zaterdag 21 mei 2016

Waarom de huizen rood zijn.

In de 17e eeuw was Zweden een grootmacht met provincies rondom de Oostzee. Op het platteland was echter niets te zien van de status die daarbij hoorde, dus koning en rijksdag besloten dat diegenen die echt grote en mooie huizen bouwden buiten de steden, vrijgesteld zouden worden van belasting.

De huizen van de Amsterdamse rijke kooplui mochten dan de mooiste zijn in Europa, Riddarhuset in Stockholm was dan toch wel het mooiste in heel Zweden: gebouwd in rode baksteen, en met hoekpilaren in geslepen grijze steen.

Bildresultat för riddarhuset stockholm

Maar ai ai, wat was baksteen verschrikkelijk duur... De plattelandsadel bouwde daarom in hout, en schilderde het rood - ongeveer dezelfde kleur als baksteen. Pilaren werden grijs geschilderd - ongeveer dezelfde kleur als steen. De raamkozijnen zou de adel graag in eikenhout hebben gehad, maar omdat in die tijd alle eik eigendom van de koning was, nam men vurenhout en schilderde het okergeel - ongeveer dezelfde kleur als eikenhout.

Na verloop van tijd wilde de burgerij in de steden ook niet achterblijven. Tegen de tijd dat ook de pastorie rood was, waren de hoekpilaren al heel wat lichter grijs: men was al vergeten dat het op steen moest lijken. Natuurlijk wilden de hereboeren dat hun boerderijen er minstens zo mooi uitzagen als de pastorie, en uiteindelijk was aan het eind van de 19e eeuw elke torp en elke schuur rood. Nu is het inmiddels niet meer zo belangrijk of de hoekpilaren wel wit zijn, als de raamkozijnen het maar zijn, want dan komen de riddersporen, stokrozen en kamperfoelie zoveel beter tot hun recht!



Recept voor ¨rödfärg¨, 
voldoende voor ongeveer 100 vierkante meter torpmuur:

25 liter water
1 kg ijzervitriool
1,3 kg fijn roggemeel, glad geroerd in 1 liter koud water
4 kg rödfärgpigment

Breng het water aan de kook, en strooi het ijzervitriool erin. Let op dat het roggepapje niet klontert en doe het erbij. Opnieuw aan de kook brengen, en onder voortdurend roeren ongeveer 20 minuten laten pruttelen. Blijf roeren terwijl je het pigment toevoegt, breng het opnieuw aan de kook en laat het vervolgens nog een kwartiertje staan en pruttelen.

Let op: Het gaat prima om te schilderen met de verf terwijl deze nog warm is!

Toch denk ik, dat wij t.z.t. voor de kant en klare Falu Rödfärg gaan, elke emmer voldoende voor 30 vierkante meter... We wonen dan wel in een oud huis, we mogen best van de vooruitgang profiteren... 


Bron: Torpdrömmar - Lena Katarina Swanberg

vrijdag 20 mei 2016

Lekker krakkemikkig...

Zopas heeft het eindelijk even flink geregend, typisch een buitje tegen het stof. En daar zijn we blij mee, want gelijktijdig verdwenen er flink wat pollen uit de lucht. 

Voor Richard is het hooikoortsseizoen op volle sterkte van start gegaan, en omdat hij ook al allergisch voor honden blijkt te zijn geworden betekent dat een massa pilletjes, druppels en sprays. Tot overmaat van ramp heeft hij nu al sinds een paar dagen flink last van zijn rug, nadat hij heeft geholpen de geleende houthakmachine terug op de aanhanger te tillen...

Van Yuri (die weer longontsteking-vrij is) kregen we een berichtje dat hij op de golfbaan blijkbaar een rare beweging had gemaakt, want nu heeft hij pijn als hij zijn rechterarm gebruikt en als hij voorover buigt. Dat klinkt als een verrekte spier...

En mijn stemverlies van een paar dagen geleden heeft gezelschap gekregen van een gemeen hoestje. Nu helpt het natuurlijk ook niet als je een paar keer per dag van dit soort gevaartes langs je huis krijgt (ramen lappen is voorlopig geen optie...):



De enige die ondanks alles zichzelf blijft is Asso, die gisteren weer de sloot in ging. De foto is ná het afspoelen van de ergste smerigheid en stank. De rest is na opdrogen heerlijk op de bank achtergebleven. De bank zelf is inmiddels ook weer droog, het kleed wat eroverheen lag kan op 40 graden gewassen worden...



