Over herfststorm in juni en bonusaardappels

Een paar dagen nadat ik in Gräsmark was, hadden we een heuse herfststorm, die vanuit Noorwegen onze kant op kwam waaien. Veel schade in Noorwegen, hier wat omgevallen bomen, (dus) een paar uur stroomuitval, én een lekkere plens regen. Inmiddels had Richard twee regentonnen aangeschaft, en provisorisch geplaatst: eentje op de vlonder bij het keukenraam, en eentje bij de houtschuur. Twee keer 220 liter water op voorraad, wat een luxe op de torp! 

Na een paar koelere dagen zijn de temperaturen deze week weer naar de 30 graden gestegen, dus die tonnen zijn alweer leeg, maar wat een hoop gesleep heeft dat gescheeld met de warmte! De afgelopen 10 dagen zowat geen drup regen meer gehad, en voor de komende 10 dagen zit het er waarschijnlijk ook niet in. Eén ding is wel duidelijk: de seizoenen kloppen niet meer, want er zijn nu al bosbessen, terwijl de frambozen nog niet eens groen zijn, en cantharellen heb ik vandeweek ook al gevonden… Maar dankzij al het watergeven en de warmte gaat het goed in de moestuin.

De laatste 'normale' aardappels hebben we gisteren opgegeten, die hebben al die tijd in de aardkelder gelegen - en we hadden er zo krankzinning veel, dat we er enorm van uitgedeeld hebben. Vandaar dat we dit jaar een experiment doen: ik heb drie soorten biologische aardappels gepoot, die in vroeger tijden in Zweden veel geteeld werden, toen alles nog veel kleinschaliger was. De opbrengst zal wel een stuk lager zijn, maar we zijn erg benieuwd naar de smaak. Voor alle zekerheid toch maar wat van de overgehouden amandines in potten gezet, omdat ik het aardbeienveldje wilde uitbreiden, en na het succes van de boerenkool wat meer koolsoorten wilde proberen. Maar we lijken alsnog massa's aardappels te krijgen: blijkbaar heb ik vorige herfst aardig wat aardappels gemist met de oogst, want er komen steeds meer planten tevoorschijn tussen de aardbeien, en gezellig naast de kolen.

Laten we maar zeggen dat de stamppot bijna kant en klaar uit de tuin komt, dit jaar… Nu nog even afwachten of de kolen de herfst halen: er is weer een reeëntweeling geboren, en moederlief stond al twee keer met ze bij ons in de tuin. Vooralsnog op veilige afstand, maar toch… We gaan maar vast sparen voor het bijvoeren komende winter, want ik heb tegelijkertijd nog een derde reekalfje gespot, die door de tuin van buurman Christian liep te stuiteren… Ik heb geen idee waar de moeder uithing, maar babylief was duidelijk gezond en vrolijk!

Schoonmaak in 'gammalstugan'

In dit huis in Gräsmark, 20 minuten rijden vanaf Sunne, een half uurtje vanaf Selma Lagerlöf's landgoed, is mijn vriendin Gun opgegroeid. Haar ouders zijn reeds lang overleden, en zelf woont ze samen met Roger in Molkom. Maar tot nu toe brachten ze een groot deel van de zomer door in haar ouderlijk huis.

Haar ouders hebben het laten bouwen, terwijl het huisje waar haar moeder is opgegroeid gewoon bleef staan, en tot een jaar of 10 geleden in de zomerperiodes werd verhuurd aan vakantiegangers. 

Gammalstugan, dat betekent: het oude huis.

Twee kamers en een keukentje op de begane grond. Dat er oorspronkelijk twéé families woonden verbaasde me, totdat we om het huisje heenliepen en er een sousterrain bleek te zijn: ook twee kamers. Boven het fornuis in de 'kelder' een jaartal:

en in de berg rotzooi die eruit gebezemd moest worden vonden we oude kranten: 

Vorig weekend ben ik een paar dagen gaan helpen, samen met de honden: het onderhouden van twee huizen wordt hun zo langzamerhand teveel, en ze willen het te koop zetten. Maar eerst krijgen ze nog gasten uit Duitsland, die er vrijwel elke zomer waren, tot 10 jaar terug. Sinds die laatste keer is gammalstugan niet meer gebruikt geweest, dus er moest grote schoonmaak gehouden worden. Terwijl er een rolgordijntje gerepareerd werd, heb ik een complete stofzuigerzak gevuld met muizenkeutels,

waarna ik me uitgeleefd heb met de mobiel: ik ben helemaal verliefd op het huisje. Jammer dat het hele perceel (7000 vierkante meter, er zijn ook nog een enorme schuur en een garage) in zijn geheel verkocht gaat worden...

