zondag 24 november 2019

Komische opera

Binnenkort is het weer Lucia, dit jaar zelfs op vrijdag de 13e. Ik heb al wel eens eerder geschreven over de Zweedse viering van Sankta Lucia, een van Sicilië overgewaaide traditie. Zegt men. Maar het blijkt ingewikkelder te zijn dan ik dacht, zoiets als met Sinterklaas, en dan met name de oorsprong van de Zwarte Pieten. Dit naar aanleiding van een bewerking van Benjamin Britten's komische opera Albert Herring, die Wermlands Opera momenteel op het programma heeft. Van Herring (haring) naar Strömming is voor Zweden niet zo'n grote stap, daarna kan men volstaan met het aanmeten van Zweedse namen voor de andere personen, het bewerken van de muziek voor een klein orkest als dit, en het verplaatsen van de handeling naar, inderdaad, Lucia.


Het verhaal gaat als volgt: het feestcomité van het dorp is bij elkaar geroepen om te beslissen over wie de Lucia van dit jaar zal zijn. Ditmaal neemt een voormalig bewoonster van het dorp 'het helemaal over', deugdzaamheid moet voorop staan, en ze looft een prijs uit van 55.000 kronen (5500 euro) voor wie aan de eisen kan voldoen. Maar wíe van de meisjes ook voorgesteld worden, er is er niet één die haar goedkeuring kan wegdragen. Men zit zodoende met een heel groot probleem: hóe kan de Lucia-viering tóch doorgaan? Na een hoop onderling gekibbel besluit men om Albert Strömming tot Lucia te kronen. Al is hij een jongeman, kon hij nooit goed leren op school, is hij vreselijk verlegen, hij helpt zijn moeder heel trouw in de lokale winkel. Springt nooit uit de band, is, kortom, superbraaf en deugdzaam. 

Zoals te verwachten is hij in eerste instantie te verbluft om te protesteren, en als hij na vertrek van de commissie tegen zijn moeder zegt dat hij niet van plan is om aan die onzin mee te doen, maakt hij geen schijn van kans: voor zijn moeder zijn die 55.000 kronen op dat moment veel belangrijker. Zoals het in een opera hoort te gaan, komt hij in opstand, en verdwijnt na het feest spoorloos, mét de 55.000 kronen. De paniek is groot, het hele dorp zoekt, er ontstaan een massa schuldgevoelens bij vrijwel iedereen, uiteindelijk wordt hij op een brancard onder een zeil binnengedragen: hij is overreden. En dood. Denkt men. Maar omdat het nu eenmaal een komische opera is, springt hij plotseling van de brancard: hij heeft iedereen een lesje willen leren, die nacht van alle verboden vruchten geplukt, en hij eindigt waar hij begon: in de winkel van zijn moeder.


Al kijkend en luisterend begon ik me af te vragen wát nu eigenlijk de bedoeling geweest kan zijn van deze versie. Probeert men alleen maar één van de oude tradities belachelijk te maken en zo ja, waarom? Of zit er meer achter? Ik ben voor het laatste, maar oordelen jullie zelf; ik ben op de zweedse wikipedia gaan zoeken, en heb het volgende gevonden:

Zowel de feestdag ter ere van de heilige Lucia als de naam van Lucifer (waarvan gezegd wordt dat hij in deze donkerste nacht van het jaar bijzonder actief was) liggen qua naam dicht bij het latijnse woord voor licht: lux. Maar de gewoonte om de terugkomst van de zon te bezweren en te vieren heeft eerder voorchristelijke wortels. De rode band van zijde die Lucia om haar middel draagt zegt haar marteldood te symboliseren. Behalve dat heeft de zweedse luciafiguur eigenlijk erg weinig met de Heilige Lucia van doen.

Openluchtmuseum Skansen nam de luciatraditie op in 1893, hoofdzakelijk omdat het een oude traditie was, waard om te bewaren. Het moderne luciafeest maakte furore toen Stockholms Dagblad in 1927 een luciawedstrijd arrageerde, met openbare luciaoptocht. De gewoonte vond daarna snel navolging door het hele land, niet in het minst als gevolg van inititief van de lokale pers.


