk, maar misschien hadden ze na de julivakantie wel een keer tijd. Nadat we ons ervan hadden verzekerd dat het over de julivakantie van dít jaar ging, kregen we een offerte, en wachtten we rustig af.

Dinsdagmiddag ging mijn telefoon: Lasse (=Lars) van het bouwbedrijf. Dat ze voor midzomer nog een paar dagen overhadden, en of het schikte dat ze woensdagochtend tegen een uur of acht kwamen? Natuurlijk zorgde ik ervoor dat het schikte, en arme Richard en Yuri, die net terug waren uit de stad, werden gemobiliseerd om te helpen de oude schuur te slopen...

Een paar uur later, tegen etenstijd, zag het er zo uit:

Woensdag rond de lunch:

Woensdag rond etenstijd:

Donderdagmiddag 15 uur:

Eigenlijk was ik van plan om vanochtend een paar emmers Falu Rödfärg te halen en wat kwasten, maar dat gaat natuurlijk niet: Het is Midsommarafton, dus alles is dicht, niemand is bereikbaar, en iedereen viert met de familie midzomer. Maar de schuur staat!

Update uit Kopenhagen.

Marina heeft het tweede studiejaar in Kopenhagen 

er op zitten/erop zitten/ eropzitten (??? Nu kan ik zowel geen Nederlands meer als nog geen Zweeds, geloof ik...), en mag met recht trots zijn op haar cijferlijst, met hoofdzakelijk 10en en 12en. Vond ik vroeger het Duitse cijfersysteem vreemd maar logisch, met 1 als hoogste en 6 als laagste, ben ik aan het Zweedse met F als laagste en A als hoogste inmiddels gewend, het zal nog wel even duren voor ik de logica hiervan inzie:

-02 en 0 is gezakt, 2 en 4 is geslaagd maar niet zo goed. 7 is prima en 10 en 12 zijn de hoogste cijfers!

Rare jongens, die Denen!

Nu is het niet zo dat ze meteen na de examens de eerste de beste trein naar "huis" nam, dus ik ben vreselijk blij dat ik een tijdje geleden nog bij haar ben geweest: 6 maanden is wel erg lang anders. De vorige twee zomers heeft ze heel wat weken vakantiewerk gedaan bij de supermarkt in Molkom, maar omdat ze komend jaar het eerste deel van de studie afrondt, is ze in Kopenhagen gebleven om vast aan het examenprogramma te beginnen. Ondertussen speelt ze in verschillende bezettingen concerten om de studiekosten voor het komend jaar bij elkaar te verdienen. Daarna een zomercursus in Tsjechië, aansluitend een kort bezoek aan de familie daar, en dán, éindelijk, een paar weken vakantie  hier op de torp. Écht vakantie, want oma-uit-Eindhoven komt in die tijd ook nog twee weken logeren.

Inmiddels is ze ook aan Tsjechische lessen begonnen, want de plannen om haar masters in Tsjechië te doen klinken in onze oren al steeds duidelijker door. Wie weet zelfs aan dezelfde school als waar oma-uit-Eindhoven heeft gestudeerd én gedoceerd! 

De wereld is helemaal niet klein... Naar sommige plaatsen is het gewoon wat langer reizen...

Värmlands woordenboek.

Ja, nu begin ik toch te begrijpen waarom mensen soms zo wazig kijken als ik Zweeds denk te spreken...

Ik heb namelijk het meeste Zweeds in Molkom geleerd, en dat is nog weer een plaats apart, binnen Värmland. Toen ik me tijdens het breicafé een keer liet ontvallen dat ik het Zweeds nog steeds zo lastig vind, kreeg ik als reactie van een 70-jarige dame met een knalrose lok in het haar: "O, dat probeer ik al 70 jaar te leren, en ik kan het nog steeds niet!" Waarmee ze bedoelde dat ze in Molkom was opgegroeid en na haar trouwen in de buurt van Hagfors is komen wonen. En dan red je het nog niet eens met een Värmlands woordenboek: Molkom heeft zijn eigen klank: ô.