Je ziet het niet als je vóór het huisje staat, maar de vliering is zo hoog, dat je er nog twee slaapkamers zou kunnen maken. Nu stond Gun's oude driewieler daar nog, samen met de poppenwagen... 

De ramen gelapt, alles gesopt, de vloer gewdweild, matten (heeft haar moeder geweven) op de planken, gordijnen, beddegoed en een bloemetje, laat vandaag de gasten maar komen, en daarna de makelaar voor de foto's!

En mochten jullie vanavond in de buurt zijn en een gigantisch vuur zien: het is Midsommarafton, de dag voor Midzomer, een perfekte gelegenheid om al het hout en andere zooi uit het huisje, samen met snoeihout uit de stokoude appelboom op te stoken. 

De rest van de zomer gaan ze besteden aan het opruimen van Nystugan, het nieuwe huis. En dan is het wachten op een koper. De makelaar zet in op een Noor. Of Nederlander. Vanwege de ligging: lekker vanuit je tuin rechtstreeks het meer in, zwemmen, vissen, schaatsen, al naar seizoen. Iemand van de lezers interesse?

Het heeft geregend!

Eindelijk heeft het geregend! Na 5 mm was de hele teil al vol, dus het volgende projekt wordt de aanschaf van een regenton. Liefst 5 of 6, bij elke regenpijp eentje, dan hebben we na een paar flinke buien 1000-1200 liter water op voorraad. Dat zijn 100-120 gieters vol, genoeg voor een weekje moestuin water geven zonder emmers van de put naar boven te hoeven slepen…

Jammer van die paar verregende bloemen, maar voor de rest explodeert de plantengroei in en om de tuin:

Kun je eigenlijk van alle soorten jasmijn thee zetten? Of hebben ze in China van die heel speciale? 

Vorig jaar, na een veel te koud voorjaar, had ik half juni een paar pierige tomatenplanten op de vlonder staan, dit jaar zijn er zelfs al bloemetjes: 

De basilicum groeit zo ongeveer de potten uit, dus ik heb nu voor het eerst stekjes genomen. Men zegt dat je ze zo de hele winter als kamerplant in de vensterbank kunt hebben. 

Gistermiddag de eerste aardbeien van eigen grond gegeten. Vandaag, na weer een dagje zon en een flinke bui regen heb ik de knotjes getrotseerd en een pond kunnen plukken. Die knotjes  houden van vocht, en zijn nog erger dan muggen. Veel kleiner en ze kruipen overal in. Van die irritante prikjes krijg je, ik heb er daarna verder geen last van, maar Richard liep laatst al met horregaas om zijn hoofd geknoopt in de tuin, die krijgt er vreselijk jeukende bulten van. Knotjes kunnen ook door horregaas, maar ze moeten even zoeken, zeg maar, dus de schade blijft beperkt. Buiten zitten is na zo'n bui regen echt niet te doen, en ramen en deuren gaan dicht… Maar we hebben de laatste weken zóveel buiten kunnen zitten, moeten zitten, omdat het na 11 uur gewoon te warm was. Dan had ik nog even de schaduw van het verandaatje bij het gastenhuisje, waar ik precies genoeg uren heb kunnen haken om nu het wat koeler is het resultaat in gebruik te kunnen nemen: 

Feestelijkheden in Jönköping

Wanneer je een internationale studie doet, is het voor de autoriteiten niet te doen om met de feestelijkheden te wachten tot elke student alles heeft afgerond: je gaat ze nu eenmaal niet terugroepen uit India, Zuid-Afrika, of China om de bul op te halen. Zelfs niet uit Nederland of Zweden. Dus werd er als compromis een document overhandigd dat de studenten voldoende punten hadden om aan de feestelijkheden omtrent Bachelor of Masters deel te nemen. Jammer genoeg kon Richard er niet bij zijn, die kon uitgerekend nu geen vrij krijgen. Zelf had ik mazzel: de vader van een (zelfs Nederlands) studiegenootje van Eva bleek in de buurt van Karlstad te wonen, dus ik kon 's ochtends met hun meerijden naar Jönköping. Gelukkig alleen maar heen, want er werd een snelheid aangehouden van pakweg 30 km boven het toegelaten maximum... 

