Zet de muziek een beetje zachter!

...Oftewel: zes talen op één torp...

Onlangs trof me het aantal talen waarin de verschillende hier in huis rondslingerende boeken zijn geschreven...

Het zal er wel mee te maken hebben dat we musici zijn. Of liever: muzikanten, dat klinkt wat feestelijker, wat meer vanuit het hart, wat minder cerebraal... Hoe dan ook, Richard en ik hebben een talenknobbel. Richard nog veel meer dan ik. Hij is in Nederland geboren, maar zijn eerste taal was Tsjechisch, en hij deed de eerste tijd op de basisschool in Duitsland. Daarna, terug in Nederland, werd het op een gegeven moment het roemruchte pretpakket, met niet alleen Duits, maar ook Frans en Engels. Wanneer je dan ook nog naar Zweden verhuist heb je er weer een taal bij. Dan heb ik het over spreekvaardigheid, want wanneer je jezelf voor de lol wat Russisch leert, versta je meteen een mooi stukje Pools. Verder had Richard ook nog eens een Hongaars-talige oma. Daarbij krijg je min of meer het Noors kado, als je Zweeds leert. Jullie begrijpen mijn opluchting, toen Richard van het Fins niks bleek te snappen, toen we daar tien jaar geleden op vakantie waren? Ik zag daar een frustratie die ik nog niet van hem kende...

Mijn talenkennis is wat beperkter, maar ik ben toch wel trots op het Nederlands, Duits en Engels van het atheneum, het Zweeds van de laatste paar jaar, en zelfs, toen Eva me ernaar vroeg: ik red me heel aardig in het Frans, dankzij een aantal jaren met wekelijkse conversatielessen op de Volksuniversiteit in Den Bosch. Wist ik veel dat Eva die informatie "tégen" me zou gebruiken? Een week of wat geleden kwam er namelijk opeens een pakje in de brievenbus, een verlaat verjaardagskado. 

Dat brengt me weer terug bij het thema "muzikanten": We zijn helemaal niet zo klassiek als we lijken. We luisteren graag naar jazz, klezmer, fado, om maar wat te noemen. En chansons. Grote favoriet is Nicolas Peyrac, voor mij al vanaf de middelbare school, voor Richard sinds hij eens naar mijn lp's ging luisteren. Eva had dus ontdekt, dat Nicolas Peyrac zijn mémoires had geschreven, en het boek voor me laten komen... Tot mijn verbazing kan ik dat heel aardig lezen, met het woordenboek erbij.  

Dat het leren van een nieuwe taal absoluut niet vanzelf gaat bleek al lang geleden, tijdens een vakantierit van Arnhem naar Duitsland. Om de kinderen een beetje zoet te houden, en onszelf tevreden, ging er zoals gewoonlijk een stapel cd's mee, van Jip-en-Janneke tot The Blues Brothers. En Nicolas Peyrac. Op een gegeven moment klonk de tekst: "cette musique un peu bizarre", en op de achterbank werd vanuit een 5-jarig referentiekader uit volle borst meegezongen:

"zet de muziek een beetje zachter"...

Ook later is het niet veel geworden met de franse taal. Er zíjn grenzen!

Met de buurvrouw op pad.

Vanwege alle "graafwerkzaamheden" op onze akkertjes had ik de buurvrouw een hele tijd niet meer gesproken. Dus we spraken af dat ik haar vanochtend vroeg zou oppikken als ik toch de ochtendwandeling met de honden ging maken, dan konden we onderweg even bijpraten, misschien even buiten koffie drinken ook, want het is nog steeds geweldig weer. Eigenlijk dacht ik daarna weer te gaan spitten en rooien, maar ze kwam met een grote paddestoelenmand naar buiten: ze wilde me een paar plekken wijzen waar vaak wat te vinden is. Voor Asso en Gaia werd dat een heel korte wandeling, want ik was niet van plan om als een derde hondje achter de buurvrouw aan te lopen: de honden de 300 meter naar huis terug gebracht, en vervolgens de heuvel aan de noordkant van ons huis opgeklauterd. Naar schatting 3 kilo cantharellen vonden we in ruim een uur, plus twee grote eekhoorntjesbrood en iets wat hier "stensopp" heet en ook eetbaar is:

Daarna de honden weer opgehaald, en bij de buren aan de appelboom vastgemaakt: die plek kennen ze al. Die plek levert ook vaak iets lekkers op, en vandaag begon dat met een restje macaroni... Voordat we de paddestoelen gingen schoonmaken zaten we zelf om elf uur aan macaroni met een tomatenroomsaus met zalm. En een glas wijn omdat het zulk heerlijk weer was. Buurvrouw had zichzelf wat teveel opgeschept, en voordat ik kon protesteren kregen de honden haar bord tussen zich in! Geen wijn, gelukkig...