En Gaia dan? Gaia is loops.

Lekker krakkemikkig met z'n allen!

donderdag 19 mei 2016

Geschikt voor consumptie.

Onlangs kwam van het Svenska Vattenlaboratorium een klein, plat, plastic flesje met de post mee, een bubbeltjesplastic envelop netjes erbij voor retourzending, en een A4tje met instructies en een vragenlijst. Dus ik heb de hele map met informatie over de torp doorgebladerd en vond gelukkig de gegevens die ik nodig had op een factuur gedateerd 1997... De schrik sloeg me om het hart, want we mogen dan wel superlekker en superzacht water hebben, dat wil helemaal nog niet zeggen dat het ook verantwoord voor de gezondheid is om het te drinken.

Onze bron bleek niet geboord, maar gegraven te zijn, en ligt op een diepte van 6 meter. Het water hoeft niet electrisch opgepompt te worden, en stroomt vervolgens op eigen kracht naar de torp. Het ruikt niet raar, ziet er gewoon uit als water, geen gekke verkleuringen dus, geen kalkafzetting in glazen of verkleuringen van porcelein of wastafels. Nadat ik de kraan 5 tot 10 minuten had laten doorlopen (wat spoel je dan belachelijk veel water weg... ik heb er af en toe een grote gieter onder gezet en ben de planten in de tuin gaan watergeven) hield ik het flesje schuin onder de kraan om het via de kant langzaam helemaal vol te laten lopen: er mochten geen luchtbubbeltjes in zitten. Dop erop, in de retourenvelop, ingevulde vragenlijst erbij, envelop dicht.

Vervolgens de envelop weer open, want ik bedacht dat datum en tijd (tot op de minuut nauwkeurig) ook nog ingevuld moesten worden. Voor sommige tests schijnt het water niet ouder dan 72 uur te mogen zijn. Postzegels geplakt, honden aangelijnd en naar de brievenbus. Na een goed uur was ik weer thuis met de honden én de envelop, want die bleek te dik te zijn voor de opening van de brievenbus. Waarom sturen ze een plat flesje als het tóch niet past? Zodoende reed ik die avond nog de 22 kilometer naar het postagentschap in Molkom en weer terug, want ja, die 72 uur...

Inmiddels hebben we de resultaten van de metingen netjes in de mail gekregen, en zijn er meer dan tevreden mee: alle waardes liggen ver onder de grenswaardes. Alleen de pH-waarde is een twijfelgeval: 6,1 waar die eigenlijk tussen 6,5 en 10,5 moet liggen. Een tikje aan de zure kant dus. Dat kan volgens hun toelichting niet kwaad voor de gezondheid, kan alleen op termijn de leidingen aantasten en apparaten (wasmachines) beschadigen. Een kleurrijke brochure was bijgevoegd met een bij hun bestelbare tank die er voor moet zorgen dat de zuurgraad naar de gewenste waarde stijgt. Ruim 1200 euro, exklusief installatiekosten... En het advies om meerdere keren per jaar het water te laten testen kregen we ook nog. We hebben direct besloten dat dat gezien de stralende resultaten van al het andere best een jaar of twee kan wachten en dronken een espresso op de goede afloop!

dinsdag 17 mei 2016

Mag de lente nu blijven?

Dat de lente laat was, had ik al geschreven, maar dat de lente er ook nog zo'n moeite mee heeft om zich te handhaven...

Het is nog niet eens drie weken geleden dat de sneeuw die 's avonds opeens viel de volgende ochtend nog lag. Een paar dagen later gingen de temperaturen serieus omhoog, en precies een week geleden hadden we 26 graden op de thermometer. Dat was dinsdag. 

