Waarom de huizen rood zijn.

In de 17e eeuw was Zweden een grootmacht met provincies rondom de Oostzee. Op het platteland was echter niets te zien van de status die daarbij hoorde, dus koning en rijksdag besloten dat diegenen die echt grote en mooie huizen bouwden buiten de steden, vrijgesteld zouden worden van belasting.

De huizen van de Amsterdamse rijke kooplui mochten dan de mooiste zijn in Europa, Riddarhuset in Stockholm was dan toch wel het mooiste in heel Zweden: gebouwd in rode baksteen, en met hoekpilaren in geslepen grijze steen.

Maar ai ai, wat was baksteen verschrikkelijk duur... De plattelandsadel bouwde daarom in hout, en schilderde het rood - ongeveer dezelfde kleur als baksteen. Pilaren werden grijs geschilderd - ongeveer dezelfde kleur als steen. De raamkozijnen zou de adel graag in eikenhout hebben gehad, maar omdat in die tijd alle eik eigendom van de koning was, nam men vurenhout en schilderde het okergeel - ongeveer dezelfde kleur als eikenhout.

Na verloop van tijd wilde de burgerij in de steden ook niet achterblijven. Tegen de tijd dat ook de pastorie rood was, waren de hoekpilaren al heel wat lichter grijs: men was al vergeten dat het op steen moest lijken. Natuurlijk wilden de hereboeren dat hun boerderijen er minstens zo mooi uitzagen als de pastorie, en uiteindelijk was aan het eind van de 19e eeuw elke torp en elke schuur rood. Nu is het inmiddels niet meer zo belangrijk of de hoekpilaren wel wit zijn, als de raamkozijnen het maar zijn, want dan komen de riddersporen, stokrozen en kamperfoelie zoveel beter tot hun recht!

Recept voor ¨rödfärg¨, 

voldoende voor ongeveer 100 vierkante meter torpmuur:

25 liter water

1 kg ijzervitriool

1,3 kg fijn roggemeel, glad geroerd in 1 liter koud water

4 kg rödfärgpigment

Breng het water aan de kook, en strooi het ijzervitriool erin. Let op dat het roggepapje niet klontert en doe het erbij. Opnieuw aan de kook brengen, en onder voortdurend roeren ongeveer 20 minuten laten pruttelen. Blijf roeren terwijl je het pigment toevoegt, breng het opnieuw aan de kook en laat het vervolgens nog een kwartiertje staan en pruttelen.

Let op: Het gaat prima om te schilderen met de verf terwijl deze nog warm is!

Toch denk ik, dat wij t.z.t. voor de kant en klare Falu Rödfärg gaan, elke emmer voldoende voor 30 vierkante meter... We wonen dan wel in een oud huis, we mogen best van de vooruitgang profiteren... 

Bron: Torpdrömmar - Lena Katarina Swanberg