Je kunt niet zeggen dat we niet bijgekletst zijn inmiddels. De cantharellen gingen na het schoonmaken (met een speciaal paddestoelenmesje waar aan de steel een klein borsteltje zit) 

meteen de koekenpan in om het vocht eruit te koken, en we hebben later de helft van de schaal gedeeld voor in de vriezer. 

Daarna was het natuurlijk de hoogste tijd voor een kop koffie met een ijsje. Hoe honden kunnen leren cantharellen te zoeken voor je, daar blijkt zelfs een boekje over geschreven te zijn, wat ik mee naar huis kreeg om te lezen. 

Wie weet...?

Tuinfrustraties...

Vind hier maar eens de aardbeienplanten terug...

Dat krijg je als je na een laat begin van het voorjaar ook nog eens een maand zo loopt te hoesten dat je het tuinwerk wel kunt schudden, en wanneer je vervolgens zoveel energie pompt in poten, planten en zaaien in een net voor de eerste keer gefreest moestuintje, dat je daarna nergens meer puf voor hebt, en een week in Jämtland moet bijkomen van dat alles (en nog wel meer, maar daarover, misschien, later)...

Temidden van die chaos hebben er toch nog wat knoflookjes overleefd, en lékker dat die zijn! Zo lekker, dat ik voor volgend seizoen alweer 6 bolletjes (een bolletje per soort is 15 teentjes om te poten) ekologische knoflook heb besteld...

Dankzij de mooie september heb ik me vandaag weer in het zweet staan werken op mijn aardappelakkertje: nog één rij te gaan. Dat zijn welgeteld 25 planten. Ik graaf ongeveer evenveel stenen op als aardappels, dus het is even aanpoten, om in het jargon te blijven. Uiteraard maak ik alle mogelijke beginnersfouten, zoals een gevlochten, rieten mand vol aardappels in de aardkelder zetten. Gezien de luchtvochtigheid daar van ruim 90%, ging dat schimmelen, dus aardappel na aardappel afgeveegd, laten drogen, een plastic klapkrat uitgeruimd, schoongemaakt, voorzien van een dikke laag kranten, aardappels erin en weer in de kelder. Dat lijkt nu goed te gaan. In de krat van vandaag zag ik wat stenen liggen, in de kruiwagen met stenen lagen wat aardappels, het automatisme was na een lange dag blijkbaar niet helemaal betrouwbaar meer... Maar lékker dat ze zijn! En bijna iedere rij levert me een hartje op:

Als het aardappelakkertje is opgeschoond, ga ik de aardbeienplanten zoeken, uitgraven en op het aardappelakkertje planten. Dan gaan volgend jaar de aardappels op het huidige aardbeienveldje. 

Ondertussen hebben we een paar laatbloeiers, die door het wachten op het voorjaar en daarna op de frees veel te lang in de vensterbank zijn blijven staan:

Twee weken geleden de eerste spaghettipompoen geoogst, want de vrucht klonk al precies als een rijpe meloen. Die was bij lange na nog niet rijp, dus kon meteen door naar de composthoop. De plant zelf is inmiddels in de afvalcontainer terecht gekomen: meeldauw... Er zat nog één vrucht aan, die staat nu op het trappetje van de zon te genieten. En vooralsnog geen meeldauw.

Het klinkt zo lekker: spaghettipompoen (het vruchtvlees bestaat uit lange slierten, vandaar de naam) met gehaktsaus, maar of we de kans krijgen het deze zomer te proeven? Gelukkig is het een zonnige en warme nazomer (22 graden gisteren, vandaag en morgen), en er zijn nog drie planten met elk twee pompoenen.