Donderdag hadden we 16 graden bij het ontbijt, en werd het gedurende de dag alleen maar kouder. 's Ochtends zat ik nog buiten bij de buurvrouw in de zon uit de wind, tegen de avond waaide het hard, en met 6 graden was de gevoelstemperatuur zegge en schrijve 1 graad. Ik had het afgelopen weekend nog wel de tomaten en de aubergines buiten in potten op het zonnedek (bijgenaamd ¨de vlonder¨) willen zetten. In plaats daarvan zaten Richard en ik zondagochtend met elk een hond op schoot aan de koffie in de keuken, in onze warmste ochtendjassen (kameelwol), en met de kachel aan...




Vandaag zijn dan toch uiteindelijk de aubergines, de citroenmunt, en een deel van de tomaten en de basilicum op de vlonder terechtgekomen. Maar door al die gekke schommelingen heb ik nu zowat geen stem. Het zou wel fijn zijn als de lente nu eindelijk mocht blijven! Over zes weken willen we graag Midsommar kunnen vieren...


maandag 16 mei 2016

Over brandgevaar en de schoorsteenveger.

De schoorsteenveger is geweest. Dat dit huis nieuwe eigenaars had wist hij nog niet, dus de aankondiging was bij de buren terecht gekomen. Nu heeft het bedrijf de juiste informatie, waarvan het belangrijkste wel is, dat de torp niet meer als vrije-tijds-huis wordt gebruikt, maar permanent bewoond wordt. Sterker nog: dat we hoofdzakelijk hout stoken én op hout koken. Eigenlijk was het dus niet ongevaarlijk, dat de schoorsteenveger dat niet wist, want het was nu een jaar geleden dat hij voor het laatst kwam, terwijl er volgens de regels drie keer per jaar geveegd had moeten worden. Of twee keer, we hadden natuurlijk onze villa in Molkom ook nog. 

Een aantal jaren geleden is er een compleet nieuwe schoorsteen geplaatst, en zijn de beide rookkanalen vernieuwd, dus de schoorsteen was helemaal in orde. En ondanks onze onervarenheid met het stoken van hout kregen we een complimentje: alleen maar roet in de rookkanalen, en geen teer. Teer ontstaat, vertelde hij, wanneer er teveel nat hout gestookt wordt, en wanneer de kachel niet fel genoeg gestookt wordt. Dan is de verbranding niet compleet, en zet zich in de schoorsteen een laag teer af in plaats van roet. Wanneer dan op een bepaald moment wél heel fel gestookt wordt, vat die teer vlam en krijg je een schoorsteenbrand. Zoiets is vreselijk moeilijk onder controle te houden, en de temperatuur in de schoorsteen loopt dan zo ver op, dat de hele schoorsteen kan scheuren. Of het huis vat vlam, alleen al door de hitte, of door uit de schoorsteen waaiende vonken. Het gebeurt elk jaar heel wat keren, zei hij. En bij een houten huis komt de brandweer meestal te laat. Alleen maar roet kan geen kwaad, voegde hij er nog geruststellend aan toe: behalve dan dat de schoorsteen niet trekt als de laag te dik wordt. Maar dan moesten we maar bellen. 

Ik moet zeggen dat ik wel verschil merk. We staan nu in elk geval het systeem, dus over een maand of wat komt hij gewoon weer langs.

Wanneer we het dan toch over brandgevaar hebben: er wordt al weken gewaarschuwd voor zogenaamde grasbranden. Het schijnt hier de gewoonte te zijn om, als de sneeuw gesmolten is, het dorre gras van vorig jaar uit de borders aan te steken. Zodat het daarna wat sneller groen wordt. Maar dit jaar is het gras extreem droog, en staat er vaak en veel wind. Ook daardoor gaan er jaarlijks heel wat huizen in vlammen op. Niet eens omdat de bewoners niet opletten, maar simpelweg doordat het vuur zich zo snel verplaatst.

Dat die waarschuwingen serieus genomen moeten worden bleek vorige week wel langs het spoor in Molkom. Daar was een trein langsgekomen die blijkbaar problemen met zijn remmen had, en door die vonken waren er op een groot aantal plaatsen bermbrandjes ontstaan. Een paar kilometer buiten Molkom dreigde dat een bosbrand te worden. Gelukkig was dat allemaal snel onder controle, maar de dames van het breicafé hadden wel indrukwekkende verhalen over de rookwolken die ze hadden gezien, en ja, dat was dan in de richting van waar wij wonen... Wij hadden niets gezien. Blij toe!

woensdag 11 mei 2016

Geluksdag met wat pech.

