Kerstavond 2019

We hadden dan weliswaar geen sneeuw met Kerst, maar de gezelligheid was er absoluut niet minder om!

Terwijl Richard tussen de middag Eva en Christoffer uit de stad ging halen (Yuri en Marina vierden Kerst in Eindhoven), sloeg ik aan het pannenkoeken bakken. Misschien niet een menu wat je zou verwachten voor Kerstavond, maar absoluut stress-vrij, 

en het is geen enkel probleem om daar champagne bij te drinken. Wat daarvan over was na openen dan, want we waren vergeten glaasjes in de buurt te houden...

Voor Chris was het verschijnsel 'pannenkoek-als-maaltijd' nieuw. In Zweden eet men pannenkoekjes met jam en slagroom als toetje, maar de gesmolten kaas, gebakken uien en pastrami leken een succes te zijn. Graadmeter was natuurlijk het aantal pannenkoeken wat gegeten werd. Ook banaan, rozijnen en kaneel was nieuw voor hem. 

Ondertussen het brood voor het Kerstontbijt gebakken, en in de loop van de middag de traditionele Kerstpaketten geopend, met hulp van de honden. Vanuit Eindhoven allerlei Hollands lekkers, óók voor de hondjes, die al hadden aangegeven dat er iets naar hun smaak in móest zitten:

Onze papierversnipperaar heeft zijn werk ook weer prima gedaan. Zijn beloning heeft hij zelf geregeld: toen we 's avonds aan de zuurkoolsoep zaten, hoorde ik opeens vreemde geluiden uit de woonkamer. We waren vergeten het pakje met kaasstengels dat we al open hadden gemaakt, weg te zetten, dus Asso heeft het voorzichtig van het tafeltje gehaald en stond heerlijk te smikkelen. Volgens Chris zat er niet zo veel meer in. Gelukkig maar, behalve dat Asso de rest van de avond heel vaak heel veel is gaan drinken, is het allemaal goed gegaan...

Een complete vergissing

Gaia is in haar element: Richard is thuis dit weekend, en heeft zijn ochtendjas van kameelhaar op de keukenbank laten liggen.

Vorig weekend was hij namelijk niet thuis, maar speelde vier dagen mee in Het Zweedse Kamerorkest in Örebro, een uitstekend orkest, waar ze zelfs bij de nieuwe concertzaal voor elk orkestlid een eigen studeerkamer hebben. Dát, zei Richard, had hij nog nérgens gezien. En laat ons toegeven, hij heeft heel wat zalen gezien in de wereld...

Omdat het te ver was om te pendelen werd Richard in een hotel ondergebracht. Aangezien ik zodoende vier dagen lang over de auto kon beschikken, had ik me allerlei voornemens gemaakt om iedere dag ergens met de honden te gaan lopen. Maar dat werd 'm niet: elke dag regen... De winter lijkt zich aardig vergist te hebben, want na de sneeuw van begin vorige week, is alles weer grijs, grauw en donker. En nat. 

Ook in Örebro zoekt men andere oplossingen, wanneer het met (zon-)licht niet zo wil.

De meest complete vergissing van deze winter is de afgelopen week wel door een adder in de buurt gemaakt: buurman Erik zag zijn hondje tijdens een wandeling plotseling een eind in de lucht springen en achteruit schieten. Toen hij ging kijken zag hij een boos sissende adder van meer dan gemiddeld formaat - op een rest sneeuw. Zó warm was het de laatste tijd nu ook weer niet, niet meer dan een paar graden boven nul, dus wat die adder ertoe heeft bewogen de winterslaap in zijn schuilplaats te onderbreken?

Geen monsters

We hadden een autootje gehuurd in Eindhoven, de dag vóór vertrek, wat we een dag later op Schiphol konden inleveren. Reizen in december is altijd wat riskant, want 'je weet maar nooit wat het weer doet', en we wilden niet op weg naar Schiphol ergens vast komen te zitten. Daarom hadden we in Noordwijk een hotelletje geboekt, in de hoop dat we nog een wandeling langs het strand zouden kunnen maken. De zee, die missen we wel, en we zijn bij lange na niet vaak genoeg in Halmstad bij Eva en Chris om in onze strandbehoefte te kunnen voorzien.

Traditiegetrouw, het was nu eenmaal begin december, iets lekkers in de schoen. Mocht de handbagagekoffer te zwaar blijken te zijn, dan konden we altijd nog een deel van de inhoud opeten! Bij Trudy, die ik al meer dan 50 jaar ken, thee gedronken. Ook daar kregen we chocoladeletters mee... Parkeren aan het strand viel nog niet mee, want de automaat wilde onze betaalkaart niet, en ook al geen briefjes van 5 euro. Bij een friettent gevraagd naar een pinautomaat, en hij stuurde ons naar de Hema, goed dat we nog wisten waar die was, want het was al tien voor zes... Het hotel was meteen aan de boulevard, en bij het inchecken werden we verrast door een upgrade naar een kamer met zeezicht! En monsters hadden we ook al niet onder ons bed, dat was fijn om te weten:

De volgende ochtend alwéér zon, dus we hebben een heerlijke wandeling gemaakt: langs het strand naar het noorden, met de wind in de rug, en lekker beschut door de duinen terug.

