zaterdag 10 maart 2018

Veelvraat

Ronja blijkt een jagertje te zijn. Niet dat me dat heel erg verbaast, want ze rent maar wat graag achter bijvoorbeeld een opvliegende auerhaan aan, tijdens de wandelingen.

Bildresultat för auerhaan vogel

Vanmiddag deed ze, samen met Asso, een vangst. Ze waren notabene aangelijnd, ik had het totaal niet verwacht: er liep een beestje voor ons uit op het pad, vanmiddag, en aanvankelijk dacht ik dat het een egel was. Uiterst onwaarschijnlijk, gezien de sneeuw en de temperatuur. Dichterbij gekomen leek het op een rat, maar daarvoor was de staart te kort, een mol kon het ook niet zijn boven de grond, op klaarlichte dag. Eigenlijk had ik verwacht dat het diertje ervandoor zou stuiven toen we nog dichterbij kwamen, maar het leek ons helemaal niet in de gaten te hebben. Asso en Ronja grepen hun kans, en binnen twee seconden was het drama geschied: de sork, zoals ze die in Zweden noemen, was nog helemaal heel, maar morsdood...

Bildresultat för sork

Volgens het woordenboek is een sork een woelmuis, volgens wikipedia bestaan er watersorken, bergsorken, bossorken, veldsorken. Dus ik weet nog steeds niet wat het uiteindelijk was, maar bovenstaand plaatje lijkt er het meest op. Met dank aan google.

Nog meer drama heeft zich tijdens onze Praagreis afgespeeld, op pakweg een halfuur loopafstand (met honden, 20 minuten zonder honden) van de torp: buurman Erik ontdekte het kadaver van een nog maar pas door wolven gedood en aangevreten elandkalf, half op het pad. Nu onderzoekt elk län (provincie) het wolvenbestand, dus hij nam contact op met de mensen in ons dorp die daar aan meewerken. Die namen monsters van uitwerpselen (waaruit bijvoorbeeld bleek dat er een loops teefje bij was), maten de grootte van de pootafdrukken, volgden de sporen een heel eind de heuvel op (een makkie met zoveel sneeuw), en installeerden een camera in de hoop erachter te komen uit hoeveel wolven de roedel bestaat. Andere sporen waren wat vaag, maar leken op die van een lynx.

Nu kwam die camera er helaas pas de volgende dag, en toen hadden de wolven hun feestje al wel zo'n beetje gehad. Groot was de schok dan ook, toen er een paar dagen later foto's van een järv opdoken. Een veelvraat in levenden lijve! Die worden verondersteld alleen in het uiterste noorden en in bergachtige gebieden voor te komen. In 2016 is er eentje in Värmland gespot: 80 kilometer ten noorden van Karlstad, dus minstens 30 km hiervandaan. 



Een dag eerder gaf de camera beelden van een steenarend. De steenarend is sinds een jaar of drie weer terug in de buurt. Met een spanwijdte van 2 meter pikken ze nog weleens een pasgeboren lam mee, een reekalfje, een kat, of een kleinere hond. Ik begrijp opeens de reactie van Gaia, als ze omhoog staat te staren wanneer er heel hoog een vliegtuig overvliegt...



donderdag 8 maart 2018

Praag "culinair"

Vanwege de kou waren we zó blij met onze Praag-kaart: drie dagen lang gratis openbaar vervoer, gratis toegang tot een groot aantal musea, plus korting op veel andere. Praag is behoorlijk groot, zelfs al beperk je je tot het "centrum", dus lukraak rondflaneren was bij die temperaturen en wind niet echt een goed idee. Het grootste deel van onze tijd brachten we, behalve in musea, in cafeetjes/restaurantjes en bus/tram/metro door. 

Tsjechisch eten en drinken dus, en dan wat ons betreft het gewone eten, niet de 'haute cuisine'. Neem nu mijn gefrituurde kaasplak van de aankomstavond. Dat heb ik heel wat keren proberen te maken, want het hoort echt niet moeilijk te zijn, maar over het algemeen waren de gevolgen desastreus! Mijn schoonmoeder kan het goed klaarmaken, maar ja, die zien we niet zó heel vaak... Sorry mensen, maar het was zó lekker, en zó leuk om met Marina bij te praten, dat er geen foto van is!