Stormen van haat ontstonden toen kinderen met donkere huid de norm braken en de luciakroon mochten dragen, gevolgd door sterke tegenreacties. Jongens hebben ook als Lucia opgetreden ondanks het feit dat dat sterke protesten opriep onder traditionalisten. Tegenwoordig is het redelijk normaal dat in bepaalde steden in Zweden mannen met baard voor de luciaverkiezingen genomineerd worden. De verklaring daarvoor is, dat de luciatraditie allereerst aan de universiteiten vaste voet aan de grond kreeg. En daar waren in die tijd nog geen vrouwelijke studenten.







zondag 17 november 2019

Durpsbewoners in Värmland

Richard leverde me zopas een o-zo-treffende post van iemand op facebook, die zo ongelooflijk to the point is, dat ik er nu even breed voor ga zitten om een ruime keuze daaruit naar leesbaar Nederlands te vertalen. Mensen, leest, en geniet of huivert naar keuze ;) 

Je weet dat je een échte inwoner van een klein dorp in Värmland bent als:

- Je vindt dat het verkeer vast is gelopen als er 10 auto's achter een tractor op weg 62 wachten om te kunnen inhalen.
- Je afstand in uren rekent
- Je ziet dat mensen jachtkleding aan hebben bij een sociaal evenement
- Je alarm installeert in je huis, het neemt als extra optie voor je auto, maar geen van beide op slot doet
- Je zonder met je ogen te knipperen 100km/uur rijdt in sneeuw van een halve meter diep
-Ten minste één van je buren thuis sterke drank brouwt en iedereen dat weet, zelfs de politie, want dat is zijn broer
- Je een startkabel in je auto hebt en je vrouw weet hoe ze die moet gebruiken
- Netjes kleden betekent dat je je flanellen bloes ín je broek stopt, en schone sokken aantrekt
- Wanneer je een nieuw iemand ontmoet allereerst vraagt wie zijn of haar ouders en broers/zussen zijn
-Je van iedereen uit de examenklas de naam weet, en feitelijk 200km heen en terug rijdt voor een feest
-Scholen niet sluiten als het sneeuwt
- Je toen je jong was geen cigaretten kon kopen omdat iedereen in de winkel wist wie je was en hoe oud je was
- Het een teken van status is wanneer je samenwoont met iemand uit een andere gemeente
- Je vindt dat mensen uit de stad zich raar kleden, en vervolgens twee jaar later heel trendy net zulke kleding draagt
- Je een wandeling maakt om in beweging te komen en 5 mensen stoppen om te vragen of je een lift wilt
- Je geen richting aangeeft als je afslaat omdat toch iedereen wel weet waar je heen gaan
- Je de verkeerde persoon belt, en prompt het juiste nummer krijgt

- Je smakelijk zit te lachen als je dit leest, omdat je weet dat het waar is, en het vervolgens doorstuurt!


zondag 10 november 2019

Geen paaltjes.

Ze zijn ons vergeten met de paaltjes, volgens mij...
Ik heb het over wat ze hier 'sneeuwstokken' noemen: knaloranje paaltjes met een reflecterende band. In oktober verschijnen ze langs alle kleinere wegen, en afgezien van het feit dat je in het donker beter kunt zien waar de weg loopt, is het vooral bij sneeuw belangrijk: dan zie je namelijk niet meer waar de weg ophoudt en de greppel begint, zeker niet als het een paar keer flink gesneeuwd heeft, de sneeuwschuiver langs is geweest en die greppel dus vol sneeuw ligt...