Verse muntthee en een groot stuk appeltaart als lunch, en wat waren we blij dat we al zo dicht bij Schiphol waren, want zelfs midden op de dag, royaal buiten filetijd, vonden we het als 'boertjes van buutn' véél te druk. Maar de auto hebben we helemaal heel kunnen inleveren. Geen schrammetje zat erop!

De volgende hindernis was de security. Ik zag mijn koffertje van de band afwijken en tot stilstand komen voor nadere controle. Terwijl ik op de douanier wachtte, die een dringend maar in mijn oren onbenullig gesprek voerde met een collega, trok ik mijn wandelschoenen maar weer aan, die deze keer probleemloos door het poortje waren gegaan. Uiteindelijk: 'Is dit uw koffer?'

-Ja, die is van mij.

-Waar gaat u naar toe?

- Naar huis, naar Zweden.

Terwijl hij het koffertje van binnen bekeek, wilde hij weten:

- Wat mist u het meest uit Nederland, wanneer u in Zweden bent?

- De markten!

-En wat mist u uit Zweden, wanneer u hier bent?

- De rust, en de frisse lucht.

Ondertussen vond hij duidelijk niet wat hij zocht:

- De computer laat iets zien wat op een scheermesje lijkt, u heeft waarschijnlijk sieraden bij u, zit daar iets bij wat dat kan veroorzaken?

Het bleek daar niet aan te liggen, en hij wist ook nog te vertellen dat het ergens bovenin moest liggen. We stonden voor een raadsel. Géén idee, bovenin lagen alleen chocoladeletters, en terwijl hij verzuchtte dat hij honger kreeg van de inhoud van mijn koffer, wees hij me dat ik aan zijn kant even moest meekijken op het scherm, misschien dat ik het herkende...?

Wat bleek het nu te zijn? Een metalen labeltje met het merk van de koffer. Op de buitenkant, duidelijk in zicht.

Daar had niemand gekeken...

Verder ging de terugreis voorspoedig, alleen maar een half uur cirkels gedraaid boven Oslo vanwege de mist, voordat we konden landen, de auto stond keurig geparkeerd voor ons klaar, en na een uurtje langzaam rijden in de mist was ook dat leed geleden. Even voor middernacht thuis, keurig volgens planning.

Moe, maar voldaan!

Gezelligheid

Nog even wat foto's van Richard's verjaardags-weekend: zijn moeder had haar eigen fotoalbums geplunderd om een overzicht van de afgelopen halve eeuw te maken. En passant had ze daar ook nog wat brieven en briefjes in gestoken, waaronder een vertaling van een brief die ze aan haar moeder in Tsjechië schreef, over hoe bij haar onze trouwdag begonnen was. Met een zieke Margit, en een Daniël die op de dag zelf nog een nette broek en een jasje moest kopen... Hilarisch! En Rich en ik wisten van niets!

Met Yuri werd 's avonds geskypt, Marina belde een paar dagen later pas: die was haar mobiel in de bus naar München kwijtgeraakt...

Lorenzo en oma zorgden voor een inofficieel verjaardagsconcert, als voorproefje van het traditionele Kerstconcert, waar Rich, Eva en ik dan weer níet bij kunnen zijn. Marina en Yuri dan weer wel, gelukkig.

Richard, Eva en ik mochten in de flat van Gosia, schoonmoeder's Poolse vriendin slapen, die zelf in Duitsland naar de Kerstmarkt was. Negen logees in een driekamerflat is anders wel wat veel van het goede. Eva en ik zijn de ochtendmensen in de familie, dus wij hadden zondagochtend alweer bijtijds de beste plekken in huis bezet! Later die dag reed Eva nog even met de Waalwijkers mee naar huis: toen Margit en Mario 18 jaar geleden trouwden, had Eva aan Margit gevraagd of ze later diens trouwjurk mocht lenen. Ze wisten het allebei nog, dus er werd gepast. Ja, ik heb foto's! Nee, die ga ik natuurlijk niet plaatsen!

Van zondag op maandag kwam ook Richard's vroegere vioolleraar nog langs, vanuit België. Helaas zonder zijn vrouw Agnes, wiens jongere zuster terminaal ziek was (ze is een paar dagen voor ik dit schreef overleden), en die ze zelf verpleegde. Johan bracht een schitterend boek mee, met foto's van de honderd mooiste violen, alsmede een aantal schitterende cd-cassettes, elk aan een andere grote violist gewijd. Práchtig!

Toen we nog in Arnhem woonden, kwam hij ook af en toe langs, en Eva wilde nog revanche voor een destijds verloren schaakpartij. Het is niet gelukt, maar ze hield zich bijzonder lang overeind!