Café Slavia is een absolute aanrader: sinds jaar en dag hét trefpunt van kunstenaars, politici en dissidenten. Er hangen tientallen foto's aan de muren van wie je ook maar kunt bedenken qua belangrijke/grote/grootse personen. We hebben er de eerste dag zo lekker geluncht (schnitzels met aardappelsalade, we eten dat thuis met Pasen, Kerst, en de Jaarwisseling), dat we ook hier pas bij de koffie bedachten dat er natuurlijk foto's moesten komen. Prachtig uitzicht over de Moldau, in de verte de Praagse burcht. We zijn er nog een keer teruggeweest met Marina, vanwege het gebak...

  

Vlakbij het Rudolfinum (het concertgebouw) liepen we binnen bij een cafeetje waar maar één soort bier getapt werd. Op een bord stond de datum aangegeven waarop het vat was geopend, en bij welke temperatuur het werd bewaard. Je kon kiezen tussen een groot (5 dl) of een klein (3 dl) bier, en die kregen respectievelijk een streep of een kruis op het papiertje wat bij de bestelling op tafel gelegd werd. Handig bij het afrekenen, en o wat zijn ze vlot met het weghalen van een leeg glas - en of je nog een nieuw glas wil?



Toen we voor vertrek nog even naar het toilet beneden gingen, rook het in de zaal onderaan de trap zo onwaarschijnlijk lekker, dat we er nog een keer terug zijn gekomen om te eten. Een kwart eend, met twee soorten knedliky (dumplings: van brood, of van aardappels) en zuurkool. Eend is volkseten in Tsjechië. En dan nog iets: in Tsjechië drink je bier tegen de dorst. Water??? Toen we op ons eten zaten te wachten zat er een engels-sprekend echtpaar tegenover ons, de man bestelde heel vergenoegd een biertje, de vrouw probeerde het eerst met English Breakfast Tea, toen dat niet te krijgen was hoorde ik haar heel hoopvol zeggen: 'hot chocolate?', maar aangezien dat in een biertent ook niet echt een topper is, werd het een glas water. De ober was er duidelijk helemaal niet blij mee...

 

Naast het Nationaal Theater ontdekten we een brouwerij, dus dat bier moest ook geproefd worden. Lunchtijd, dus Richard ging aan de 'drenkelingen': gepelde worst, ingelegd in het zuur, samen met een klein beetje groente. Een papieren zak met brood werd erbij gelegd: je betaalt wat je eet. De tsjechische variant van rösti hield me de rest van de dag op de been. Toen we de foto stuurden naar Richard's moeder kwam per ommegaande de reactie: 
Gróente? Hoe kan dat?
Groente is inderdaad niet typisch iets tsjechisch. Met wat geluk kun je het als bijgerecht bestellen. Ook in de supermarkten moet je je van groente en fruit niet teveel voorstellen. We troffen het wat dat betreft erg goed, deze dagen!


Al die heerlijkheden had ik waarschijnlijk nooit kunnen bestellen zonder Richard: veel restaurants hebben lak aan de toeristen, en hebben alleen een tsjechische menukaart. En dan weet je dus écht niet wat je bestelt... Ooit heb ik het geprobeerd te leren, Tsjechisch, maar die kennis is niet erg lang blijven hangen. Terugvallen op Zweeds helpt, zoals jullie inmiddels al weten, ook niet!

woensdag 7 maart 2018

Praag: de sprinkhanen

Werkelijk overal zwermden ze uit, Richard doopte ze al snel 'de sprinkhanen'... De Italiaanse toeristen waren het ergst, ze leken wel overal te zijn, en allemachtig, wat een herrie kwam daaruit zeg! Zoals te doen gebruikelijk waren de Japanners gewapend met camera's, die waren tenminste redelijk rustig. De Nederlanders leken hoofdzakelijk op eigen gelegenheid te opereren, en verder hoorde je veel Frans, en een vleugje Duits af en toe. 