Conclusie: Ik had deze zomer éigenlijk aan het ontginnen van de akkertjes moeten besteden. Maar in mijn naïviteit dacht ik dat je onkruid kwijt bent als je het infreest. Nou, niet dus, elk klein fragmentje wortelonkruid wordt een nieuw plantje. Het eerste jaar in een nieuwe tuin heb je veel onkruid, zeggen ze. Dat ik het verschil tussen mini-onkruid en opkomende spinazie nog niet ken, daar had ik niet aan gedacht, dus met wieden en schoffelen werd het niets. Schoffelen was trouwens vrijwel onmogelijk vanwege alle stenen. Frustrerend, ja. Heel erg. Maar nu twee van de drie akkertjes toch bijna helemaal schoon zijn, weegt dat absoluut tegen de frustratie op. Nu het aardbeienveldje nog... En als het dan op een gegeven moment flink sneeuwt, zit ik lekker in de keuken: bij de kachel zaadcatalogi doorspitten voor leuks en lekkers!

Alma betekent "Ziel"

Tijdens het avondeten kwamen Richard en ik er achter dat het uiteindelijk volgens ónze logica helemaal niet toevallig was dat gisteren de Jehova's Getuigen langskwamen: 

8 September is de naamdag van Alma.

En de betekenis van Alma is: Ziel.

Alma is hier een begrip. Alma Dahlmans was een vroegere, en bij iedereen bijzonder geliefde bewoonster van onze torp. Zo geliefd, dat het in het dorp nog steeds zo is dat wij wonen op

 "Dahlmans' ".

Ze schijnt een waar paradijsje van de tuin gemaakt te hebben, met alle groenten en bloemen, zo mooi, dat de dorpsbewoners op hun vrije dag een wandeling naar boven maakten om te gaan kijken, als het mooi weer was.

Wanneer ik urenlang bezig ben met de spitvork, proberend de tuin weer onder controle te krijgen, gaan mijn gedachten vaak naar haar uit. Wat was dat voor iemand, wat deed ze, hoe lang heeft ze hier gewoond? Op de een of andere manier voelt het alsof haar ziel nog steeds rondwaart. Voor een plek als dit voelt dat volkomen normaal en natuurlijk. Veilig. 

Nu ben ik zo langzamerhand gevorderd tot het tweede akkertje, vanaf het huis gezien, en opeens komen er enorm veel stenen naar boven, die helemaal niet zo diep lijken te zitten. Volgens de oude beschrijvingen (daarover schrijf ik tijdens een koude winterdag nog wel) heeft er ook nog een grote schuur gestaan. Waar precies heb ik nog niet kunnen achterhalen. Misschien ben ik op het pad daarheen gestuit? Het zijn trouwens niet alleen stenen, die ik vind:

Zo mooi, zo fijntjes, zou iemand weten wat dit voor servies geweest is, en wanneer het gemaakt werd? Zoiets spreekt mij direct tot de verbeelding.

Vanmorgen stond ik een tijdje te praten met een oudere dame uit het dorp, en zij begon over Alma te vertellen: Ze heeft hier meer dan 50 jaar gewoond, en, zoals in die tijd te doen gebruikelijk, was ze thuis, terwijl haar man werkte. Maar soms werkte ze als huishoudster, in de buurt, als dat nodig was.  Ze wandelde graag dezelfde ronde als ik regelmatig met de honden doe: de heuvel af, rond het meertje, en de heuvel weer op. Men zegt weleens, dat twee uur wandelen per dag goed is voor hart en bloedvaten, dus die portie gezondheid heb je met zo'n ommetje meteen binnen!

Ze vertelde ook, dat zijzelf nog jong was en bij de Konsum werkte, toen Alma al oud was. Ze bracht haar toen regelmatig eten. Dat ze later helaas zwaar aderverkalking kreeg en seniel werd. Op een dag, toen ze zelf aan het werk was, was Alma bij haar man de keuken in komen lopen: Ik moet eten hebben. Het was een rare tijd van de dag geweest, en haar man had gezegd, dat hij wel een boterham voor haar wilde maken, maar dat was niet goed genoeg, dus Alma ging naar de overburen. Die wisten later niet waar ze heen was gegaan, zijn gaan zoeken, en vonden haar verstopt achter een grote boom. Blijkbaar wist ze wel dat ze niet meer helemaal in orde was, en ze was doodsbang dat ze naar het bejaardentehuis zou moeten... Ze wilde op de torp blijven, de arme ziel!