Fitness-menu?

Wat is het op de torp toch makkelijk om ons aan het veganisme te houden... Geen beschuiten met hagelslag, geen ontbijtkoek, chocoladeletters, taaitaai, speculaasjes, Bossche bollen, worstebroodjes, oliebollen, mueslibollen met kaas, Old Amsterdam, Fries suikerbrood, afhaalchinees (Babi Pangang, Foe Yong Hai enz.), kibbeling, kippensoep, poffertjes, appeltaart...

Nu heb ik wel onze overtredingen samengevoegd, maar dan nog.... En we deden zo ons best: guacamole gemaakt voor op het stokbrood, hummus ook, Richard's moeder maakte paddestoelensoep, Poolse deegkussentjes gevuld met paddestoelen, zuurkoolschotel zónder vlees maar met gele erwten. 

Maar tegen zo'n zelfgemaakte kwarktaart kun je toch geen nee zeggen?

Onderweg van hot naar haar was het eigenlijk nog wel het ergste: op álle broodjes in álle wegrestaurants, op álle stations en op álle luchthavens zat op zijn minst kaas. Of ham. Of mozzarella. Of kip. Het lekkerste was het 'landbrood' bij La Place, op Schiphol: mozzarella, parmezaan, gegrillde courgette, aubergine, paprika, tomaat en komkommer. In het vliegtuig waren het dan weer bammetjes Beemster, of een mini-wrap met eier-kaas-salade... Nee, niet echt een fitness-menu, en mijn arme longen protesteerden heftig tegen al die kaas, merkte ik. Maar goed, voorlopig blijven we weer even hier, een heel stuk minder gevaarlijk.

Dus nu zijn we weer heel braaf, wat eten betreft, en Richard gaat weer aan de lijn. Daarvoor hebben we een beloningssysteem bedacht, om de pot voor het verjaardagskado (plus Kerst plus vader-en-moederdag plus mijn verjaardag volgend jaar) te spekken: Bij meer dan drie ons eraf in een week kost het mij geld, bij onsjes erbij kost het Richard geld, tussen 1 ons meer en minder dan 3 ons eraf per week is het 'schadevrij'. Want we hadden een bijzonder kado bedacht: een wijnproefreis naar een land van Richard's keuze. Italië gaat het worden. Sparen zullen we nog wel een tijdje moeten...

Oudjaar op 29 november

Wat Richard niet wist: Eva zou ook naar Eindhoven komen om Richard's verjaardag te vieren.

Wat oma niet wist: Eva en Christoffer hebben zich een paar dagen eerder verloofd.

'De Waalwijkers' (Richard's zus met gezin) en Daniel (zijn broer) wisten geen van beiden.

En ik wist alles, en praatte twee avonden voor de reis, op het laatste nippertje dus, mijn mond voorbij. Ik zat namelijk in verschillende 'geheime' WhatsApp groepen te chatten voor de laatste details, toen ik tegen Richard zei: - O trouwens, Eva vroeg net of we willen filmen als ze het de Waalwijkers vertelt. Richard haalde met een meewarig gezicht een oortje uit zijn oor en zei bijna honend:

- Wat vertel je nou dan weer voor onzin? Eva moet toch werken!?

Dat liep allemaal gelukkig goed af. Eva kwam al heel vroeg aan in Eindhoven en ging met oma de markt op voor oliebollen en kibbeling. En kaas.

Ondertussen hadden wij geen idee of we die dag eigenlijk wel in Eindhoven aan zouden komen, al begon de reis heel voorspoedig: het had een dag eerder al flink gesneeuwd, maar nu was het helder en we vertrokken zodoende om zes uur 's ochtends via keurig geschoven wegen naar Oslo Airport. Vanwege het onvoorspelbare weer in deze tijd van het jaar hadden we een parkeergarage geboekt waar we alleen maar pal voor de vertrekhal de autosleutel hoefden in te leveren, en de auto voor ons geparkeerd zou worden. Tot zover ging alles voorspoedig, zelfs waren we in minder dan geen tijd door de security.

Om half één zouden we vliegen, maar om één uur gebeurde er nog helemaal niets, de technicus was nog bezig, zei men. Nu bleek, dat in de cockpit het lampje van de deuren niet werkte. Daardoor was niet te zien of de deur open of dicht was, vergrendeld of niet. Dat is niet zo'n prettig idee als je op 10 km hoogte gaat vliegen. Er werd gezocht naar een extra bemanningslid speciaal voor de deur, maar daar moest ook nog toestemming voor gevraagd worden. Anders zou er met maar 150 passagiers gevlogen mogen worden, dáár was inmiddels al toestemming voor, dus Priority en Sky team members mochten boarden. En passagiers met tickets in groep 1 t/m 3. Groep 4 en 5 moest wachten. Na nog 20 minuten mocht groep 4 aan boord komen. Wij hadden groep 5... Het kwám goed, toen een extra bemanningslid gevonden en gekomen was. Vervolgens was de tijd waarbinnen vertrokken moest worden verstreken, en was het een half uur wachten op een nieuwe tijd. Maar we zaten!