Dus je spreekt môlkômska, iets is gôrgôtt (hartstikke lekker), en ga zo maar door... Wist ik veel... Eigenlijk had ik gewoon die schriftelijke cursus van de Nederlandse Handels Akademie af moeten maken. Maar ja, ik zit onmiddellijk te knikkebollen wanneer ik die tevoorschijn haal... Misschien iets voor na mijn pensioen?

Door de bomen het bos niet zien?

Bij ons op de hoek is het bos uitgedund, en grondig ook. Dat heeft zo zijn voordelen en zijn nadelen.

Door de snel groeiende stapels gekapte bomen zie je al snel het bos niet meer, en je moet maar afwachten wanneer het een keer wordt opgehaald... Bovendien is het bos nu een stuk eentoniger: het is duidelijk een perceel wat eigendom is van een bosbouwbedrijf , want er bleef maar één soort bomen staan.

De machines zijn gigantisch, en reden diepe sporen in de bosgrond, dat ziet er op z'n zachtst gezegd niet erg fraai uit...

Aan de andere kant was het wel een heel donker stukje bos, en de bosbessenstruiken die er staan (en niet zijn stukgereden) krijgen aanzienlijk meer licht, lucht en water. Of we het dit jaar gaan merken betwijfel ik, maar ik verwacht daar, op loopafstand, geweldige bosbessenoogsten...

Aangezien een bosbouwbos maar pakweg eens in de 70 jaar iets fatsoenlijks opbrengt als het compleet gerooid wordt, is daar voorlopig dus weinig gevaar voor. 

En volgens de buren: luchtiger bos betekent minder muggen!  

Take five...

Er zijn zo van die uitdrukkingen die binnen het gezin een compleet andere betekenis gekregen hebben. Neem nu "Take five":

https://www.youtube.com/watch?v=PHdU5sHigYQ

Die titel klinkt op z'n Hollands gewoon als "teek 5", en schalt hier met al te grote regelmaat door kamer of keuken. Lekker het bos in, met al het hoge gras en de bosbessenstruiken is na een regenbui absoluut géén goed idee. Zelfs nu met de droogte is het dagelijks raak, ondanks de druppels die een hele maand tegen teken moeten beschermen. De meesten zijn loslopend, die plukken we zo "en passant". Gelukkig hebben we nog niet over besmette teken gehoord, dat is rond Stockholm een groot probleem, met zowel Lyme als Borelia...

We hebben ons regelmatig afgevraagd wat het nut van teken toch maar mag zijn, en van google worden we ook niet veel wijzer. Teken zouden door vogels van de huid van het vee worden gepikt en zo tot voedsel dienen. Daarbij krijg ik associaties met de wildlife documentaires over verre landen. In ieder geval werkt dat hier in de buurt niet vanwege gebrek aan vee rond de torp. Wel heb ik geleerd dat teken in 4 stadia voorkomen: ei, larve, nimf en volwassen teek. 't Zijn hoofdzakelijk larven en nimfen die we vangen. Waarbij ik de benaming nimf wel veel te lieflijk vind, als ik eerlijk mag zijn. 

Onlangs lanceerde een kennis een nieuw idee: de teken zuigen zich vol met bloed, laten zich vervolgens weer vallen (die bij ons niet, trouwens), en zo komen de mineralen weer terug in de aarde. Tsja, ik ben eerlijk gezegd niet helemaal overtuigd. 

Vandaag ben ik in elk geval compleet de tel kwijt geraakt... Maar goed, het is maar een tijdelijk probleem. 

Onze luchtverfrisser.

Wanneer je de voordeur uitloopt en het trappetje af, heb je rechts het aardbeienveldje, links het eerste akkertje. Waar op de foto Asso zit zijn nu aardappels gepoot, en achter de zonnewijzer begint het tweede akkertje. Rechts daarvan de aardkelder, en dan de oude houtschuur. Vóór de grote schuur is een strook gras over de hele breedte van de tuin, en ter hoogte van de grote schuur is het frambozenlandje. Na de grote schuur zien jullie een piepklein houten bouwseltje, en dat is onze "utedass", oftewel het vroegere toilet. Daarna begint ons stukje bos.

