woensdag 15 augustus 2018

Een memorabel dagje uit...

Al sinds we ruim 7 jaar geleden naar Zweden vertrokken, had Mario het over de eland op de barbecue... Tijdens de voorbereidingen van hun bezoek aan ons stond het begrip 'eland' zodoende hoog op het prioriteitenlijstje. Helaas was het nog geen jachtseizoen, dus het werd droge rendierworst in plaats van eland op de barbecue, maar het bezichtigen van een of meerdere elanden moest natuurlijk wel ingeroosterd worden! 


Een goed uur rijden bij ons vandaan is een 'eland-farm', waar rondleidingen zijn. De jongere dieren mogen daar zelfs geaaid en gevoederd worden.


Het geluk was de Waalwijkers aanvankelijk goed gezind: nog dezelfde middag kon er een kanotocht gemaakt worden, en daar hadden Richard, Marina, Eva en Yuri wel oren naar - oma en ik pasten op de vier honden, bakten cake, en zorgden ervoor dat er eten klaar zou staan als ze thuis kwamen.





Ik geloof niet dat 'kanovijver' iets typisch Zweeds is, dus ze werden met een busje naar het vertrekpunt gebracht: 16km stroomopwaarts op de Klarälven. Zwemvesten, elk gezin een eigen boot, peddels, waterdichte tonnen voor kleding en mobieltjes, wat basisinstructies, en daarna kon het avontuur beginnen. Een uurtje of vier voor onervaren kano-ers, volgens het bedrijfje.


Maar kort na vertrek ging het regenen. Hard regenen. En onweren. Heel erg onweren. Angstige momenten hebben ze doorstaan, toen de bliksem een paar keer zo dichtbij insloeg, dat Isabella de brandlucht rook… 

Na verloop van tijd stopte de bui, en kwam een heel voorzichtig zonnetje door. Maar kanoën is zwaar, vooral als de stuurman van een van de boten de chips en snoepjes aan het opeten blijkt te zijn… Vandaar dat de boot over de rivier heen en weer zigzagde: multitasken is niet zo eenvoudig als het lijkt! En toen desbetreffende figuur (ik noem geen namen…) ook nog de peddel liet schieten, ver uit de boot helde in een poging die weer te pakken te krijgen, de rest omkeek wat er aan de hand was, werden ze het eerste gezin in de geschiedenis van het bedrijfje dat kans heeft gezien een 5-persoons kano om te laten slaan…


Na alle droogte stond het water in de rivier zo laag, dat er overal zandbanken waren, dus de boot werd op een zandbank getrokken, en leeggehoosd met de blote handjes. En later met de waterdichte tonnen, want er gaat ongelooflijk veel water in zo'n grote boot. Dus ja, alles nat... 

Vanwege het lage water stond er niet veel stroming, en moest er steeds om de zandbanken heen gelaveerd worden. Uiteindelijk duurde de tocht meer dan zes uur… Pas na negen uur 's avonds kregen oma en ik een berichtje dat ze 'bijna bij de camping terug waren'. 



Pas om half elf kwamen de auto's weer het erf op rijden, geen droge draad hadden ze meer aan het lijf. Maar de stemming was opperbest. Oma en ik hebben maar niet verteld dat een vriendin van oma uitgerekend die ochtend was overleden, in het hospice waar ze een dag eerde naartoe was overgebracht… Dat kon wel tot de volgende dag wachten. 

De volgende dag was het eerste wat ik zag: schoenen die in de gebouwde hut in de zon te drogen hingen...




dinsdag 14 augustus 2018

De Waalwijkers komen!

Eindelijk, eindelijk, éindelijk kwam Richard's zus met gezin onze kant op, en mijn schoonmoeder kwam natuurlijk mee! Heel Björnvålsfallet voor een week gehuurd, en we hebben die week álles gevierd wat er te vieren viel: 
- Eindexamen Emilio
- Promotie Mario
- Eigen bedrijfje Margit
-De ik-mag-niet-zeggen-hoeveelste verjaardag van oma


-Afstuderen Eva
en ga zo maar door.
Vooral het weerzien op Zweedse bodem natuurlijk, en ondanks het verbod op open vuur konden we, dankzij de electrische grillplaat, toch lekker buiten grillen.