Meer dan twee uur vertraging, dus precies in de vrijdagmiddagspits in Amsterdam. Maar er ging gewóón een directe trein naar Eindhoven, en Richard besloot 1e klas kaartjes te kopen. Héérlijk, we troffen nog een stiltecoupé ook, een prima plek voor een dutje!

De bedoeling was dat oma Richard's gezicht zou filmen op het moment dat Eva bij het station van achter een pilaar vandaan stapte. Dat is niet gelukt, maar de verrassing was groot. Oliebollen en kibbeling smaakten er niet minder om!

Komische opera

Binnenkort is het weer Lucia, dit jaar zelfs op vrijdag de 13e. Ik heb al wel eens eerder geschreven over de Zweedse viering van Sankta Lucia, een van Sicilië overgewaaide traditie. Zegt men. Maar het blijkt ingewikkelder te zijn dan ik dacht, zoiets als met Sinterklaas, en dan met name de oorsprong van de Zwarte Pieten. Dit naar aanleiding van een bewerking van Benjamin Britten's komische opera Albert Herring, die Wermlands Opera momenteel op het programma heeft. Van Herring (haring) naar Strömming is voor Zweden niet zo'n grote stap, daarna kan men volstaan met het aanmeten van Zweedse namen voor de andere personen, het bewerken van de muziek voor een klein orkest als dit, en het verplaatsen van de handeling naar, inderdaad, Lucia.

Het verhaal gaat als volgt: het feestcomité van het dorp is bij elkaar geroepen om te beslissen over wie de Lucia van dit jaar zal zijn. Ditmaal neemt een voormalig bewoonster van het dorp 'het helemaal over', deugdzaamheid moet voorop staan, en ze looft een prijs uit van 55.000 kronen (5500 euro) voor wie aan de eisen kan voldoen. Maar wíe van de meisjes ook voorgesteld worden, er is er niet één die haar goedkeuring kan wegdragen. Men zit zodoende met een heel groot probleem: hóe kan de Lucia-viering tóch doorgaan? Na een hoop onderling gekibbel besluit men om Albert Strömming tot Lucia te kronen. Al is hij een jongeman, kon hij nooit goed leren op school, is hij vreselijk verlegen, hij helpt zijn moeder heel trouw in de lokale winkel. Springt nooit uit de band, is, kortom, superbraaf en deugdzaam. 

Zoals te verwachten is hij in eerste instantie te verbluft om te protesteren, en als hij na vertrek van de commissie tegen zijn moeder zegt dat hij niet van plan is om aan die onzin mee te doen, maakt hij geen schijn van kans: voor zijn moeder zijn die 55.000 kronen op dat moment veel belangrijker. Zoals het in een opera hoort te gaan, komt hij in opstand, en verdwijnt na het feest spoorloos, mét de 55.000 kronen. De paniek is groot, het hele dorp zoekt, er ontstaan een massa schuldgevoelens bij vrijwel iedereen, uiteindelijk wordt hij op een brancard onder een zeil binnengedragen: hij is overreden. En dood. Denkt men. Maar omdat het nu eenmaal een komische opera is, springt hij plotseling van de brancard: hij heeft iedereen een lesje willen leren, die nacht van alle verboden vruchten geplukt, en hij eindigt waar hij begon: in de winkel van zijn moeder.

Al kijkend en luisterend begon ik me af te vragen wát nu eigenlijk de bedoeling geweest kan zijn van deze versie. Probeert men alleen maar één van de oude tradities belachelijk te maken en zo ja, waarom? Of zit er meer achter? Ik ben voor het laatste, maar oordelen jullie zelf; ik ben op de zweedse wikipedia gaan zoeken, en heb het volgende gevonden:

Zowel de feestdag ter ere van de heilige Lucia als de naam van Lucifer (waarvan gezegd wordt dat hij in deze donkerste nacht van het jaar bijzonder actief was) liggen qua naam dicht bij het latijnse woord voor licht: lux. Maar de gewoonte om de terugkomst van de zon te bezweren en te vieren heeft eerder voorchristelijke wortels. De rode band van zijde die Lucia om haar middel draagt zegt haar marteldood te symboliseren. Behalve dat heeft de zweedse luciafiguur eigenlijk erg weinig met de Heilige Lucia van doen.

Openluchtmuseum Skansen nam de luciatraditie op in 1893, hoofdzakelijk omdat het een oude traditie was, waard om te bewaren. Het moderne luciafeest maakte furore toen Stockholms Dagblad in 1927 een luciawedstrijd arrageerde, met openbare luciaoptocht. De gewoonte vond daarna snel navolging door het hele land, niet in het minst als gevolg van inititief van de lokale pers.

