dinsdag 17 mei 2016

Mag de lente nu blijven?

Dat de lente laat was, had ik al geschreven, maar dat de lente er ook nog zo'n moeite mee heeft om zich te handhaven...

Het is nog niet eens drie weken geleden dat de sneeuw die 's avonds opeens viel de volgende ochtend nog lag. Een paar dagen later gingen de temperaturen serieus omhoog, en precies een week geleden hadden we 26 graden op de thermometer. Dat was dinsdag. 

Donderdag hadden we 16 graden bij het ontbijt, en werd het gedurende de dag alleen maar kouder. 's Ochtends zat ik nog buiten bij de buurvrouw in de zon uit de wind, tegen de avond waaide het hard, en met 6 graden was de gevoelstemperatuur zegge en schrijve 1 graad. Ik had het afgelopen weekend nog wel de tomaten en de aubergines buiten in potten op het zonnedek (bijgenaamd ¨de vlonder¨) willen zetten. In plaats daarvan zaten Richard en ik zondagochtend met elk een hond op schoot aan de koffie in de keuken, in onze warmste ochtendjassen (kameelwol), en met de kachel aan...




Vandaag zijn dan toch uiteindelijk de aubergines, de citroenmunt, en een deel van de tomaten en de basilicum op de vlonder terechtgekomen. Maar door al die gekke schommelingen heb ik nu zowat geen stem. Het zou wel fijn zijn als de lente nu eindelijk mocht blijven! Over zes weken willen we graag Midsommar kunnen vieren...


maandag 16 mei 2016

Over brandgevaar en de schoorsteenveger.

De schoorsteenveger is geweest. Dat dit huis nieuwe eigenaars had wist hij nog niet, dus de aankondiging was bij de buren terecht gekomen. Nu heeft het bedrijf de juiste informatie, waarvan het belangrijkste wel is, dat de torp niet meer als vrije-tijds-huis wordt gebruikt, maar permanent bewoond wordt. Sterker nog: dat we hoofdzakelijk hout stoken én op hout koken. Eigenlijk was het dus niet ongevaarlijk, dat de schoorsteenveger dat niet wist, want het was nu een jaar geleden dat hij voor het laatst kwam, terwijl er volgens de regels drie keer per jaar geveegd had moeten worden. Of twee keer, we hadden natuurlijk onze villa in Molkom ook nog. 

Een aantal jaren geleden is er een compleet nieuwe schoorsteen geplaatst, en zijn de beide rookkanalen vernieuwd, dus de schoorsteen was helemaal in orde. En ondanks onze onervarenheid met het stoken van hout kregen we een complimentje: alleen maar roet in de rookkanalen, en geen teer. Teer ontstaat, vertelde hij, wanneer er teveel nat hout gestookt wordt, en wanneer de kachel niet fel genoeg gestookt wordt. Dan is de verbranding niet compleet, en zet zich in de schoorsteen een laag teer af in plaats van roet. Wanneer dan op een bepaald moment wél heel fel gestookt wordt, vat die teer vlam en krijg je een schoorsteenbrand. Zoiets is vreselijk moeilijk onder controle te houden, en de temperatuur in de schoorsteen loopt dan zo ver op, dat de hele schoorsteen kan scheuren. Of het huis vat vlam, alleen al door de hitte, of door uit de schoorsteen waaiende vonken. Het gebeurt elk jaar heel wat keren, zei hij. En bij een houten huis komt de brandweer meestal te laat. Alleen maar roet kan geen kwaad, voegde hij er nog geruststellend aan toe: behalve dan dat de schoorsteen niet trekt als de laag te dik wordt. Maar dan moesten we maar bellen. 

Ik moet zeggen dat ik wel verschil merk. We staan nu in elk geval het systeem, dus over een maand of wat komt hij gewoon weer langs.