Er werd gezwommen, 


kubb gespeeld (typisch Zweeds spel), de dansjes hoorden er officieel niet bij, maar waren wel érg leuk:


mini-pingpong op de keukentafel,


bosbessen geplukt, 


gewandeld,


gekanoe-d (daarover later meer),


gewinkeld, 


hut gebouwd, 

spelletjes gedaan,


minigolf gespeeld,

en al ging de eland niet op de barbecue, we hadden er wél eentje voor de auto. Nou ja, een kleintje dan:


Onderweg terug naar Nederland maakten ze nog een tussenstop in Halmstad, bij Eva en Christoffer, dus nog éven naar zee: 


Tsja, nu is het opeens héél erg stil hier…



dinsdag 31 juli 2018

Ontbijten aan zee

Tien minuten lopen naar de bushalte, daarna 20 minuten met de bus, dan 2 minuten lopen naar het strand.


Vorige week hebben Eva en ik een keer aan het strand ontbeten. Om acht uur, nadat we al lekker met de voeten door het water liepen. We waren de eersten, geloof ik, op een enkele meeuw na:


De strandgangers van de vorige dag hadden nog een paar wilde dieren voor ons achtergelaten…



Onze door Eva zo gedoopte 'mama-vierdaagse' was zo gezellig, en zó warm! Ochtendje shoppen, avondje uit eten, ochtendje strand dus ook, want Halmstad ligt vlak aan de kust, middagje op de bank met een Disney-film, een ander middagje series kijken, en veel lezen, voor zover we tijdelijk uitgekletst waren. En een ochtend ontbijten op een bankje in het park, grenzend aan het bos, met uitzicht over de stad.


Zoals in heel Europa was het al lang veel te warm in Halmstad, en het enige groene gras wat we vonden was het kunstgras van een kunstwerk… 


Ik bleek groter te zijn dan een in Zweden bekend stripfiguur: de 91e soldaat. Type brokkenpiloot/domkop, zeg maar. Nu maar hopen dat ik slimmer ben ook.


Vlakbij de bibliotheek Konditori Fribergs om een in te leveren boek uit te lezen. (Christoffer heeft dezelfde achternaam, al is het geen familie, dus onbewust schept wel wat verwachtingen! Ik werd niet teleurgesteld! Christoffer zelf was deze dagen aan het werk in Stockholm - wacht lopen voor de koning. Nog één maand, dan beginnen ze allebei aan een nieuwe baan.)


Vanaf een uur of 11 werd het al snel te warm om veel te ondernemen, maar meestal telden we tegen die tijd al een kleine 15.000 stappen… 

Ik ben al met al flink in de watten gelegd, heb héérlijk kunnen douchen… even bekroop mij de gedachte dat er wel asociaal veel water uit die douche kwam… en kreeg weer een stel boeken te leen mee naar huis. Fijn om van lezen te houden als het zo warm is. De reis van 4 uur terug naar Karlstad was zomaar voorbij, ik heb niet eens geslapen in de trein… Geen tijd: ik las.





maandag 23 juli 2018

Van 83 naar 22. En drie honden.

Vrijdagmiddag telde Zweden 83 kleinere en grotere branden.

Brandläget i Sverige just nu.

Momenteel zijn er 22 grotere branden, waarvan de vier grootste niet te blussen zijn. Het enige wat gedaan kan worden is afremmen van verdere verspreiding. Bij de allergrootste, in de buurt van Ljusdal, lukt ook dat niet. Alleen daar al zijn 10 helikopters en een paar blusvliegtuigen bezig, momenteel wordt een soort brandgang gemaakt, op ongeveer een kilometer afstand rondom de brand, in de hoop het vuur daar tot staan te brengen. En in de hoop op een weersomslag: alleen dagenlange regen kan helpen blussen. 

Hoeveel helikopters en blusvliegtuigener inmiddels vanuit het buitenland zijn gestuurd? Ik ben het overzicht helemaal kwijt. Gisteren is er een convooi van 44 volledig bemande brandweerauto's uit Polen in Sveg aangekomen, ik zag tv-beelden, en het deed me aan de beelden van de intocht in Nederland van de geallieerden na WO2 denken. Een convooi uit Duitsland is onderweg. 500 man van het leger is ingezet. Vandaag komen er 60 mensen uit Frankrijk aan, die gespecialiseerd zijn in zwaar terrein.
En ondertussen zijn 10 piloten die hadden geparkeerd om te tanken van hun tassen beroofd…. Hier word je écht niet blij van!