Beneden in het dorp staan ze altijd, en zelfs langs onze weg naar boven, tot waar buurman Erik woont (het laatste huis in de bewoonde wereld), én Björnvålsfallet, wat zelfs (of misschien wel juíst) met de jaarwisseling verhuurd is. De sneeuwschuivers schuiven altijd tot aan de paaltjes, maar dat lijkt deze winter een beetje mis te gaan. Pal buiten het dorp staan ze namelijk al een paar weken, maar hier nog niet. Het heeft namelijk al flink gevroren, dus het is nogal onzeker of 'ze' de paaltjes nu nog wel de grond in krijgen. We zullen zien. De eerste sneeuw is vrijdag al gevallen:


en ligt er nu nog steeds:


Dat we vorig weekend de voorspelde 15 cm sneeuw in de vorm van regen kregen, vonden we helemaal niet erg, aangezien de garage niet voor afgelopen vrijdag tijd zei te hebben om de autobanden te wisselen. Richard heeft dat woensdagochtend samen met buurman Martin kunnen regelen, dus in het vervolg hebben we daar de garage niet meer voor nodig. Voor morgen wordt er weer nieuwe sneeuw verwacht, dús beginnen mensen al te praten over een op handen zijnde Extreme Winter, met temperaturen tot 20 graden of meer onder nul. Dat zien we tegen die tijd dan wel weer, we hebben in ieder geval hout genoeg.

Gaia maakt het helemaal niets uit, die geniet zwaar van een weekendje Yuri:







zaterdag 2 november 2019

(Te)veel van het goede

Nog niet zo lang geleden hadden we nog wat bloemetjes in de tuin. Een flink aantal nachtvorsten later zijn daar alleen nog de herfstastertjes van over. Vervolgens werd er tot mijn afgrijzen een weekend met veel, heel veel sneeuw voorspeld, terwijl we nog (oude!) zomerbanden hadden, en er bij dit soort voorspellingen geen werkplaats is die nog tijd over had voor het wisselen van banden...

     

Inmiddels zijn we een aantal weersvoorspellingen verder, en hebben de experts toegegeven dat ze eigenlijk niet weten hoe zuidelijk de sneeuw gaat komen. Misschien volgend weekend, zeggen ze nu, al blijft het verder wel aan de koude kant. Dus dat met die winterbanden moet goed kunnen komen.

Nu het kouder wordt, heb ik ook de bezoekjes aan mijn vriendin in Molkom weer opgepakt: we zijn weer aan het weven. Hoewel… deze week kwam daar niet zo veel van terecht: ten eerste was het die dag prachtig weer, ten tweede had ze de dag ervoor paddestoelen zien staan. Trechtercantharellen, volgens mijn woordenboek. Tot voor kort was ik daar niet zo kapot van, maar ik had klaarblijkelijk de fout gemaakt om ze, net als gewone cantharellen, in de koekenpan te bakken met wat knoflook, voor op de boterham. Ik vond het een rare structuur. Maar toen ik soep kreeg voorgezet, waar gedróógde trattjes in verkruimeld waren, was het opeens een heel andere zaak, en begreep ik waarom ze als delicatessen worden beschouwd. 

Dus werd het een extra lange wandeling met de honden, rugzak en plastic tasjes mee. De trattjes waren nog knapperig bevroren, heel makkelijk om te plukken daardoor, en na een uurtje gaven we het op: er kwam geen einde aan, en je moet ze ook nog kunnen verwerken...


Eerst maar ontdooien in de zon op de veranda, regelmatig kranten vervangen, dan is het ergste vocht er uit, en kunnen ze niet zo snel bederven. Wat hierboven staat was maar één van de drie porties, en toen vervolgens bleek dat mijn vriendin geen cantharellen meer hoefde, omdat ze nog zoveel over had van vorig jaar, zonk de moed me bijna in de schoenen, dit was toch wel wat te veel van het goede...

We hebben de rest van de middag samen paddestoelen zitten schoonmaken, ik kreeg een extra stapel kranten mee naar huis, en ik kon twee dagen lang de was niet doen, omdat ik kranten met paddestoelen op de wasdroogrekken op de overloop had staan.
Spacepaddo's, vond mijn zwager, toen ik heel opschepperig een foto in de WhatsApp familiegroep plaatste. Dat moest ik wel toegeven ja, dat ze in ongedroogde vorm aardig wat ruimte innamen!