Wanneer we het dan toch over brandgevaar hebben: er wordt al weken gewaarschuwd voor zogenaamde grasbranden. Het schijnt hier de gewoonte te zijn om, als de sneeuw gesmolten is, het dorre gras van vorig jaar uit de borders aan te steken. Zodat het daarna wat sneller groen wordt. Maar dit jaar is het gras extreem droog, en staat er vaak en veel wind. Ook daardoor gaan er jaarlijks heel wat huizen in vlammen op. Niet eens omdat de bewoners niet opletten, maar simpelweg doordat het vuur zich zo snel verplaatst.

Dat die waarschuwingen serieus genomen moeten worden bleek vorige week wel langs het spoor in Molkom. Daar was een trein langsgekomen die blijkbaar problemen met zijn remmen had, en door die vonken waren er op een groot aantal plaatsen bermbrandjes ontstaan. Een paar kilometer buiten Molkom dreigde dat een bosbrand te worden. Gelukkig was dat allemaal snel onder controle, maar de dames van het breicafé hadden wel indrukwekkende verhalen over de rookwolken die ze hadden gezien, en ja, dat was dan in de richting van waar wij wonen... Wij hadden niets gezien. Blij toe!

woensdag 11 mei 2016

Geluksdag met wat pech.

Tijdens de ochtendwandeling zagen de honden en ik vlak voor ons een ree oversteken - een hele dikke, dus vermoedelijk worden dat er binnenkort meer. Wanneer me zoiets gebeurt, kan mijn dag al niet meer stuk.

En toen ik rond vier uur vanuit Molkom weer terug naar de torp reed, was ik zó blij met de nieuwe telefoon: op het landweggetje kon ik gewoon stoppen om het ding uit mijn rugzakje te vissen, al ging dat  met de nodige haast gepaard, want in een weiland links van de weg liep een jonge eland! Telefoon aan, camera opstarten, en met de ene hand door de voorruit filmen terwijl ik met de andere hand stuurde om zo dichtbij te komen als mogelijk was. De eland trok zich er niet veel van aan, bleef midden op de weg nog even staan, en verdween vervolgens aan de andere kant in de bossages. Midden op de dag, stel je voor!! 

Het is mei, en wanneer de elandkoeien moeten bevallen verstoten ze de jongen van het vorige jaar. In het verkeer zijn er dan relatief veel aanrijdingen met zulke jonge dieren, want die zijn natuurlijk helemaal in de war en lopen verwilderd rond te dolen. Deze eland had gelukkig een rustig stukje Värmland voor zich, en ik knipperde voor de zekerheid even waarschuwend met groot licht toen ik even later toch een tegenligger had - een algemeen bekend signaal, dus die minderde meteen vaart.

Ik had zeker een minuut gefilmd, en wist niet hoe snel ik thuis moest komen om te kijken ¨wat het geworden was¨. Helemaal niks, helaas... blijkbaar had ik na vijf sekonden de filmknop geraakt zonder het te merken. Meer pech kun je toch niet hebben!? Hoe vaak heb je nu een eland op je weg? Maar goed, het simpele feit dat het dier er was, dát neemt niemand me meer af.

Vlak bij huis stond op dezelfde rit dan ook nog het mooiste grijze kalfje wat ik ooit gezien had vlak naast de weg te poseren , onder het wakend oog van moederlief. Wat een bof, ik had al meer dan een week geprobeerd er een plaatje van te schieten, maar de afstand was steeds te groot. Dus bij gebrek aan een elandenfilm zullen jullie het hier even mee moeten doen:



Thuis trof ik een modderige Asso, die bij het in de tuin spelen verkoeling had gezocht in een wat groezelig deel van het beekje, om het maar netjes te zeggen. Richard had al geprobeerd hem met een paar gieters water schoon te spoelen, maar gezien de lucht die hij (Asso) verspreidde heb ik hem toch maar meteen even gedoucht. Gaia was zacht en schoon als altijd...


dinsdag 10 mei 2016

Koperslang???

Yuri is weer naar school, weliswaar met een conditie om op te schieten, hoestend en moe, maar dankzij de kamer in de stad hoeft hij in elk geval niet voor dag en dauw met de bus mee. En vriezen doet het al helemaal niet meer, zelfs de korte broek is mee: vandaag ruim 25 graden.