Het goede nieuws is, dat het áántal branden in elk geval afneemt, zodat het nablussen en de bewaking de komende dagen door de lokale korpsen kan worden gedaan, en alle extra materieel en mankracht naar de grootste branden gaat. 

Het goede nieuws komt ook in de vorm van de redding van een aantal ingesloten brandweerlieden door één van de blushelikopters.

En dat een peloton uit het leger onderweg van de ene naar de volgende brand bij de Mc Donalds even snel iets wilden eten, en vóór de lange rij (lunchtijd…) langs mochten, om vervolgens onder spontaan applaus weer naar buiten te lopen.

Evengoed willen de officials nog niet onverdeeld positief zijn: men vreest dat het hoogtepunt (of moeten we zeggen 'dieptepunt') nog niet bereikt is. Vanuit het zuiden komt er namelijk weer een warmtegolf aan, met temperaturen eind van de week tot 35 graden. Men is bang dat er nu in het zuiden nieuwe branden gaan ontstaan. 

Op de torp zitten we nog steeds veilig. Maar ik betrap me er vaak op dat ik buiten rondkijk naar rare wolken of brandlucht. Gelukkig zijn er ook helikopters die patrouilleren, om nieuwe branden zo snel mogelijk te ontdekken. In een relatief dunbevolkt land als dit is dat bijzonder belangrijk!

Onze honden liggen het grootste deel van de dagen in de tuin in de schaduw te luieren, en bouwe zo een hoop overschotsenergie op. Ik maak dankbaar gebruik van mijn zomerkaart voor de hondensporthal, en dankzij Yuri, die helpt met sjouwen en trainen, komen nu ook de grotere hindernissen aan bod: 





woensdag 18 juli 2018

Niet onder kontrole

Deze schitterende wolkenluchten leverden eergisteren geen spat op. Letterlijk. Vandaag tijdens de lunch rommelde het aan vier kanten, gelukkig op afstand. We hebben een paar regenvlagen gehad, en het is afgekoeld tot 22 graden buiten.


Gisteravond kwamen de twee Italiaanse blusvliegtuigen aan in Örebro, ze zullen 8 dagen in Zweden blijven. Eén ervan is doorgevlogen naar Jämtland, waar momenteel de grootste brand woedt: 2500 hektare, en het gebied groeit met 10 vierkante meter per minuut. Door de wind ontstaan zogenaamde 'vliegbranden': een vonkenregen waait soms tientallen meters door de lucht, en veroorzaakt een nieuwe brand. Levensgevaarlijk voor de brandweerlieden, die zo snel ingesloten kunnen raken. 60 Woningen zijn nu ontruimd, en meer mensen zijn opgeroepen om hun huizen te verlaten. Honderden mensen in het hele land zijn in de weer om alle hulpdiensten van flesjes koud water en fika ( koffie met koekjes, cake, broodjes) te voorzien.

Het tweede vliegtuig zou aanvankelijk ook naar Jämtland vliegen, maar heeft in plaats daarvan koers gezet naar Gävleborg. Bij bepaalde meertjes mag men niet meer komen, omdat de vliegtuigen en helikopters daar op de gekste tijden onbelemmerd water moeten kunnen tanken. Zweden heeft inmiddels andere Europese landen verzocht om blusvliegtuigen te sturen, de 8 helikopters versterking uit Noorwegen zijn ook niet voldoende: in Dalarna bestrijkt de brand een gebied van 5x5 kilometer, zodat bepaalde delen volstrekt onbereikbaar zijn geworden voor 'normale' blusdiensten. Ook hier evacuaties.