Wij kunnen dat héél goed begrijpen...!

God weet waar we zijn...

Bijna een halve eeuw geleden leerde ik op de Christelijke Basisschool in Zuidlaren, dat God overal is en alles ziet. Ik was daar enorm van onder de indruk, maar ja, op zich: zo hoog in de hemel kon je natuurlijk ook wel enorm ver kijken! Mijn referentiekader ging toen ongeveer tot de Zwitserse Alpen, en de hemel was nog vele malen hoger, dus het klonk erg logisch. 

Vandaag heb ik ervaren dat het nog steeds zo is: we zijn niet lang geleden verhuisd naar een plek in-the-middle-of-nowhere, maar evengoed stuurt God zijn boodschappers. Ik was in de tuin bezig, dat is allang geen nieuws meer. Dat er een auto langzaam aan komt rijden en bij het hek stopt, gebeurt minder vaak. Er kwamen twee dames uit, heel blij: -Wat fijn dat U thuis bent! 

In eerste instantie dacht ik aan oude klanten uit Molkom, en ik vroeg me af hoe ze deze uithoek hebben kunnen vinden zonder routebeschrijving, maar het bleken Jehova's Getuigen te zijn. 

We hebben even gezellig gepraat, over het tuinhekje heen, en ik refereerde aan het feit dat we in Nederland regelmatig contact hadden met Jehova's Getuigen. Dat werkte een beetje als bliksemafleider geloof ik, want we kwamen al gauw op het leren van een taal, en het verschil tussen wonen in de stad en op het land. Ook qua gelovigheid. Tot hun grote tevredenheid opperde ik op een bepaald moment, dat ik me niet goed kon voorstellen dat je op een plek als dit woont, en absoluut nergens in zou geloven. Natuurlijk werd de huidige crisis in de wereld genoemd, en voor ze vertrokken kreeg ik iets te lezen.

Maar het leukste komt nog: 

De oudste van de twee blikte de tuin rond en zei vervolgens: 

- Over een tijd ziet het er op de hele wereld zo uit als hier.

Zou ze weten dat deze plek betoverend is? Vast niet, want tovenarij is heidens. Kijk, zo gecompliceerd is dat nu, met geloof en geloven...

8000 kcal per dag...

Zoals gewoonlijk was ik vandaag weer urenlang bezig de nieuwe akkertjes te ontginnen. Een beetje zon, een beetje bewolking, de spitvork in de hand, en na verloop van tijd zwarte armen vanwege de windvlagen: ik was zand en stof van het onkruid aan het afschudden, want teveel zand op de composthoop moet je niet hebben. Asso en Gaia lagen aan de lange lijnen bij de schuur. Ze vinden dat heerlijk: liggen luisteren en kijken, af en toe een specht uitblaffen die zich teveel en te dichtbij laat horen, en elke sporadisch langkomende auto moet het natuurlijk ook ontgelden... Af en toe met wat speelgoed gooien, dan houden ze het uren en uren vol, je krijgt ze dan amper mee voor een wandelingetje.

Ze zeggen weleens dat, wanneer je je flink inspant, de verbranding nog 24 uur op hogere snelheid doorgaat. Vandaar dat regelmatige bezoekjes aan de sportschool zo goed zijn als je wilt afvallen. Nu hoef ik niet zo nodig af te vallen en een sportschool? Dan zit je binnen, dat is niks voor mij. Maar dat van die verbranding begin ik nu toch wel te merken, want ik red het niet met een appeltje als tussendoortje, dat moeten toch wel twee boterhammen met kaas zijn. Zo langzamerhand begrijp ik steeds beter dat de plattelandsbevolking vroeger 5 maaltijden per dag at. Als er eten was, tenminste. Om zes uur 's ochtends, voor je de koeien ging melken, dan om negen uur weer. Rond een uur of twaalf een stevige hap, dan kon je er weer tegen tot de maaltijd van vier uur, en natuurlijk een avondboterham om geen knorrende maag te hebben 's nachts. 

Laatst las ik ergens dat de bosarbeiders van een eeuw geleden, dus uit de tijd dat er geen machinerie werd gebruikt, zo'n 6000-9000 kcal per dag moesten eten om op gewicht te blijven... Hoe doe je dat? Dat red je toch niet met één varken per gezin voor de hele winter? 