Vandeweek heb ik maar eens een rolletje wc-papier in de utedass gelegd, want waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Ik was in het frambozenveldje brandnetels aan het wieden, moest nodig, en om dan de hele tuin door te sjouwen, bij het trappetje de modderlaarzen uit, binnen de trap op naar boven, daar naar de wc, dan naar beneden, laarzen weer aan, weer de hele tuin door voor één plas? De beslissing was snel gemaakt. Nu de seringen volop in bloei staan ruikt het er ook nog eens heerlijk. Niks spray of potpourri!

Student 2016

En dat is drie...

Vandaag is met de diploma-uitreiking van de gymnasi-skola een periode van 18 jaar met schoolgaande kinderen afgesloten.

(De "jij die uit Holland komt" van de klas)

Dat met de eindexamens van onze kinderen is toch wel steeds heel apart: Bij Marina waren we net naar Zweden verhuisd, en is ze achteraf op kantoor het diploma gaan ophalen, daar was verder niemand van ons bij. Bij de diploma-uitreiking van Eva vorig jaar zat Richard in het buitenland met het orkest, en dit jaar met Yuri was Marina er niet bij omdat ze nog examens heeft in Kopenhagen. 

Maar al met al was het genieten van de sfeer. Zoals gewoonlijk zonneschijn, en alle ouders, familie, vrienden wachten buiten de school, waar klas na klas naar buiten gelaten wordt. Traditiegetrouw de jongens in pak, de meisjes in witte jurken, en de studentenmutsen worden de rest van het leven bewaard. Ouders die ooit op dezelfde school eindexamen deden dragen heel trots hun eigen muts op de diploma-uitreiking van hun kinderen.

Daarna wordt elke klas op een vrachtwagen gehesen en met veel herrie door de stad rondgereden, Nu zijn er 17 middelbare scholen in de stad, dus dat is ieder jaar weer traditiegetrouw een verkeerschaos waar zowat niks of niemand meer doorheen komt. Op de website van de stads- en regionale bussen staat ook heel laconiek dat er vertragingen te verwachten zijn in vanwege "studenten". Dat is een Zweedse manier om te zeggen dat niks meer normaal rijdt.

De klas van Yuri had als tekst:

Wat ga je na je eindexamen doen? - Houd je mond!

Oftewel: eerst feesten! 

Op het grote plein in de binnenstad natuurlijk.

Yuri heeft nog een extra reden om te feesten: Hij heeft een stipendium in ontvangst mogen nemen vanwege zijn resultaten in Latijn, wiskunde, en de talen.

Of we trots zijn? Wat een vraag...!

Een zalig avondje!

We waren uitgenodigd voor een partijtje minigolf en "een hapje eten" bij de mensen waar Yuri de laatste twee maanden zijn kamer had. De honden mochten mee, en met mijn rugzak vol met eten, drinken, eet-en-drink-bakjes, anti-wagenziekte-pilletjes voor Asso, tekentang, watjes en ontsmettingsmiddel voelde het even helemaal als onze expedities naar Openluchtmuseum of Burgers Zoo, in Arnhem destijds!

't Was reuze gezellig, en toen Asso eenmaal doorhad dat dit geen balletjes voor hondjes waren gedroegen beide honden zich bijna voorbeeldig. Ze hadden daar maar 12 van de 18 holes voor nodig.

Heel sfeervol werd de 18e hole gespeeld bij het geroffel van een voorbijtrekkend onweer, waarna de zon weer lekker doorkwam, en het hapje eten een uitgebreide barbecue bleek te zijn.

Gaia hielp natuurlijk mee in de keuken, en nadat haar broer een tomaatje door de keuken jaagde zonder het als eetbaar te herkennen, heeft ze het na een korte smaakproef als niet-interessant-voor-hondendames afgedaan. Waarna ze allebei wat geraspte kaas konden scoren.