      

Meer dan 48 uur heeft onze paddestoelendroger luidkeels staan zoemen en blazen: 5 plateaus paddestoelen leveren één schaaltje gedroogde op, weet ik nu, en ik krijg twee schaaltjes in een glazen pot geprompt (wel een paar keer flink aanduwen). Maar nu is het klaar, we komen er wel mee uit, tot de volgend oogst volgend jaar: 



zondag 27 oktober 2019

Twee in één klap

Tien voor tien wintertijd is het nu, het is buiten 1 graad boven nul, de lamp boven de keukentafel is aan, en de houtkachel brandt. Ik heb er meteen de theepot op gezet, om de lauwe thee van gisteravond op te warmen. Maar als het weerbericht klopt, gaat vanmiddag de zon schijnen, Richard is vrij na gisteravond een opera-première te hebben gespeeld, dus dan gaan we met alle honden 9 holes lopen op de golfbaan. 

Ik houd van de wintertijd, dan is het weer een tijdje redelijk vroeg licht 's ochtends. Om 13 minuten over 7, vandaag. Terwijl dat in Amsterdam pas om drie voor half acht is. Het heeft voor een ochtendmens als ik zo zijn voordelen om een stuk verder naar het oosten te wonen! Maar eerlijkheidshalve moet ik er aan toevoegen, dat het ook wel een héél stuk eerder donker wordt. Vandaag gaat de zon om 16.25 onder, wat een heel uur eerder is dan in Nederland. 

Sinds een aantal weken hebben we ook weer vogelvoer in de boom hangen, en dat hebben niet alleen de vogels in de gaten, maar ook de muizen. De enige muizenval die we hadden staat permanent in de houtkast, en die moet ik momenteel 's ochtends bijna dagelijks legen, terwijl we toch elke avond weer een hoop gescharrel en geren horen, zelfs onder de vloer in de woonkamer, dat is voor het eerst sinds we hier wonen. Dus de afgelopen week ben ik in de stad op zoek gegaan naar muisvriendelijke vallen. Tot mijn verbijstering worden er overal nog steeds van die gammele dingen aangeboden met een simpel staaldraadje, die je met de hand moet spannen, in de hoop dat de muis dan meteen dood is. Ze zijn er zelfs in twee formaten: voor muizen, en voor ratten. Die laatste zijn een stuk groter. 

De ultieme muisvriendelijke val is een kooitje, waarin de muis/rat een aantal stressvolle uurtjes mag doorbrengen terwijl hij/zij de rest van het lokaas opeet. Daarna  hoort er een fiets-of autotocht van vele kilometers te volgen, en de vrijheid. 

Ter aanvulling op onze enige val heb ik een aantal andere gekocht, waarvan men beweerde dat een 'fout bij dichtslaan' niet mogelijk is. Onmiddellijke dood dus. Zodat er nu overal vallen staan. De eerste de beste ochtend zat er in twee van de nieuwe vallen een muis. En tot mijn verbijstering in onze oude val zelfs twee, waarvan er één absoluut niet meteen dood zal zijn geweest. Twee muizen in één klap dus, maar ik heb de val toch maar weggedaan. De nieuwe doen het prima, dat merken we elke dag. Gisteravond zelfs geen rennende muizevoetjes meer gehoord. Dus voorlopig zakken we nog niet door de vloer. We hebben namelijk een houten huis. En dat heeft geen betonnen/stenen fundament. Dat is een andere reden voor de muizenbestrijding.


zondag 20 oktober 2019

Mr. Kraaloog is weer fit



Van bovenstaande twee speelmonsters kwam de linker de laatste tijd nogal eens op drie poten aansnellen, in plaats van vier. Hij is zo doldriest, dat we hem af en toe van verrekte spieren verdachten, als niet erger.


Onze Asso is al zijn hele leventje in de buurt als er problemen zijn: als pup kreeg hij een gordijnrails op zijn poot, zodat er nu een nagel de verkeerde kant op groeit, hij was altijd de enige die uit de vensterbank vallende planten met pot en al op zich kreeg, vast kwam te zitten in een struik, door een hommel werd gestoken (zo'n leuk balletje in het washok, zou je daarmee kunnen spelen?), en zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan.