Ondanks de sprinkhanen, en vermoedelijk dankzij de tijd van het jaar én de kou, kon je op de beroemde Karelsbrug bijna van de ene kant naar de andere kijken. Er liepen mensen, maar je kon gewoon de brug en de omgeving zien. In 1990 was ik in juli in Praag, en dat werd toen al overlopen door toeristen: de grenzen waren die winter opengegaan, na de val van de Berlijnse Muur en daarmee het scheuren van het IJzeren Gordijn. Daarna schijnt het alleen maar erger geworden te zijn, met de toeristen. Sprinkhanen dus... 


We zochten ook plaatsen op waar wat minder sprinkhanen te verwachten waren, zoals het Dvorak-museum. De dame bij de kassa hoorde al snel dat ik geen Tsjechsch sprak, dat het Tsjechisch van Richard niet helemáál klonk zoals het moest, en sprak ons aan. Toen ze hoorde dat we een dochter bezochten die in Praag muziek studeerde vond ze dat zó leuk: Ze moet beslist langskomen, als ze dan zegt dat haar vader is geweest, mag ze gratis naar binnen!

In het Lobkowicz-paleis bekeken we onder andere manuscripten van Beethoven en Mozart. Lobkowicz was een groot 'sponsor' van o.a. Beethoven, en een fervent kunstverzamelaar. Tijdens de WO2 werd het paleis geconfisceerd door de Duitsers, na de oorlog kregen ze het netjes weer terug, maar 3 jaar later werd het opnieuw geconfisceerd, dit keer door de Russen. Inmiddels is ook dat opgelost, maar hebben de Lobkowiczen het als museum aan de staat geschonken. Ze komen er nog wel regelmatig, trouwens.


De Praagse synagoges plus de Oude Joodse Begraafplaats zijn tijdens WO2 grotendeels gespaard gebleven: het was de bedoeling om er een Joods Museum van te maken, zeg maar 'op de goede afloop van Förintelsen'. Uiteindelijk is het toch een Joods Museum geworden, en qua bezoekersaantallen een groot succes: ook hier zwermen sprinkhanen. Èn maar tsjilpen...


Waar de sprinkhanen zich redelijk gedeisd hielden, was de Synagoge naast de begraafplaats, die de bijnaam 'Namensynagoge' heeft gekregen. Alle, maar dan ook echt alle muren van de verschillende afdelingen zijn van boven tot beneden beschreven met de namen van alle omgekomen Tsjechische Joden. Voorzien van geboortedatum, datum van deportatie, en sterfdatum. Uit de luidsprekers klonken gedempt een mannen-en een vrouwenstem, die alle namen oplazen. 


Ik heb me lopen afvragen wat voor uiterst belangrijke smsjes daar dan toch nog door sommigen verstuurd moesten worden...
Kon dat écht niet wachten tot bijvoorbeeld 's avonds, voor of na de opera in het Nationaal Theater?







dinsdag 6 maart 2018

Een 'Zweedse' in Praag

De Praagse burcht met omgeving staat op de lijst van het werelderfgoed. Bovendien woont de Tsjechische president er. Ergens. Dus er loopt een aan de hoeveelheid toeristen aangepast aantal politieagenten en ander bewapend volk rond. Plus nog wat extra. In vroeger tijden kon voor de beveiliging worden volstaan met de inmiddels droogliggende slotgracht buiten de muren, en dit soort zware deuren erbinnen:


Tegenwoordig loop je, net als op alle vliegvelden, door de security voor je het terrein kunt betreden. De toeristen vóór ons zag ik tassen en camera's in een bak leggen om gescand te worden, dus ik deed dat op mijn beurt ook, en keek vervolgens de agent vragend aan: mag ik nu door het poortje? Hij vroeg me iets in rad Tjechisch, en zonder erbij na te denken antwoordde ik: Vad sa du, att...? Waarna hij overging op gebarentaal, naar mijn jaszak wees: Mobile phone? en ik, sufferd die ik ben: oh ja, förlåt!
Richard's gezicht zag ik haast in tweeën splijten door een enorme grijns... Eén ding was wel duidelijk: we verstonden elkaar absoluut niet!


Het uitzicht was er niet minder mooi om, ik snap wel waarom die burcht daar gebouwd is!