De natuur haalt de schade van de late lente in, Asso heeft zelfs in het gras op de aardkelder een beschermde diersoort ontdekt:




Het duurde wel een tijd voor het me duidelijk was wát het nu eigenlijk was, wat hem zo intrigeerde. Op het filmje is het nauwelijks te zien, maar het was een klein, dun, cremekleurig, bijna doorschijnend slangetje van nog geen 20 cm. Ik was een beetje bang voor een nest met ¨addertjes onder het gras¨, maar iedereen aan wie ik het verhaal vertelde zei zo heel vanzelfsprekend: oooh, maar dat is een ¨kopparorm¨, die zijn volstrekt ongevaarlijk. Maar wát is een kopparorm... Volgens het woordenboek een hazelworm, dus niet eens een echte slang. Eerlijk gezegd was dat een grote opluchting, want we lopen zo graag op blote voeten in de tuin, en ja, zoals te zien: de honden zijn nieuwsgierig... 

donderdag 5 mei 2016

Op kamers met een longontsteking.

Het zat Yuri allemaal niet zo mee, vorige week. En het begon nog wel zo goed, want hij zou part-time op kamers gaan in Karlstad tot aan de diplomauitreiking. Een collega van Richard heeft twee kamers verbouwd om t.z.t. als Bed&Breakfast te verhuren, en toen hij hoorde dat het voor Yuri zo'n gedoe is met reizen naar en van school en andere activiteiten, bood hij aan dat Yuri op doordeweekse dagen van één van die kamers gebruik maakt tegen een vriendenprijsje. Zó aardig! Douche en toilet op de verdieping, een zithoek op de overloop, en een la in de vriezer plus een plank in de koelkast. 

Toen ik uit Jönköping kwam haalden Rich en Yuri me samen op, en brachten we hem naar het nieuwe adres. Yuri was niet zo lekker, warme en koude rillingen, en donderdagmiddag kreeg ik een sms dat hij nog steeds heel ziek was. Had van de collega al hoestmedicijnen gekregen, maar hij had op google gekeken, en alle symptomen klopten met die van een longontsteking. Dat verbaasde me niks, want je zult maar bij min twee een kwartier op de bus staan te wachten in je zomerjas omdat de zon om half zeven al zo lekker scheen... We hebben hem maar naar de telefoonlijn van de huisartsen verwezen, en hij kon dezelfde avond nog terecht, de collega was ook nog zo aardig hem er heen te rijden...

Dus vrijdagochtend haalde Richard een doodzieke Yuri met al zijn spullen uit de stad. We hebben hem zeker 15 jaar niet zo ziek gezien, de eerste paar dagen kon hij niet amper de trap af. Dankzij een flinke stoot penicilline knapt hij nu een beetje op, gelukkig, en met dat mooie weer zat er zelfs een wandelingetje in. Daarna wel languit in de luie stoel in de zon, samen met de rest van de beestenboel.

Morgen de verbeterde versie van zijn profielwerkstuk inleveren haalt hij toch nog precies.




woensdag 4 mei 2016

Twee klimaatzones verschil.

Het wordt nu toch menens met het voorjaar: zonneschijn van zonsopkomst (04.56) tot zonsondergang (21.10), een tikje westenwind, dus op ons houten terrasje was het ronduit warm. Zo warm, dat we zelfs een hagedisje te gast hadden, tot grote verwondering van Gaia - dus ik kon geen foto maken omdat madam er meteen met haar neus bovenop zat, zodat de hagedis zo snel mogelijk onder de vlonder dekking zocht. Wel een foto van de blauwe druifjes in de kruidenborder:


Het zijn de enigen die er nog staan, ik vrees dat ik vorige zomer de rets heb weggeschoffeld. Voorlopig wordt er geen nachtvorst meer voorspeld, dus het fleecedoek ligt weer in de schuur, en de op het laatste moment nog uit Molkom meeverhuisde rabarber-


en aardbeiplanten


lijken zowel de winter als de verhuizing te hebben overleefd.