Overheden roepen mensen terug van vakantie, de politie heeft in een post op Facebook voor ééns en voor al duidelijkheid geschept: in heel Zweden een absoluut verbod op open vuur waar het niet je eigen erf betreft. Ze hebben geen tijd meer om langs te komen met waarschuwingen; er staat nu een boete op van 100.000 kronen, een kleine 10.000 euro. Vuur op eigen erf is voor eigen verantwoording, d.w.z. dat de verzekeringen niet uitbetalen wanneer het mis gaat, en dat alle gevolgen op de eigenaar van dat erf worden verhaald. Dat kan in het ergste geval een fikse gevangenisstraf opleveren.

Onze Duitse buurman heeft een douchehuisje gebouwd: hun torp heeft (voor die paar weken per jaar dat ze er zijn) geen douche of toilet binnen, dus ze gebruikten altijd het water uit het beekje tussen hun en ons erf. In het douchehuisje naast de beek dachten ze wat comfortabeler te kunnen douchen, met een douchekop op de tuinslang aan de pomp uit het beekje. Er staat alleen geen water meer in het beekje, dus ze gaan elke middag, net als Richard en Yuri, buurman Erik, en de beide buren Kristina en Stig, beneden in het meertje opfrissen. Shampoo mee. 

Buurman Erik zit sinds vandaag zonder water in zijn bron, daar komt niets meer uit de kraan. Moestuin en gras hebben bij hem al een paar dagen geleden het loodje gelegd. Hij mag water halen en douchen bij kennissen beneden in het dorp, die een diep geboorde bron bij het huis hebben. Het huis ernaast, waar de zoon van Stig en Kristina heeft gewoond, en waar zij water dachten te halen en even wilden douchen, bleek ook geen water meer te hebben. In theorie zijn wij, die iets lager wonen dan die drie, als volgende aan de beurt.

Maar behalve dat ons 'gazon' er zó bijligt:


hebben we nog steeds water in zowel bron als put. Geen idee hoe lang nog, we zijn zó blij dat we al 2 maanden zuinig doen:


de wc spoelen we door met water uit de put, en onder de keukenkraan staat een emmertje, waar we het water opvangen wanneer we bijvoorbeeld handen wassen, de afwas doen, en de groente wassen. Dat kan later ook door de wc.


Gisteren mocht ik in Molkom bij mijn vriendin een paar wassen draaien, en kreeg de twee eerder door haar geleende 10-liter containers mee naar huis met vers drinkwater uit de kraan. Molkom is aangesloten op het waterleidingssysteem van de gemeente Karlstad, en vooralsnog kan men daar de vraag naar water ongeveer bijhouden. Jullie zullen begrijpen dat we de wasmachine al een kleine twee weken niet meer hebben gebruikt: uit de douche komt een straaltje waarmee je je net nat kunt maken. Dan inzepen, en geduldig uitspoelen, we zouden dan eigenlijk nog in een teil moeten gaan staan… Ja, we ruiken niet zo fris, maar we hoeven nergens geen. De vuile was hangen we buiten. Letterlijk, dan gaat dat niet vochtig liggen stinken totdat ik weer naar Molkom kan. 


Of tot het weer omslaat. Het regent nu weer even, onder alle regenpijpen staan tonnen en teilen - alle beetjes helpen. En we hebben nog steeds geen bosbrand in de direkte omgeving! Het geluk is tot nu toe mét ons geweest. Voor de komende tien dagen is de voorspelling 25-32 graden. Geen regen. Vandaag klopte dat niet, gelukkig… 

De crisis heeft de torp nog niet bereikt.
Zowel Richard als ik zijn op zondag geboren - je zou er haast bijgelovig van worden!














maandag 16 juli 2018

Bosbranden razen in heel Zweden

Alleen al in onze eigen provincie Värmland staat 250.000 vierkante meter in brand, in 18 van de 21 provincies is het mis. 
In Västerbotten (foto uit Västerbottens Tidning, 20 minuten geleden)

Bildresultat för skogsbrand sverige 2018

ziet men met angst en beven het voorspelde onweer van vanavond tegemoet, in Dalarna brandt het in elke gemeente.
De nationale opslag aan brandslangen wordt over de verschillende gebieden verdeeld, want bij de brandweerstations zijn ze door de voorraden heen. 