Blij dat we vroeg waren, zodat we de belangrijkste gebouwen en kerken nog even rustig konden bekijken, al zwierven er al heel wat busladingen bezichteraars rond. Ons voordeel was, dat we niet achter een gids aan hoefden te hobbelen, dus we letten steeds goed op waar het rustig was, en schoten daar dan naar binnen. Zo konden we ook warme chocolademelk met rum bemachtigen om een uur of elf, om weer warm te worden, én een plekje aan een tafeltje naast een verwarming, voordat de buslading die we de hele ochtend probeerden te ontlopen er binnendromde.



Zelfs in het Gouden Straatje, waar ooit de werknemers (waaronder een alchemist, natuurlijk) woonden, en waar de miniatuurhuisjes nu tot miniatuurmusea waren omgebouwd, was het relatief rustig.  Een mini-filmhuisje was er vrij recent nog: negen stoelen, plus eentje naast de projector, de films lagen zo'n beetje overal opgestapeld, tot op de trap.


Wel een beetje jammer dat het huisje wat Franz Kafka een tijdje van zijn zus huurde als souvenierwinkeltje wordt gebruikt... 


Ik heb elke dag wel een paar van die Zweedstalige acties gehad, telkens tot groot plezier van Richard. Of ik nu eten of drinken wilde bestellen, de aardige dame bedanken die bij Slavia op onze jassen paste, het maakte allemaal niets uit: ik schijn sinds het leren van de Zweedse taal, het Engels en Duits niet bepaald paraat meer te hebben. Lezen gaat prima, maar spréken... Ik zal maar zeggen: práát me er niet van!








zondag 4 maart 2018

Nieuwe jas: koudste week van het jaar


Ronja was er, zij het op het nippertje, klaar voor: de koudste week van het jaar. Een paar graden vorst deerden haar niet, toen ze pas geknipt was, maar aangezien er temperaturen tot -20 voorspeld waren, hebben we toch maar een jas laten aanrukken. Nóóit gedacht dat ik óóit een jas voor een hond zou kopen... 

Het was maar goed ook, want toen we afgelopen maandag beneden door het dorp reden, op weg naar het busstation in Karlstad, gaf de autothermometer -22 aan... Gelukkig kwam de bus die ons naar het vliegveld van Stockholm moest brengen lekker vroeg. Alles liep gesmeerd, tót een uurtje voor Stockholm. Toen ging het sneeuwen, en niet zo'n beetje ook! De vrienden uit Molkom belden al, toen we net op Arlanda waren: ze hadden gehoord van chaos op de wegen, stilstaand verkeer rond Stockholm, en of het allemaal goed ging? Op dat moment nog wel, maar uiteindelijk vertrok het vliegtuig bijna twee uur te laat: men had de grootste moeite om start-en landingsbanen sneeuwvrij te krijgen, zodat ons vliegtuig bijna een uur boven Stockholm heeft gecirkeld voordat het kon landen. Praag, onze plaats van bestemming, hebben we verder zonder problemen gehaald, Marina stond ons al op te wachten, en loodste ons met een bus, metro, tram en bus naar haar appartementje. Eerst nog om de hoek bier gedronken en Tsjechisch gegeten, natuurlijk! De volgende ochtend wachtte ons een typisch oostblokuitzicht:


Ook in Praag leek het de koudste week van het jaar te zijn: -12 en een straffe wind. Wel zon, dus af en toe kwamen toch de handjes uit de wanten voor een foto,


 

maar we zochten grotendeels ons heil binnenshuis. Thee drinken met Marina bijvoorbeeld, in de kantine van het conservatorium. 



Dit reisje is een gecombineerd verjaardags-trouwdag-SinterKerst-vader-en-moederdagkado van onze kinderen, en mede mogelijk gemaakt door onze Zweedse buren en vrienden: Asso en Gaia logeerden in Molkom, Ronja bij de buren, en de andere buren zorgden voor het huis:


-wordt vervolgd-



vrijdag 23 februari 2018

Al drie maanden sneeuw

Volgens het weerbericht gaat het morgen sneeuwen.
Bij ons daarentegen, sneeuwt het nu al...
En we kunnen er niets aan doen, we blíjven er van genieten!