Naar schatting 150 studenten zaten er voor ons in de zaal, afgelopen vrijdag, allemaal in toga, want iedereen is gelijk; alleen de kleur van de sjaal was een aanwijzing om welke studierichting het ging. Speeches, muziek, en uiteraard iemand die het verkeerde document bleek te hebben gekregen, het hoorde er allemaal bij. Naar hoe de groepsfoto uiteindelijk geworden is ben ik erg benieuwd, want het duurde wel even voor het hele spul opgesteld was… 

Daarna tijd voor eigen foto's - een beetje last van de zon hadden we, maar liever dat dan stromende regen. Hoewel de grasmat ook daar wel een flinke bui kon gebruiken. En: tijdens de ceremonie kwam er voor Eva via de mobiel een uitnodiging binnen voor een sollicitatiegesprek. 

Na het inleveren van de (uiteraard gehuurde) toga, een afscheidsfoto van en voor de faculteit,

en heerlijk tapas eten. Krap 30 graden nog steeds buiten, dus ze hadden groot gelijk met die mojito, Spaanser kun je het niet krijgen in Zweden.

Yuri heeft deze maand nog zijn kamer in Jönköping, die verhuist over twee weken voor een tijdje terug naar de torp, om daarna per 1 september voor een heel studiejaar naar Budapest te gaan. Dus ik had een logeeradres. Onderweg naar huis zag ik gisteren enorme onweerswolken, maar bij de torp waren die allemaal spoorloos verdwenen. Dus ja, vandaag weer water geven buiten. Gewoon weer 30 graden. Gaia zocht haar heil in de douche, al mocht ik haar niet douchen, dat is bijna net zo erg voor Gaia als regen.

Asso wilde wel graag even douchen. En ze kregen een ijsje. Met rundvleessmaak.

Dus die hadden hun eigen feestje. 

Een aparte nieuwe buur?

Uiteindelijk heeft mijn moeder toch gelijk gekregen: als je de koekoek hoort, komt er onweer. Tsja, als je maar lang genoeg wacht… Nu is het arme beest ook alweer druk bezig, en ik zit me af te vragen een indianentooi aan te schaffen voor hem/haar: misschien helpt een regendansje bij al dat geschreeuw?

Jullie hebben het waarschijnlijk al begrepen: binnen een uur nadat ik het vorige blogje schreef, begon het te regenen. Nou ja, een half buitje dan, en een paar uur later kwam er nog een half buitje. Goed tegen het stof, vanochtend zaten we in ieder geval niet in de stofwolken wanneer er een auto langsreed. Uit de bak onder de regenpijp haalde ik vanochtend 3 gieters water - alle beetjes helpen. 

Dat van dat onweer, dat is wat minder met deze droogte, want je weet dat overal waar de bliksem de grond raakt, brand onvermijdelijk is. Ten noorden van Norrköping bijvoorbeeld, zeiden de nieuwsberichten, ontstond gisteravond een fikse bosbrand: ongeruste automobilisten hebben de hulpdiensten gebeld, dus inmiddels is men aan het nablussen. Buurvrouw Kristina sprak ik vanochtend, en die vertelde dat ze eigenlijk naar een verjaardag zou zijn geweest, maar thuis bleef vanwege het onweer, want, zei ze: er moet iemand zijn om te blussen als het inslaat. Dat was gelukkig niet nodig. Vermoedelijk verloopt de dag van vandaag ook weer zo - we hopen op iets meer regen, iets minder onweer!

Toen het weer wat was opgeklaard 's avonds, en ik nog even met de honden naar buiten ging, hoorde ik hetzelfde eigenaardige geschreeuw als een paar dagen eerder. Het kwam van het gekapte stukje bos van buurman Christian, en ik zag een forse gestalte wegspringen, al schreeuwend en brommend. Aanvankelijk dacht ik dat er een of andere grapjas last van de zon had en voor spook aan het spelen was, maar de honden waren volkomen stil: een eventuele grapjas komt hier niet in de buurt zonder hevig uitgescholden te worden door ons drietal... De gestalte sprong als een vos, maar was daar veel te groot voor, had ook absoluut de verkeerde kleur en bijna geen staart, voor zover ik het kon zien op die afstand. Een wolf kon het niet zijn, die rent en klinkt duidelijk anders. Dus de keus was tussen een veelvraat en een lynx. Eenmaal weer binnen heb ik het geluid opgezocht op 

http://www.rovdjursskolan.se/ljud/

en het was al heel snel duidelijk: onze nieuwe buur is een lodjur.