Stormen van haat ontstonden toen kinderen met donkere huid de norm braken en de luciakroon mochten dragen, gevolgd door sterke tegenreacties. Jongens hebben ook als Lucia opgetreden ondanks het feit dat dat sterke protesten opriep onder traditionalisten. Tegenwoordig is het redelijk normaal dat in bepaalde steden in Zweden mannen met baard voor de luciaverkiezingen genomineerd worden. De verklaring daarvoor is, dat de luciatraditie allereerst aan de universiteiten vaste voet aan de grond kreeg. En daar waren in die tijd nog geen vrouwelijke studenten.

Durpsbewoners in Värmland

Richard leverde me zopas een o-zo-treffende post van iemand op facebook, die zo ongelooflijk to the point is, dat ik er nu even breed voor ga zitten om een ruime keuze daaruit naar leesbaar Nederlands te vertalen. Mensen, leest, en geniet of huivert naar keuze ;) 

Je weet dat je een échte inwoner van een klein dorp in Värmland bent als:

- Je vindt dat het verkeer vast is gelopen als er 10 auto's achter een tractor op weg 62 wachten om te kunnen inhalen.

- Je afstand in uren rekent

- Je ziet dat mensen jachtkleding aan hebben bij een sociaal evenement

- Je alarm installeert in je huis, het neemt als extra optie voor je auto, maar geen van beide op slot doet

- Je zonder met je ogen te knipperen 100km/uur rijdt in sneeuw van een halve meter diep

-Ten minste één van je buren thuis sterke drank brouwt en iedereen dat weet, zelfs de politie, want dat is zijn broer

- Je een startkabel in je auto hebt en je vrouw weet hoe ze die moet gebruiken

- Netjes kleden betekent dat je je flanellen bloes ín je broek stopt, en schone sokken aantrekt

- Wanneer je een nieuw iemand ontmoet allereerst vraagt wie zijn of haar ouders en broers/zussen zijn

-Je van iedereen uit de examenklas de naam weet, en feitelijk 200km heen en terug rijdt voor een feest

-Scholen niet sluiten als het sneeuwt

- Je toen je jong was geen cigaretten kon kopen omdat iedereen in de winkel wist wie je was en hoe oud je was

- Het een teken van status is wanneer je samenwoont met iemand uit een andere gemeente

- Je vindt dat mensen uit de stad zich raar kleden, en vervolgens twee jaar later heel trendy net zulke kleding draagt

- Je een wandeling maakt om in beweging te komen en 5 mensen stoppen om te vragen of je een lift wilt

- Je geen richting aangeeft als je afslaat omdat toch iedereen wel weet waar je heen gaan

- Je de verkeerde persoon belt, en prompt het juiste nummer krijgt

- Je smakelijk zit te lachen als je dit leest, omdat je weet dat het waar is, en het vervolgens doorstuurt!

Geen paaltjes.

Ze zijn ons vergeten met de paaltjes, volgens mij...

Ik heb het over wat ze hier 'sneeuwstokken' noemen: knaloranje paaltjes met een reflecterende band. In oktober verschijnen ze langs alle kleinere wegen, en afgezien van het feit dat je in het donker beter kunt zien waar de weg loopt, is het vooral bij sneeuw belangrijk: dan zie je namelijk niet meer waar de weg ophoudt en de greppel begint, zeker niet als het een paar keer flink gesneeuwd heeft, de sneeuwschuiver langs is geweest en die greppel dus vol sneeuw ligt...

Beneden in het dorp staan ze altijd, en zelfs langs onze weg naar boven, tot waar buurman Erik woont (het laatste huis in de bewoonde wereld), én Björnvålsfallet, wat zelfs (of misschien wel juíst) met de jaarwisseling verhuurd is. De sneeuwschuivers schuiven altijd tot aan de paaltjes, maar dat lijkt deze winter een beetje mis te gaan. Pal buiten het dorp staan ze namelijk al een paar weken, maar hier nog niet. Het heeft namelijk al flink gevroren, dus het is nogal onzeker of 'ze' de paaltjes nu nog wel de grond in krijgen. We zullen zien. De eerste sneeuw is vrijdag al gevallen:

en ligt er nu nog steeds:

Dat we vorig weekend de voorspelde 15 cm sneeuw in de vorm van regen kregen, vonden we helemaal niet erg, aangezien de garage niet voor afgelopen vrijdag tijd zei te hebben om de autobanden te wisselen. Richard heeft dat woensdagochtend samen met buurman Martin kunnen regelen, dus in het vervolg hebben we daar de garage niet meer voor nodig. Voor morgen wordt er weer nieuwe sneeuw verwacht, dús beginnen mensen al te praten over een op handen zijnde Extreme Winter, met temperaturen tot 20 graden of meer onder nul. Dat zien we tegen die tijd dan wel weer, we hebben in ieder geval hout genoeg.