Zes weken later:








donderdag 15 februari 2018

Over kwakkelen...

Kwakkelen is een raar woord... En toch voel je meteen aan wat ermee bedoeld wordt: 'het' is 'het' allemaal net niet. Zoiets als het woordje 'glamp', wat niet eens bestond totdat het kleinzoontje van Simon Carmiggelt het bedacht. 

Nu hebben we niet eens een kwakkelwinter of kwakkelweer, integendeel: we hebben al sinds half november sneeuw, terwijl de temperaturen niet overdreven/onnodig laag zijn. Misschien een beetje weinig zon, als we dan toch persé ergens over willen klagen. 

Maar mijn verhouding met laptop en printer kwakkelt. Toen de vorige het begaven kwamen er een chromebook en een cloudprinter in huis. Niet duur nee, maar ik vind het rotdingen. Ik kan bijvoorbeeld geen foto's uit mijn gmail downloaden en vervolgens in de blog zetten. Of in facebook. Als ik foto's uit de mobiel erin wil zetten wordt er automatisch een back-up gemaakt van álle foto's i.p.v. die drie die ik nodig heb. Dat duurt een eeuwigheid, en vervolgens moet ik duizend keer klikken om ze terug te vinden en ergens bij te voegen. Bijvoegen moet dan via gmail, mijn andere emailadres bij msn snapt het niet. De printer is ook zo nieuw en modern, dat er voor zover Richard zich kan herinneren geen kabeltje bij zit. Dus vanaf de oude computer van mijn vader heb ik sowieso al nooit kunnen printen... Ach, ik ben gewoon te ouderwets, heb geen IT-knobbel. Eerder een IT-deuk...

Zopas bijvoorbeeld: ik wilde de pdf van de hondenmassagecursus uitprinten. Dat ik bij elke nieuwe printopdracht opnieuw mijn account moet toevoegen, wachtwoord intoetsen, printer opnieuw aanzetten en printopdracht herhalen, daar ben ik nu al wel aan gewend. Maar na 1 pagina gaf de printer aan dat de inktpatronen, die ik zondag had verwisseld, leeg waren. Inktpatronen eruit en terug erin, weer de hele ceremonie, 6 blaadjes printen, loopt het papier vast, papier eruit, printer weigert verder te printen. Dus weer de hele ceremonie, meerdere keren zelfs, printer blijft aangeven dat er geen papier inzit. 

 Goed, nog drie kansen krijgt het ding. Daarna staan de printer en ik op voet van oorlog: als die kansen niet gebruikt worden gaat de printer het raam uit. Ik zal wel eerst het raam openzetten, geen zorgen, ik heb geen zin in glasscherven...

Zo, dat waren laptop en printer. 

Nu ik, want ook ik lijk te kwakkelen: heb twee jaar geleden een irritant kuchje overgehouden aan een aantal weken ziek zijn met heel erg hoesten. De laatste maanden drukt het op de borst, heb ik soms hartkloppingen, en duidelijk minder energie dan een jaar geleden, dus een week of wat geleden belde ik, voor het eerst sinds we in Zweden wonen (nu al ruim 7 jaar!) de huisarts. Die wilde me meteen dezelfde middag nog hebben voor een ECG, bloed prikken, en urine inleveren. Daar kwam in ieder geval niets urgents uit. Ik kreeg een inhalator: misschien is het astma, en deze inhalator is preventief tegen ontstekingen. Twee keer per dag puffen, en over twee maanden terug naar de huisarts. Is het dan over, is het puffen daarna alleen nodig als het nodig is, als ik het zo mag zeggen. Nu na 10 dagen lijk ik inderdaad iets minder te kuchen. 

Vóór het volgende doktersbezoek moet ik nog een paar keer naar het ziekenhuis in Karlstad: voor röntgenfoto's van de longen. En voor een echo van het hart. Tot die tijd houd ik me (voor mijn doen althans) gedeisd. Alle zooi in huis uitzoeken en opruimen, die we deze twee jaar op de torp alweer hebben weten te verzamelen. En binnenkort met Richard heerlijk een paar dagen naar Marina in Praag!