Tijdens de ochtendwandeling zagen de honden en ik vlak voor ons een ree oversteken - een hele dikke, dus vermoedelijk worden dat er binnenkort meer. Wanneer me zoiets gebeurt, kan mijn dag al niet meer stuk.

En toen ik rond vier uur vanuit Molkom weer terug naar de torp reed, was ik zó blij met de nieuwe telefoon: op het landweggetje kon ik gewoon stoppen om het ding uit mijn rugzakje te vissen, al ging dat  met de nodige haast gepaard, want in een weiland links van de weg liep een jonge eland! Telefoon aan, camera opstarten, en met de ene hand door de voorruit filmen terwijl ik met de andere hand stuurde om zo dichtbij te komen als mogelijk was. De eland trok zich er niet veel van aan, bleef midden op de weg nog even staan, en verdween vervolgens aan de andere kant in de bossages. Midden op de dag, stel je voor!! 

Het is mei, en wanneer de elandkoeien moeten bevallen verstoten ze de jongen van het vorige jaar. In het verkeer zijn er dan relatief veel aanrijdingen met zulke jonge dieren, want die zijn natuurlijk helemaal in de war en lopen verwilderd rond te dolen. Deze eland had gelukkig een rustig stukje Värmland voor zich, en ik knipperde voor de zekerheid even waarschuwend met groot licht toen ik even later toch een tegenligger had - een algemeen bekend signaal, dus die minderde meteen vaart.

Ik had zeker een minuut gefilmd, en wist niet hoe snel ik thuis moest komen om te kijken ¨wat het geworden was¨. Helemaal niks, helaas... blijkbaar had ik na vijf sekonden de filmknop geraakt zonder het te merken. Meer pech kun je toch niet hebben!? Hoe vaak heb je nu een eland op je weg? Maar goed, het simpele feit dat het dier er was, dát neemt niemand me meer af.

Vlak bij huis stond op dezelfde rit dan ook nog het mooiste grijze kalfje wat ik ooit gezien had vlak naast de weg te poseren , onder het wakend oog van moederlief. Wat een bof, ik had al meer dan een week geprobeerd er een plaatje van te schieten, maar de afstand was steeds te groot. Dus bij gebrek aan een elandenfilm zullen jullie het hier even mee moeten doen:



Thuis trof ik een modderige Asso, die bij het in de tuin spelen verkoeling had gezocht in een wat groezelig deel van het beekje, om het maar netjes te zeggen. Richard had al geprobeerd hem met een paar gieters water schoon te spoelen, maar gezien de lucht die hij (Asso) verspreidde heb ik hem toch maar meteen even gedoucht. Gaia was zacht en schoon als altijd...


dinsdag 10 mei 2016

Koperslang???

Yuri is weer naar school, weliswaar met een conditie om op te schieten, hoestend en moe, maar dankzij de kamer in de stad hoeft hij in elk geval niet voor dag en dauw met de bus mee. En vriezen doet het al helemaal niet meer, zelfs de korte broek is mee: vandaag ruim 25 graden.

De natuur haalt de schade van de late lente in, Asso heeft zelfs in het gras op de aardkelder een beschermde diersoort ontdekt:




Het duurde wel een tijd voor het me duidelijk was wát het nu eigenlijk was, wat hem zo intrigeerde. Op het filmje is het nauwelijks te zien, maar het was een klein, dun, cremekleurig, bijna doorschijnend slangetje van nog geen 20 cm. Ik was een beetje bang voor een nest met ¨addertjes onder het gras¨, maar iedereen aan wie ik het verhaal vertelde zei zo heel vanzelfsprekend: oooh, maar dat is een ¨kopparorm¨, die zijn volstrekt ongevaarlijk. Maar wát is een kopparorm... Volgens het woordenboek een hazelworm, dus niet eens een echte slang. Eerlijk gezegd was dat een grote opluchting, want we lopen zo graag op blote voeten in de tuin, en ja, zoals te zien: de honden zijn nieuwsgierig...