Gaia maakt het helemaal niets uit, die geniet zwaar van een weekendje Yuri:

(Te)veel van het goede

Nog niet zo lang geleden hadden we nog wat bloemetjes in de tuin. Een flink aantal nachtvorsten later zijn daar alleen nog de herfstastertjes van over. Vervolgens werd er tot mijn afgrijzen een weekend met veel, heel veel sneeuw voorspeld, terwijl we nog (oude!) zomerbanden hadden, en er bij dit soort voorspellingen geen werkplaats is die nog tijd over had voor het wisselen van banden...

     

Inmiddels zijn we een aantal weersvoorspellingen verder, en hebben de experts toegegeven dat ze eigenlijk niet weten hoe zuidelijk de sneeuw gaat komen. Misschien volgend weekend, zeggen ze nu, al blijft het verder wel aan de koude kant. Dus dat met die winterbanden moet goed kunnen komen.

Nu het kouder wordt, heb ik ook de bezoekjes aan mijn vriendin in Molkom weer opgepakt: we zijn weer aan het weven. Hoewel… deze week kwam daar niet zo veel van terecht: ten eerste was het die dag prachtig weer, ten tweede had ze de dag ervoor paddestoelen zien staan. Trechtercantharellen, volgens mijn woordenboek. Tot voor kort was ik daar niet zo kapot van, maar ik had klaarblijkelijk de fout gemaakt om ze, net als gewone cantharellen, in de koekenpan te bakken met wat knoflook, voor op de boterham. Ik vond het een rare structuur. Maar toen ik soep kreeg voorgezet, waar gedróógde trattjes in verkruimeld waren, was het opeens een heel andere zaak, en begreep ik waarom ze als delicatessen worden beschouwd. 

Dus werd het een extra lange wandeling met de honden, rugzak en plastic tasjes mee. De trattjes waren nog knapperig bevroren, heel makkelijk om te plukken daardoor, en na een uurtje gaven we het op: er kwam geen einde aan, en je moet ze ook nog kunnen verwerken...

Eerst maar ontdooien in de zon op de veranda, regelmatig kranten vervangen, dan is het ergste vocht er uit, en kunnen ze niet zo snel bederven. Wat hierboven staat was maar één van de drie porties, en toen vervolgens bleek dat mijn vriendin geen cantharellen meer hoefde, omdat ze nog zoveel over had van vorig jaar, zonk de moed me bijna in de schoenen, dit was toch wel wat te veel van het goede...

We hebben de rest van de middag samen paddestoelen zitten schoonmaken, ik kreeg een extra stapel kranten mee naar huis, en ik kon twee dagen lang de was niet doen, omdat ik kranten met paddestoelen op de wasdroogrekken op de overloop had staan.

Spacepaddo's, vond mijn zwager, toen ik heel opschepperig een foto in de WhatsApp familiegroep plaatste. Dat moest ik wel toegeven ja, dat ze in ongedroogde vorm aardig wat ruimte innamen!

      

Meer dan 48 uur heeft onze paddestoelendroger luidkeels staan zoemen en blazen: 5 plateaus paddestoelen leveren één schaaltje gedroogde op, weet ik nu, en ik krijg twee schaaltjes in een glazen pot geprompt (wel een paar keer flink aanduwen). Maar nu is het klaar, we komen er wel mee uit, tot de volgend oogst volgend jaar: 

Twee in één klap

Tien voor tien wintertijd is het nu, het is buiten 1 graad boven nul, de lamp boven de keukentafel is aan, en de houtkachel brandt. Ik heb er meteen de theepot op gezet, om de lauwe thee van gisteravond op te warmen. Maar als het weerbericht klopt, gaat vanmiddag de zon schijnen, Richard is vrij na gisteravond een opera-première te hebben gespeeld, dus dan gaan we met alle honden 9 holes lopen op de golfbaan. 

Ik houd van de wintertijd, dan is het weer een tijdje redelijk vroeg licht 's ochtends. Om 13 minuten over 7, vandaag. Terwijl dat in Amsterdam pas om drie voor half acht is. Het heeft voor een ochtendmens als ik zo zijn voordelen om een stuk verder naar het oosten te wonen! Maar eerlijkheidshalve moet ik er aan toevoegen, dat het ook wel een héél stuk eerder donker wordt. Vandaag gaat de zon om 16.25 onder, wat een heel uur eerder is dan in Nederland. 

Sinds een aantal weken hebben we ook weer vogelvoer in de boom hangen, en dat hebben niet alleen de vogels in de gaten, maar ook de muizen. De enige muizenval die we hadden staat permanent in de houtkast, en die moet ik momenteel 's ochtends bijna dagelijks legen, terwijl we toch elke avond weer een hoop gescharrel en geren horen, zelfs onder de vloer in de woonkamer, dat is voor het eerst sinds we hier wonen. Dus de afgelopen week ben ik in de stad op zoek gegaan naar muisvriendelijke vallen. Tot mijn verbijstering worden er overal nog steeds van die gammele dingen aangeboden met een simpel staaldraadje, die je met de hand moet spannen, in de hoop dat de muis dan meteen dood is. Ze zijn er zelfs in twee formaten: voor muizen, en voor ratten. Die laatste zijn een stuk groter. 