Erg riant wonen deden ze ook al niet... 

Ik ben wel erg blij met onze torp. Je kunt gewoon douchen en met de benen op de bank een kop thee drinken als je er genoeg van hebt. En wordt het niks met de geplande oogst, dan pak je de auto,rijdt 20 km naar de dichtsbijzijnde supermarkt en doet je boodschappen. Wel handig als je dan je boodschappenlijstje niet thuis op de keukentafel laat liggen, maar verder... Dan zeuren mensen over het feit dat die winkel maar liefst 20 km rijden is. Nou en? Het is nog een prachtige rit ook!

Een weekend van uitersten...

De zaterdagochtend begon wat druilerig, en terwijl ik de ochtendkoffie nog niet eens ophad, kwam de eerste medeling van Yuri al binnen via WhatsApp: 

- Moet ik alles binnenstebuiten wassen of alleen waar het op staat?

Hij woont inmiddels twee weken op de nieuwe kamer, en had in het gebouw voor een paar uur de wasruimte gereserveerd. Vrijdagmiddag belde hij al vanuit de winkel: 

-Welk wasmiddel moet ik nemen?

Om een lang verhaal kort te maken: na drie kwartier heen en weer appen kon ik gaan douchen: de eerste was draaide.

Vervolgens bleek de wasdroger het niet te doen, en was er geen droogrek in huis, dus vandaag is hij na college een droogrek gaan kopen, en heeft daar bijna 10 km mee in de bus gezeten. Tot die tijd is het drogen als volgt opgelost:

Terwijl de 0,1 mm regen die voorspeld was meer dan 10 bleek te worden (waardoor ik veel garens heb gefotografeerd en via een facebookgroep verkocht), was de zondag strálend! Dat het september is merk je wel aan de zon die veel eerder lange schaduwen werpt, maar het stenen trappetje bij de voordeur is om vijf uur 's middags heerlijk opgewarmd, en daar zaten we dan ook enorm van de zon te genieten, mét een glaasje wijn na al het werk in de tuin!

's Avonds installeerde Richard Skype op de mobiel (de laptop laten repareren werd te duur, en de oude computer van mijn vader heeft geen werkende geluidsboxen, microfoon of camera), en na wat opstartproblemen konden we heerlijk bijkletsen met Yuri.

Midden in de nacht ging opeens mijn mobiel - dat kon alleen iemand van het gezin zijn, of de huidige buurvrouw... Het bleek Eva te zijn, bijna in paniek: ze was een paar dagen ziek geweest en had nu zo'n vreselijke kramp rond de ribbenkast, en en en. Nu bestaat er hier tel nr 1177, die raad geeft, en die gingen uit van een infectie van de bovenste luchtwegen, en dat er nu niet veel gedaan kon/hoefde worden. Maar Eva is een aantal jaren geleden heel erg ziek geweest, moest zelfs een aantal keren op controle om zeker te weten dat het goed bleef gaan met het hart. Uiteindelijk werd toch 112 gebeld en binnen een paar minuten kwam de ambulance... ECG was prima - we bleken compleet vergeten te zijn dat Eva als kind enorme astmatische bronchitis had gehad. Gelukkig mocht ze om half zes weer met de taxi naar huis! Vandaag kon ze de rest van de medicatie halen bij de apotheek, en er waren geen colleges waar ze heen moest. 

Met alweer een zonnige dag konden we vandaag een beetje van de schrik bekomen. Ik was blij dat twee van mijn favoriete breidames langs zouden komen voor de koffie (en de wol), en kijk nu toch wat een schattige lathyrus ik kreeg! Het hele huis geurt ernaar! Op z'n Zweeds worden ze geur-erwten genoemd.

Richard had een heel vroege afspraak in Molkom, en reageerde zich daarna af op de golfbaan. Dat de ballen overal heenvlogen behalve waar ze heen moesten maakte niets uit, zolang het zo mooi en zo rustig was...

Toen aan het eind van de middag één van de mooie wijnglazen sneuvelde konden we daar absoluut niet mee zitten... Geen betere dag voor zoiets. Scherven brengen immers geluk!

Beterschap, Eva!