Over het tijdstip waarop je knoflook moet planten zijn de meningen erg verdeeld, maar gelukkig heeft degene die eind september veel te vroeg vond (dan komen ze te ver op en bevriezen ze) geen gelijk gekregen. En ook de zwarte bessenstruik die veel te lang in een vuilniszak heeft staan kleumen omdat het landje nog niet gefreest was, krijgt heuse blaadjes.


Toen ik vanmiddag onze ¨berg¨ afreed en vervolgens richting Molkom ging zag ik steeds groenere loofbomen, en bij de bibliotheek stonden de kersenbomen volop in bloei. De loofbomen rond de torp hebben wel knoppen, maar groen kun je ze nog echt niet noemen. Beneden bij het meertje hadden ze een vaag groen waas, en nog wat verderop werden de blaadjes zichtbaar. Daaraan is toch wel heel duidelijk te zien dat we rond de torp een totaal andere klimaatzone hebben. Zweden is in 8 zones ingedeeld, en in het zuiden (Skåne, met zijn uitgestrekte akkerbouwareaal de graanschuur van Zweden) begint het groeiseizoen een aantal weken eerder dan hier. Daar regent het 's winters ook waar wij sneeuw hebben. Karlstad, hemelsbreed misschien 35 km hiervandaan, heeft zone 3, dankzij de invloed van binnenzee Vänern. Halverwege Karlstad en Molkom begint zone 4, en hier op de torp ligt de grens naar zone 5. 

Maar nu we 20 graden gaan krijgen is het nog maar een kwestie van dagen, vermoed ik, voor het gebladerte hier ook zichtbaar wordt. De hoogste tijd om de tomatenplanten af te harden. 



maandag 2 mei 2016

Houthakmachine

Omdat we zelf geen bomen uit ons bos mogen halen (geen motorzaag-rijbewijs) hebben we voor de komende winter bij de buurman brandhout besteld. Even een schatting gemaakt uit de losse pols: vlak na de verhuizing kwam hij drie kubieke meter brengen, en er lag naar schatting nog net zoveel in het houtschuurtje. Dat is nu bijna op, en we zijn hier niet de hele winter geweest. Dus met 12 kuub moeten we een heel eind kunnen komen.


Van een oude tank heeft buurman een stuk afgezaagd en het ding vervolgens op de traktor bevestigd. En gaat ruim vier kubieke meter aan blokken in, en dan is het mooi klein tot redelijk grof gehakt. Vorige week kwam hij al twee vrachten brengen, gisteren was het tijd voor de derde:





Voor de ongelovigen onder jullie die niet van me wilden aannemen dat er in onze tuin traktor gereden kan worden hierbij het foto- en film-bewijs.



Nu moet het drogen, minstens tot midzomer, en daarna kan het naar binnen. Hoe kleiner de blokken, hoe sneller het droogt. Van de buren uit Molkom, die vorige week even langs kwamen, mogen we de houthakmachine lenen zolang het nodig is. Ik weet niet hoe zo'n apparaat in het Nederlands heet, maar je legt een te dik blok op de machine, drukt met de ene hand op een knop, en met de andere hand op een hendel (veiligheidsfactor, met twee handen moeten werken), en dan drukt de machine het hout tegen een wig zodat het splijt. De bijl hebben we dus maar weer in de schuur gelegd.

Echt fijn, zo'n machine! We hebben tot nu toe de blokken gebruikt zoals ze waren, maar met de grootste blokken was het soms wel lastig de kachel aan te houden, en echt kleine aanmaakhoutjes hadden we ook niet (vraag maar aan de oude buuf...), dus we gebruikten royaal aanmaakblokjes. Nu kunnen we het precies zo groot, klein, of in spaanders maken als we zelf willen. Ik kan me al bijna zitten verheugen op de komende winter...

En dat terwijl de temperaturen nu eindelijk omhoog gaan, komend weekend naar de 20 graden. Het is een laat voorjaar, zei de buurman. En die sneeuw van vorige week donderdagavond vond hij absoluut onnodig.