De ultieme muisvriendelijke val is een kooitje, waarin de muis/rat een aantal stressvolle uurtjes mag doorbrengen terwijl hij/zij de rest van het lokaas opeet. Daarna  hoort er een fiets-of autotocht van vele kilometers te volgen, en de vrijheid. 

Ter aanvulling op onze enige val heb ik een aantal andere gekocht, waarvan men beweerde dat een 'fout bij dichtslaan' niet mogelijk is. Onmiddellijke dood dus. Zodat er nu overal vallen staan. De eerste de beste ochtend zat er in twee van de nieuwe vallen een muis. En tot mijn verbijstering in onze oude val zelfs twee, waarvan er één absoluut niet meteen dood zal zijn geweest. Twee muizen in één klap dus, maar ik heb de val toch maar weggedaan. De nieuwe doen het prima, dat merken we elke dag. Gisteravond zelfs geen rennende muizevoetjes meer gehoord. Dus voorlopig zakken we nog niet door de vloer. We hebben namelijk een houten huis. En dat heeft geen betonnen/stenen fundament. Dat is een andere reden voor de muizenbestrijding.

Mr. Kraaloog is weer fit

Van bovenstaande twee speelmonsters kwam de linker de laatste tijd nogal eens op drie poten aansnellen, in plaats van vier. Hij is zo doldriest, dat we hem af en toe van verrekte spieren verdachten, als niet erger.

Onze Asso is al zijn hele leventje in de buurt als er problemen zijn: als pup kreeg hij een gordijnrails op zijn poot, zodat er nu een nagel de verkeerde kant op groeit, hij was altijd de enige die uit de vensterbank vallende planten met pot en al op zich kreeg, vast kwam te zitten in een struik, door een hommel werd gestoken (zo'n leuk balletje in het washok, zou je daarmee kunnen spelen?), en zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan.

Soms kon hij er zo bekommerd uitzien, liep stijfjes, wilde eigenlijk helemaal niet zo graag wandelen, wél graag doldriest doen in de tuin, dat dan weer wel… Met enige regelmaat schoot hij tijdens wandelingen aan de lijn opeens met volle kracht vooruit, of in een haakse bocht naar links, alsof hij plotselinge pijnscheuten had, waar hij voor weg wilde vluchten.

Vreselijk gespannen spieren had hij, borstelen vond hij niks, en aan een ontspannende massage was niet te denken. Dus nam ik maar eens contact op met Elin, waarbij we twee jaar terug een cursus hondmassage hadden gedaan. Ze nam er ruim de tijd voor om Asso te onderzoeken, en verwees me naar een orthopedist. Die blijken er te zijn, voor dieren. Daar werden het röntgenfoto's en bloedproefjes. 

Op dit moment zijn er heel wat goede nieuwsen, wat Asso betreft:

Ondanks zijn 8 jaar is er nog geen enkel teken van artrose.

Ondanks alle teken heeft hij géén Borrelia.

Lever en nieren zijn prima in orde.

Goed gewicht, prima tanden.

Alleen verdacht de dierenarts hem van een ontsteking, dus we kregen medicijnen tegen artritis mee om te proberen. Al na een paar dagen was het een heel wat vrolijker hondje, en nu na een week is hij weer helemaal fit. Met als enig nadeel dat hij nu weer bij de deur staat te stuiteren dat hij lekker buiten wil raggen. Zodoende ben ik een lijst aan het maken met oefeningetjes en kunstjes waar hij toch moe van wordt, terwijl de spieren opgerekt en sterker worden. Het zal nog wel een bezoekje aan Elin worden, binnenkort, want ik overweeg een balansbal aan te schaffen, een soort pilates voor honden, zeg maar. En aangezien Elin hondenfysiotherapeut etc. is, kan ze ons vast wel aan een trainingsprogramma helpen.

10 tekenen van herfst

1. Schitterende kleuren! 

2. De eerste échte nachtvorsten, en dan praten we over een graad of vijf, dus

3. zijn houtfornuis en houtkachel weer in gebruik genomen.

4. Vandaag de eerste muis in de val in de houtkast. Daar is het natuurlijk lekker warm, zo achter kachel en fornuis. Geen kaas in de val, want we eten nog steeds vegaans (of is het 'veganistisch' in het Nederlands?), maar een lik pindakaas heeft duidelijk hetzelfde effect.

5. Regelmatig hout uit de schuur halen, tot afgrijzen van een paar slaperige wespen, die met nest en al uit de stapel kwamen rollen...

6. De 'wilde dieren' komen meer in de buurt: Richard hoorde op een avond, toen hij tegen bedtijd met Ronja in de tuin stond, in de verte wolven huilen. Ronja heeft die avond níet geplast, ze hoefde opeens niet meer zo nodig.