Bildresultat för skogsbrand sverige 2018
(foto van Sveriges Radio) 

Elk onweer zorgt voor nieuwe branden, privépersonen lappen her en der het verbod op vuur maken aan hun laars, rondom Örebro wordt jacht gemaakt op een vermeende pyromaan. 
De wind doet de rest.
Het leger wordt ingezet, er komen zes extra blushelikopters uit Noorwegen en er is hulp vanuit Italië onderweg. 

Bildresultat för skogsbrand sverige 2018
(foto SVT Nyheter)

Alle brandweerkorpsen zijn overbelast, in deze vakantieperiode is het moeilijk om extra mankracht en vervangers te krijgen.
De temperatuurwaarschuwingen worden naar steeds meer provincies uitgebreid, bij ons momenteel 31 graden, morgen wordt 33 verwacht. 
Nog steeds geen regen. 



woensdag 11 juli 2018

De eerste herfstkleuren... begin juli...

Hoe is het weer in Nederland? Ook nog steeds warm? Ook nog steeds geen regen? Toen ik een week geleden Richard oppikte bij de golfbaan, zag ik de eerste berk met goudgele bladeren. Langs de weg naar Karlstad lijkt het wel herfst,


en bij ons staat alles wat niet direkt in de moestuin staat dieptriest te treuren.



Het niveau van onze bron is in 6 weken tijd bijna anderhalve meter gezakt, het straaltje water uit de douche wordt steeds zieliger, en de wasmachine gebruik ik al 10 dagen niet meer. We redden het wel: als alternatief verjaarscadeautje mag ik volgende week was draaien bij mijn vriendin in Molkom, en de put  (water voor de moestuin en om het toilet mee door te spoelen) vult zichzelf nog steeds bij, maar voor de boeren is het rampzalig:

Ik las op Facebook een opstandig bericht met foto's, van een kennis van een kennis. Geen sprietje groen meer in de wei, het gemaaide gras voor hooi groeit niet meer aan omdat het niet regent, de mais begint het ook op te geven, er ontstaan gele plekken in de korenvelden waar de wortels het grondwater niet meer vinden. Kortom, er gaat niet voldoende voer zijn om de koeien de winter door te helpen. Dus de eerste 10 naar de slacht, 20 kalveren verhuisd naar elders, waar nog wel wat gras is, 10 andere koeien op de wachtlijst, want de slachthuizen zitten bomvol: ze zijn niet de enige boeren die gedwongen moeten laten slachten. 

Ondertussen lees je steeds vaker oproepen om vooral Zweeds vlees te kopen en niet het goedkopere Deense, Duitse, of Ierse. Zweden heeft 's werelds strengste regels voor landbouw en veelteelt - maar de boeren moeten het wél zélf allemaal bekostigen, er is géén overheidssteun, óók geen tegemoetkoming vanuit de EU. Zodoende is Zweeds vlees redelijk duur. Maar van uitstekende kwaliteit: alleen 100% biologisch is misschien nog een tikje beter. Kopen we hier nu niet massaal al dat extra Zweedse vlees, vrij van hormonen, vrij van ingespoten water, vrij van antibiotica (zodat je kinderen daar later niet immuun voor zijn als ze eens ernstig ziek worden), dan wordt het vernietigd. Geen schadevergoeding voor de boeren, nee. Ze schreef op het laatst: straks zijn alle dieren weg van de boerderij, en dan? Dan wordt het bos. Want waarom zou je voedsel produceren voor een land wat zijn boeren en hun dieren haat? 

Ik begrijp haar reactie zó goed! Zweden moet minstens 70% van zijn voedsel importeren, heeft geen voedselreserves voor crisissituaties langer dan een paar dagen, de ene boer na de andere verkoopt noodgedwongen zijn boerderij omdat er aan alle regels niet meer te voldoen valt - en er worden bedrijventerreinen gebouwd op traditionele, oude landbouwgrond. Goede landbouwgrond kun je niet zomaar even 'uit de grond stampen', daar zijn vele decennia van verantwoord beheer voor nodig… 

Onze eigen schade is beperkt tot verdroogde aardbeien, frambozen, en bosbessen. Het enige voordeel is, dat het onkruid er ook niet meer zo'n zin in heeft. En dat de bietjesmix dankzij het watergeven zo lekker gegroeid is:


Het weerbericht voor de komende tien dagen: temperatuur 25-29 graden, en af en toe kans op 0,1 mm regen...