Soms kon hij er zo bekommerd uitzien, liep stijfjes, wilde eigenlijk helemaal niet zo graag wandelen, wél graag doldriest doen in de tuin, dat dan weer wel… Met enige regelmaat schoot hij tijdens wandelingen aan de lijn opeens met volle kracht vooruit, of in een haakse bocht naar links, alsof hij plotselinge pijnscheuten had, waar hij voor weg wilde vluchten.


Vreselijk gespannen spieren had hij, borstelen vond hij niks, en aan een ontspannende massage was niet te denken. Dus nam ik maar eens contact op met Elin, waarbij we twee jaar terug een cursus hondmassage hadden gedaan. Ze nam er ruim de tijd voor om Asso te onderzoeken, en verwees me naar een orthopedist. Die blijken er te zijn, voor dieren. Daar werden het röntgenfoto's en bloedproefjes. 


Op dit moment zijn er heel wat goede nieuwsen, wat Asso betreft:
Ondanks zijn 8 jaar is er nog geen enkel teken van artrose.
Ondanks alle teken heeft hij géén Borrelia.
Lever en nieren zijn prima in orde.
Goed gewicht, prima tanden.

Alleen verdacht de dierenarts hem van een ontsteking, dus we kregen medicijnen tegen artritis mee om te proberen. Al na een paar dagen was het een heel wat vrolijker hondje, en nu na een week is hij weer helemaal fit. Met als enig nadeel dat hij nu weer bij de deur staat te stuiteren dat hij lekker buiten wil raggen. Zodoende ben ik een lijst aan het maken met oefeningetjes en kunstjes waar hij toch moe van wordt, terwijl de spieren opgerekt en sterker worden. Het zal nog wel een bezoekje aan Elin worden, binnenkort, want ik overweeg een balansbal aan te schaffen, een soort pilates voor honden, zeg maar. En aangezien Elin hondenfysiotherapeut etc. is, kan ze ons vast wel aan een trainingsprogramma helpen.





zaterdag 12 oktober 2019

10 tekenen van herfst

1. Schitterende kleuren! 


2. De eerste échte nachtvorsten, en dan praten we over een graad of vijf, dus

3. zijn houtfornuis en houtkachel weer in gebruik genomen.


4. Vandaag de eerste muis in de val in de houtkast. Daar is het natuurlijk lekker warm, zo achter kachel en fornuis. Geen kaas in de val, want we eten nog steeds vegaans (of is het 'veganistisch' in het Nederlands?), maar een lik pindakaas heeft duidelijk hetzelfde effect.

5. Regelmatig hout uit de schuur halen, tot afgrijzen van een paar slaperige wespen, die met nest en al uit de stapel kwamen rollen...


6. De 'wilde dieren' komen meer in de buurt: Richard hoorde op een avond, toen hij tegen bedtijd met Ronja in de tuin stond, in de verte wolven huilen. Ronja heeft die avond níet geplast, ze hoefde opeens niet meer zo nodig.

7. Ook minder wilde dieren komen dichter bij de bewoonde wereld, ik schreef laatst al over alle appelbomen in de buurt. Moeder ree en haar twee kleintjes hebben blijkbaar geen delirium gehad na alle gegiste appeltjes, want ik zie ze al vaker op het erf van de buurman. En een paar dagen geleden kwam ik op een wandeling Ree Charles tegen. Het moest hem wel zelf zijn, want afgelopen winter/voorjaar liep ik steeds tegen hem te kletsen als hij in de tuin was. Aangezien we hem op nog geen 20 meter van het pad midden op een veld zagen staan, en ik er met honden en al gewoon kletsend langs kon lopen was het wel duidelijk. Even later dook er een hinde op, en liepen ze samen richting bosrand.

8. De schaduwen worden duidelijk langer - we blijken een soort weerwolfje in huis te hebben...???


9. Het werd zo langzamerhand toch wel wat fris aan de voeten, dus de zelfgeweven matten liggen weer in kamer en keuken.


10. De voorzetramen op de overloop staan weer op hun plaats, voor een halfjaartje of zo.