7. Ook minder wilde dieren komen dichter bij de bewoonde wereld, ik schreef laatst al over alle appelbomen in de buurt. Moeder ree en haar twee kleintjes hebben blijkbaar geen delirium gehad na alle gegiste appeltjes, want ik zie ze al vaker op het erf van de buurman. En een paar dagen geleden kwam ik op een wandeling Ree Charles tegen. Het moest hem wel zelf zijn, want afgelopen winter/voorjaar liep ik steeds tegen hem te kletsen als hij in de tuin was. Aangezien we hem op nog geen 20 meter van het pad midden op een veld zagen staan, en ik er met honden en al gewoon kletsend langs kon lopen was het wel duidelijk. Even later dook er een hinde op, en liepen ze samen richting bosrand.

8. De schaduwen worden duidelijk langer - we blijken een soort weerwolfje in huis te hebben...???

9. Het werd zo langzamerhand toch wel wat fris aan de voeten, dus de zelfgeweven matten liggen weer in kamer en keuken.

10. De voorzetramen op de overloop staan weer op hun plaats, voor een halfjaartje of zo. 

Teut

Dat het herfst aan het worden is, realiseeerde ik me vorige weekend bij het opentrekken van de slaapkamergordijnen: een enigszins schichtige mama ree met twee kalfjes staken schuin de weg over en liepen achter ons gastenhuisje langs het bos in, richting buren Stig en Kristina. Behalve één keer wat verder van huis, had ik ze de hele zomer niet meer gezien. Ik kon op deze afstand niet zien of het onze vertrouwde 'oude' mama was, of haar kind van het jaar ervoor. Maar naar het gedrag te oordelen was het de laatste, de oude mama kent het terrein op haar duimpje, en is absoluut niet schichtig in de buurt van ons huis.

Hoe het die dag verder is gegaan met dit gezinnetje, hoorde ik wat later van Kristina: ze hebben bij hun appelboom, die niet ver van het huis staat, heerlijk van de valappeltjes staan eten. En blijkbaar hadden die appeltjes er al een aardig tijdje gelegen, zijn vermoedelijk gaan gisten, want de twee kleintjes leken stapelgek. Stoven alle kanten uit, maakten de meest idiote sprongen, eentje ging bij een mislukte landing compleet onderuit, en mama ree had het zó druk met het in de gaten houden van haar zootje ongeregeld, dat ze niet eens merkte dat Stig en Kristina in de deuropening stonden te kijken... Na verloop van tijd had ze duidelijk genoeg van al dat gestuiter, en vertrok met grote sprongen richting dorp. 

Ik vraag me af of ze daar uiteindelijk veel mee opgeschoten is, want in het dorp staan ook heel wat appelbomen, waarvan de eigenaars de opbrengst niet kunnen verwerken...

Van Kopenhagen naar Praag

Soms voel ik me net het vrouwtje uit zo'n ouderwets weerhuisje, wat bij slecht weer met een parapluutje tevoorschijn komt, bij goed weer met een parasolletje. Maar hoe is dat nu met wind? Ik heb een hekel aan wind. Neem nu dit weekend: tot twee keer toe kon ik niet inslapen 's avonds, en vannacht kwam er inderdaad weer een enorme plens regen met heel veel wind. Momenteel zonnig buiten, Richard loopt ook al het gras te maaien (zal wel één van de laatste keren zijn deze zomer), maar ik zit lekker met Gaia op de bank om jullie een beetje bij te praten over de hoogtepunten van de afgelopen maanden.

In juni studeerde Marina af in Kopenhagen.

Ze had een bijzonder programma gekozen, met alleen maar Tsjechische componisten. Een paar stukken, die zelfs haar Kopenhaagse leraar niet kende, had ze tijdens haar jaar in Praag gevonden. En aangezien er een Tsjechisch jurylid bij haar examen zat, was het toch wel spannend hoe de reacties zouden zijn. Verder speelde Richard mee in één van de stukken, dat zorgde voor nog meer spanning.

 Het ging er helemaal niet om of ze wel of niet zou slagen, maar meer om hoe 'men' het zou waarderen dat ze met dit specifieke programma zogezegd 'haar nek zou uitsteken'. Ze slaagde met een 12, het hoogst mogelijke resultaat in Denemarken. 

Wij als gezin, inclusief oma, waren er bij, oma vanuit Eindhoven, Yuri vanuit Budapest, Eva vanuit Halmstad en wij vanaf de torp. Het gebeurt niet zo vaak, dat we elkaar allemaal samen zien...

Een paar weken later verhuisde Marina naar Praag. Ze had vrijwel al haar bezittingen verkocht of weggegeven, er bleven maar een paar dozen en twee koffers over. De koffers gingen mee, de dozen staan nu bij ons op de hooizolder. Inmiddels heeft ze de eerste leerlingen lesgegeven daar, via de instantie die bemiddeld voor de mensen die min of meer tijdelijk vanuit het buitenland in Praag gestationeerd zijn. Er breken spannende tijden aan: gaat ze het redden om de komende jaren voet aan de grond te krijgen daar? Ze wil het zó graag, Praag is echt haar stad.