Toen Asso na het eten overal naar speelgoed ging zoeken en uiteindelijk met een theedoek uit de keuken tevoorschijn kwam, vonden we het tijd voor een blokje om en de rit terug naar de torp... Met twee heerlijk slapende hondjes op de achterbank.

Mensen, wat is het leven goed!

Emmertje onkruid...

Regen en zonneschijn brengt ook een hoop onkruid aan de groei en de bloei... 

Lupinen hebben in Zweden eigenlijk helemaal niets te zoeken, en het is al net zo als met dieren: zonder natuurlijke vijanden nemen ze alles over, en verdringen wat er wél van nature thuishoort. Over lupinen heb ik zeer gemengde gevoelens, want wat zijn ze mooi! Bovendien zijn het groenbemesters die stikstof in de bodem binden, en door de enorm sterke wortelgroei wordt de bodem mooi los en luchtig. Maar ja, op het veldje waar ze staan, naast ons huis, heb ik op termijn een paar appelbomen en een pruimenboom in gedachten...

Nu las ik dat je van onkruid als dit vrij gemakkelijk afkomt: voorkom dat het zaad zet. Dus nu staat er permanent een grote emmer lupinen te pronken op de vlonder. En traditiegetrouw wordt rond midzomer met de zeis gemaaid (dat moeten we nog leren, maar daar hebben we buren voor).

Een andere oplossing: heb je onkruid in de tuin? Eet het op! Dus zetten we brandnetelthee (schijnt goed te zijn tegen hooikoorts), eten gestoofde brandnetel á la creme of brandnetelsoep. Maar de brandnetels groeien als kool, vooral in het frambozenveldje, en dan is er nog een oplossing die je in een stadstuintje niet durft proberen:

Brandnetelgier:

Je stampt de brandnetels aan in een emmer, zet ze onder water, en laat het 3 tot 7 dagen staan, elke dag even omroeren, en ik heb me laten vertellen dat je er maar beter een deksel op kunt doen, en de emmer heel ver achterin de tuin zetten, wel in de felle zon graag. Al vrij snel zou het gaan pruttelen als in een heksenketel...

Wanneer je nog nét niet over je nek gaat van de lucht, is het spul klaar, vis je de netels er uit en dumpt ze op de komposthoop. Het soepje zelf verdun je 1:10 en is krachtvoer voor de planten.

Maar dit, dit is het ergste van alles:

            

Kirskål, oftewel zevenblad.

En het is allemaal mijn eigen schuld...

Omdat ik veel inheemse planten hier niet ken, besloot ik vorige zomer om even af te wachten wat er in de borders op zou komen. Van dit intens gemene onkruid stond een mooi polletje heel schattig te bloeien. Onder de grond echter, weet ik inmiddels, gedraagt het zich als een wurgslang: het wikkelt zijn wortels (lijken op die van kweekgras) om de wortels van andere planten heen, die zo verstikt worden... Dit jaar is het polletje uitgegroeid tot een veldje van een paar vierkante meter, rondom een intens treurende pioenroos.

Nu kun je ook kirskål wel eten, net als spinazie en brandnetel, maar ik wil het niet eens proberen. Vanochtend heb ik 2 vierkante meter opgegraven, zoals je plaggen gras uitgraaft. Drie hele kruiwagens vol. Gelukkig was het een vers veldje en lijk ik alle wortelresten kwijt te zijn. Heel triomfantelijk heb ik er gelijk planten ingezet die ik van een kennisje had gekregen uit haar tuin: prachtige blauwe irissen, Pinksterlelies, en nog iets waarvan ik de naam alweer vergeten ben. Men zegt, dat je spul als kirskål het beste kunt verbranden, maar vanwege de wind durfde ik het niet aan. 100 meter verderop in ons bos storten? Ik hoop dat dat niet tegen me gaat werken...