Oftewel Lynx. 

We hebben nog niet beslist of we daar blij mee zijn of niet: aan de ene kant is het wel heel bijzonder om een relatief zeldzaam en uiterst schuw dier op 100, 200 meter te hebben, er zelfs een glimp van op te vangen. Aan de andere kant zijn het geduchte jagers. Niet dat we denken dat die onze tuin binnen zal dringen om een hond voor het ontbijt te halen, maar ik zou het toch wel leuk vinden om 'onze reeën' volgende winter weer terug te zien…

Beetje warm hier.

Ik geef het op: het is twee uur 's middags, en 30 graden in de schaduw met haast geen zuchtje wind. Zelfs stilzitten helpt niet meer, ik heb mijn toevlucht gezocht in de keuken, waar het maar 26 graden is.

De afgelopen 4 weken was de gemiddelde dagtemperatuur hier 3-10 graden hoger dan normaal, dus met een mooi aantal koele nachten (een graad of 8-12) zegt dat heel wat. Regen hebben we al die tijd niet gehad. Vanmiddag of vanavond kans op een bui, volgens het weerbericht. We gieten momenteel de moestuin alleen zodat het spul niet overlijdt, want groeien doet eigenlijk alleen de sla. En de radijsjes. De aardbeien krijgen extra water, we hopen op een zoete beloning over een paar weken… Onze put loopt nog steeds netjes vol, met het water uit de bron doen we uit voorzorg al zo zuinig mogelijk, want we hebben wel heel wat meer nodig dan alleen een buitje hier of daar. Kijk maar hoe het speelveldje van vandewinter er bij ligt… 

We zijn vandeweek met de honden even naar een hondenzwemplaats geweest - helaas geen strandje voor ons, maar Asso vond het heerlijk, en Ronja dook meerdere seconden onder water om een stokje op te pikken - tot mijn aanvankelijke ontsteltenis. Groot was mijn opluchting toen ze zo fris als een hoentje weer bovenkwam en het stokje voor onze voeten smeet. Zo, nog een keer. Wat is dit voor hond? Kruising met een waterrat?

Toen we daarna weer richting huis gingen, reden er vier brandweerwagens voor ons uit: de dag ervoor had een goederentrein grasbranden veroorzaakt over een lengte van 30 kilometer, tussen Molkom en Filipstad. Gelukkig wonen daar niet zoveel mensen, maar er gingen wel 10-15 vakantiehuisjes in vlammen op. Er waren zoveel korpsen mee bezig (plus een blushelikopter omdat het zo moeilijk toegankelijk terrein is) , dat de mensen in Molkom langs het spoor zelf, samen met de buren en onbekende voorbijgangers het gras en de heg op eigen erf moesten blussen: het vuur stopte een paar meter van het huis…

Vandaag geen treinverkeer tussen Norrköping en Södertälje, om dezelfde reden, las ik zonet. Daar rijden heel wat personentreinen per dag, dus dat haalt de landelijke pers... Een ander traject is het hele weekend afgesloten om door de hitte verbogen rails weer recht te buigen. Mensen, die komt maar zelden voor in Zweden...

In ieder geval heb ik 8 liter seringenlimonade(siroop) klaar, heerlijk fris bij het eten (of gewoon tussendoor). 

Gaia en Asso zijn na alle borstelbeurten het grootste deel van de wintervacht wel kwijt, en Ronja is geknipt. Laatstgenoemde wil desondanks wel heel graag geborsteld worden, maar het haalt meestal niet zoveel uit:

Mijn vriendin Gun en ik hebben één van de warme dagen gebruikt met het bij elkaar zoeken van de juiste kleuren voor een aantal te weven matten. Op weg naar de veranda, waar we ons verschanst hadden, verloor ik kennelijk wat materiaal, maar gelukkig was Asso in de buurt om te helpen:

Heel bijzonder was wel het bezoek wat buurman Erik een paar dagen geleden kreeg in de tuin:

Het beestje was kennelijk op zoek naar mama… Niet ongevaarlijk, met koningsarenden en dat soort vliegend gespuis in de buurt. Gelukkig zag Erik een volwassen vos, later, op 400m afstand, dus we gaan er maar vanuit dat alles is goedgekomen!